Psychologia Zaburzenia

Zaburzenia osobowości – jakie objawy mogą świadczyć o problemach?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
24 lutego 2020
Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości / Fot. iStock
 

Zaburzenia osobowości nie zawsze są proste do zdiagnozowania. Można powiedzieć, że ilu ludzi, tyle charakterów i zachowań, które możemy obserwować. Przez to nie zawsze łatwo jest jednoznacznie określić, co jest jeszcze normą, a co już nie. Jeśli u kogoś istnieją mocno nieprawidłowe normy zachowania, jego funkcjonowanie w społeczeństwie może być bardzo utrudnione.

Zaburzenia osobowości objawiają się wcześnie

Zaburzenia osobowości to obecność trwałych cech charakterologicznych i utrwalonych wzorców dotyczących postępowania, zachowania, relacji z innymi ludźmi i funkcjonowania w społeczności. Według szacunków, od 10 do 20% ludzi na świecie może borykać się z różnego typu zaburzeniami. W zależności od rodzaju, częściej mogą występować u mężczyzn lub u kobiet. Pierwsze objawy zaburzeń pojawiają się zazwyczaj w późnym dzieciństwie lub w wieku nastoletnim. Wtedy jednak składa się je na karb niedojrzałości i poszukiwania siebie, co może opóźniać postawienie diagnozy.

Zaburzenia osobowości – przyczyny i rodzaje

Zaburzenia osobowości mogą mieć różne objawy i przyczyny. Kiedyś przyczyn szukano ich przede wszystkim we wpływie zdarzeń w domu rodzinnym. Wskazywano tu głównie na sytuacje konfliktowe, silne napięcia emocjonalne, zaniedbania, przemoc emocjonalną i seksualną doświadczoną w dzieciństwie. Współcześnie przyczyn szuka się także w czynnikach biologicznych i genetycznych.

Zgodnie z międzynarodową klasyfikacją psychiatryczną ICD-10 (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych) wyróżniamy następujące specyficzne zaburzenia osobowości:

  • paranoiczną,
  • schizoidalną,
  • dyssocjalną,
  • chwiejną emocjonalnie (typ impulsywny i typ borderline),
  • histrioniczą,
  • anankastyczną,
  • osobowość lękliwą (unikającą),
  • osobowość zależną.

Klasyfikacja DSM IV (klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego) wyróżnia nieco inaczej zaburzenia osobowości:

  • typu A: paranoiczne, schizoidalne, schizotypowe,
  • zaburzenia osobowości typu B: antyspołeczne, z pogranicza (borderline), histrioniczne, narcystyczne,
  • typu C: unikowe, zależne, obsesyjno-kompulsyjne.

Zaburzenia osobowości – objawy

Osoba cierpiąca na nie, w różnych sytuacjach może zachowywać się, funkcjonować i nawiązywać relacje w pewien specyficzny sposób. Zdrowe osoby swoje zachowanie, myślenie i działanie dostosowują do potrzeb sytuacji, są bardziej elastyczni. Osoba zaburzona nie dostosowuje się do sytuacji i otoczenia, przez co „odstaje” od innych.

Zaburzenia osobowości mogą wpływać na stosunek do samego siebie i otoczenia, zmieniać sposób przeżywania siebie i innych. Bez wątpienia mogą one powodować negatywne konsekwencje dla osoby dotkniętej problemem, oraz jej najbliższego otoczenia.

Objawy zaburzenia osobowości zależą od jego rodzaju:

  • osobowość paranoiczna – objawia się nadmierną podejrzliwością i obawę, że ktoś planuje osobę z zaburzeniem skrzywdzić. Pojawia się tu brak zaufania i skrajna zazdrość, która rujnuje relacje w związku;
  • zaburzenia osobowości borderline daje objawy wyraźne – ekstremalnie szybko przechodzi ze skrajności w skrajność. W jednej chwili ktoś wydaje się przyjacielem, by po pewnym czasie został uznany za wroga. Osoby borderline są drażliwe, impulsywne, przejawiają predyspozycje do używek i hazardu, ryzykownych zachowań seksualnych;
  • osobowość schizoidalna – osoby takie często izolują się od innych, wchodzą w sposób bardzo ograniczony w kontakty emocjonalne i społeczne, są chłodne seksualnie, mają problemy z odczuwaniem przyjemności. Uciekają w świat marzeń, zatapiają się we własnych myślach i nie lubią być z tego świat wytrącane;
  • osobowość unikająca – osoby takie unikają kontaktów z innymi ludźmi, unikając w ten sposób krytyki i odrzucenia. Osobowość unikającą charakteryzuje niska samoocena i lęk przed odrzuceniem;
  • typ osobowości anankastycznej – w tym przypadku osoba przejawia tendencje do nadmiernego perfekcjonizmu i kontroli nad życiem, brakiem spontaniczności, zamiłowaniem do przestrzegania sztywnych reguł;
  • osobowość zależna – charakteryzuje się niesamodzielnością dorosłej osoby, mimo że nie ma ku temu wyraźnej przyczyny;
  • osobowość dyssocjalna (antyspołeczna) – osoby cierpiące na ten typ zaburzenia osobowości nie uznają panujących w społeczeństwie norm, praw i zasad zachowania;
  • histrioniczna osobowość – powoduje, że osoba nią dotknięta odczuwa przymus pozostawania w centrum uwagi. Aby osiągnąć cel, wymyśla niestworzone historie, które ściągają uwagę otoczenia.
Zaburzenia osobowości

Zaburzenia / Fot. iStock

Zaburzenia osobowości – test samoopisowy

Nie zawsze wystarczą same objawy, by stwierdzić konkretne zaburzenia osobowości. Specjalista problem rozpoznaje na podstawie dokładnego wywiadu psychiatrycznego, często uzupełnianego testami psychologicznymi. Wyklucza się też inne zaburzenia psychiczne oraz ewentualne zmiany w mózgu (np. guz mózgu). Zaburzenia osobowości pomoże określić test osobowości.

Wiele z tych testów to testy lub kwestionariusze samoopisowe. Osoba poddająca się testowi odpowiada na pytania dotyczące jego myśli, uczuć i zachowań przez stwierdzenie jest prawdziwe lub fałszywe w jego przypadku. Za przykład mogą posłużyć testy osobowości takie jak:

  • Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości (MMPI) – składa się na niego  ponad 500 stwierdzeń, na które badany odpowiada „prawda”, „fałsz” lub „nie wiem”,
  • Millon Clinical Multiaxial Inventory (MCMI) – pacjent na 344 stwierdzenia pacjent odpowiada „prawda” lub „fałsz”,
  • Kwestionariusz Osobowości (NEO-PI-R) – test mierzy neurotyczność, ekstrawertyczność, otwartość na doświadczenie, ugodowość oraz sumienność,
  • Kwestionariusz Temperamentu i Charakteru Clonningera –  bada nasilenie cech temperamentu o podłożu biologicznym oraz nasilenie cech charakteru kształtujących się w procesie socjalizacji.

Zaburzenia osobowości – test projekcyjny 

Można skorzystać także z testów projekcyjnych, choć nie są one obecnie zbyt często stosowane. Osoba badana ma za zadanie opisać to co widzi na rysunku lub obrazku, dokończyć dany rysunek lub opowiedzieć na historię w oparciu o niego. Dzięki temu można poznać wewnętrzne odczucia badanego. Do tekstów projekcyjnych zaliczamy:

  • Test Rorschacha – składa się z dwóch części. W pierwsze badany określa, co widzi na obrazku z symetrycznymi plamami czarno-białymi lub kolorowymi. W drugiej części osoba badania ma za zadanie  rozwinąć swoje wypowiedzi,
  • Test Apercepcji Tematycznej – składa się z obrazków z wieloznacznymi scenkami. Osoba poddawana badaniu tworzy na ich podstawie historyjki na ich temat, opisując uczucia, myślenie i działanie osób z obrazków.  

Zaburzenia osobowości – leczenie

Można powiedzieć, że zaburzenie osobowości to taka osobliwa „natura” danego człowieka, bo taki już jest. Specjaliści podkreślają jednak, że utrwalone cechy osobowościowe mogą z czasem się zmieniać, jeśli zostaną podjęte odpowiednie ku temu środki, takie jak leczenie.

Leczenie zdiagnozowanego zaburzenia osobowości możliwe jest na dwa sposoby. Przede wszystkim pacjentowi proponuje się długotrwałą psychoterapię. Leczenie zaburzenia osobowości nie w każdym przypadku jest łatwe i skuteczne. Jednak jeśli zostanie ona oparta na zaangażowaniu i zaufaniu ze strony pacjenta, może przynieść pozytywne efekty.  Innym sposobem jest zastosowanie leków, które pomagają zapanować nad pojawiającymi się epizodami obniżenia samopoczucia psychicznego.


źródło:  www.mp.pl , www.centrumdobrejterapii.pl 

Psychologia Zaburzenia

Choroba Gravesa-Basedowa. Gdy tarczyca pracuje zbyt intensywnie

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
24 lutego 2020
Choroba Gravesa-Basedowa – objawy, leczenie
Choroba Gravesa-Basedowa – objawy, leczenie
 

Choroba Gravesa-Basedowa to kolejna choroba dotykająca tarczycę, wynikająca z autoagresji. U pacjentów z nierozpoznanym schorzeniem konieczna jest odpowiednia diagnostyka i zdrożenie leczenia. Choroba Gravesa-Basedowa powoduje wyraźne objawy, których nie należy ignorować.

Choroba Gravesa-Basedowa jest najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy. To schorzenie o podłożu autoimmunologicznym, które najczęściej dotyka kobiety.

Choroba Gravesa-Basedowa – przyczyny

W tym przypadku układ odpornościowy (immunologiczny) organizmu produkuje przeciwciała przeciwko TSH (hormon wydzielany przez przysadkę mózgową, wpływający na tarczycę). Na skutek tego tarczyca pracuje intensywniej i następuje nadprodukcja hormonów trójjodotyroniny (T3), tyroksyny (T4) i kalcytoniny. Nadmierne stężenie hormonów wpływa negatywnie na funkcjonowanie całego organizmu. Jedynie wdrożenie odpowiedniego leczenia może zapobiec powikłaniom tej choroby.

Choroba Gravesa-Basedowa nie ma określonej jednej konkretnej przyczyny. Endokrynolodzy wskazują to na istnienie pewnych predyspozycji genetycznych i skłonności do występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym (cukrzyca typu 1, np. reumatoidalne zapalenie stawów). Badania wskazują natomiast, że wpływ na wystąpienie choroby Gravesa-Basedowa ma przewlekły stres i palenie papierosów. Nałogowi palacze są kilkukrotnie bardziej narażeni na ryzyko wystąpienia nadczynności tarczycy.

Choroba Gravesa-Basedowa – objawy

Nadprodukcja hormonów przez tarczycę negatywnie działa na pracę układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Objawy, które powoduje choroba Gravesa-Basedowa są wyraźne, a ich zauważenie powinno popchnąć chorego do skorzystania z konsultacji lekarskiej.

Choroba Gravesa-Basedowa – objawy:

  • nadmierna potliwość i ciągłe uczuciem gorąca,
  • drżenie rąk, osłabienie siły mięśniowej,
  • powstanie wola – tak się dzieje u 8 na 10 chorych. Wole mimo równomiernego zwiększenia obwodu szyi nie powoduje nacisku, jest miękkie, bez wyczuwalnych guzków,
  • wytrzeszcz oczu – w skrajnych przypadkach może dojść do niedomykalności powiek, wysuszenia i owrzodzeń rogówki,
  • spadek samopoczucia, ciągłe rozdrażnienie i zdenerwowanie,
  • problemy z koncentracją i pamięcią,
  • utrudnione  zasypanie,
  • spadek masy ciała, pomimo zwiększonego apetytu,
  • czucie kołatania i przyspieszona akcja serca,
  • nawracające biegunki,
  • zaburzenia cyklu menstruacyjnego,
  • pogorszenie kondycji skóry, włosów i paznokci,
  • zaburzenia libido.

Te objawy w wielu punktach podobne są do objawów jakie powoduje niedoczynność tarczycy. Z tą różnicą, że  choroba Gravesa-Basedowa charakteryzuje się tzw. triadą merseburską, czyli jednoczesnym wystąpieniem wola tarczycy, wytrzeszczu oczu oraz tachykardii.

Choroba Gravesa-Basedowa – objawy, rozpoznanie, leczenie

Fot. Nadczynność tarczycy / iStock

Choroba Gravesa-Basedowa – rozpoznanie

Nie licząc objawów, które wskazują na zaburzenia w pracy organizmu, rozpoznanie choroby opiera się na wykonaniu badań dodatkowych. Najczęściej pacjentowi zalecane jest wykonanie oznaczenia poziomu TSH, poziomu wolnych hormonów tarczycy (T3 i T4) oraz przeciwciał anty-TSHR. Choroba Gravesa-Basedowa stwierdzana jest przy wysokim stężeniu wolnej trijodotyroniny (fT3) i tyroksyny (fT4) w surowicy, podczas gdy stężenie TSH jest znacznie obniżone lub nieoznaczalne. Wysokie miano przeciwciał przeciw receptorowi dla TSH, tyreoglobulinie oraz peroksydazie tarczycowej w zasadzie przesądza diagnozę.

Dodatkowo zaleca się wykonanie badania USG tarczycy. Zazwyczaj przy chorobie Gravesa-Basedowa na obrazie można stwierdzić powiększenie tarczycy i widoczne na niej guzki.

Choroba Gravesa-Basedowa – leczenie

Leczenie choroby opiera się na trzech metodach: farmakologicznej, operacyjnej, lub opartej na jodzie promieniotwórczym. Rodzaj wdrożonej terapii zależy od kilku czynników – od stanu pacjenta, zaawansowania choroby, rozmiarów wola, oraz wieku.

Farmakoterapia zalecana jest w przypadku, gdy wyrównać poziom hormonów tarczycy do stanu prawidłowego. Leki tyreostatyczne hamują produkcję hormonów tarczycy. Jeśli zostały przepisane pacjentowi, należy ściśle przestrzegać zaleceń endokrynologa, ponieważ możliwe jest wystąpienie skutków ubocznych. W trakcie farmakoterapii wykonuje się badania krwi, by kontrolować ilość leukocytów.

Jod promieniotwórczy. Leczenie radioizotopowe przeprowadza się przy użyciu jodu radioaktywnego I-131. Promieniowanie jodu stopniowo niszczy komórki tarczycy, co prowadzi do zmniejszenia jej wielkości i zmniejszenia wydzielania hormonów tarczycowych. Na efekt terapii jodem promieniotwórczym oczekuje się około 6 miesięcy. Metodę tę stosuje się w przypadku, gdy farmakoterapia nie przynosi pożądanych efektów. Skutkiem ubocznym tego rodzaju leczenia może być rozwój niedoczynności tarczycy. Terapia jodem jest przeciwwskazana kobietom ciężarnym i karmiącym piersią.

Leczenie operacyjne. Jeśli choroba Gravesa-Basedowa nadal jest trudna opanowana, a leczenie zachowawcze nie przynosi skutku, stosuje się leczenie operacyjne. W zależności od konkretnego stanu pacjenta, chirurg wykonuje częściowe lub całkowite usunięcie tarczycy.

Choroba Gravesa-Basedowa od momentu postawienia diagnozy wymaga stałej opieki endokrynologa i leczenia, które może trwać długo. Nawet po osiągnięciu stanu równowagi hormonalnej pacjent musi stale kontrolować swój stan u endokrynologa.

Choroba Gravesa-Basedowa – dieta

Dieta może wesprzeć pacjenta, jeśli choroba Gravesa-Basedowa została u niego zdiagnozowana. Warto odwiedzić dietetyka, który ułoży odpowiedni jadłospis pod indywidualne potrzeby pacjenta. Istnieją ogólne wskazania dietetyczne dla osób cierpiących na te chorobę, jednak ich samodzielne zastosowanie może nie być tak skuteczne jak kierowanie się radami specjalisty.

Choroba Gravesa-Basedowa – dieta, ogólne zasady:

  • posiłki powinny zapewniać odpowiednią dla pacjenta kaloryczność, by uniknąć nadmiernego chudnięcia. Nie powinno brakować białka zwierzęcego, które jest dobrym źródłem energii dla organizmu. Białko znajdziemy w mięsie (cielęcina, drób, wołowina, ryby), oraz produktach mlecznych (kefiry, jogurty, mleko);
  • należy zadbać o odpowiednią ilość witaminy D. Jest ona niezwykle istotna w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Witamina D hamuje reakcję autoimmunologiczną, która odpowiada za wystąpienie chorób takich jak choroba Gravesa-Basedowa. Poza promieniami słonecznymi, które aktywują wytwarzanie witaminy D w skórze, znajdziemy ją w tranie i rybach morskich;
  • nie powinno zabraknąć także selenu, który bierze udział w przekształcaniu tyroksyny (T4) do
    trójjodotyroniny (T3) jak również hamuje hormony tarczycy. Selen można znaleźć w rybach morskich i owocach morza, nasionach roślin strączkowych, drożdżach, mięsie z indyka i wołowinie;
  • dieta powinna być lekkostrawna, ze względu na często występujące biegunki, oraz bogata w antyoksydanty, które działają przeciwutleniająco i przeciwzapalnie. W antyoksydanty bogate są świeże warzywa i owoce.

Należy pamiętać, że zarówno różnego typu niedobory, jak i nadmiar w diecie mogą zaszkodzić. Dieta nie zastąpi leczenia i powinna być skonsultowana z lekarzem endokrynologiem lub dietetykiem.


źródło: pulsmedycyny.pl ,bonavita.pl 

Psychologia Zaburzenia

Angina – objawy zakażenia bakteryjnego i wirusowego

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
24 lutego 2020
Angina ropna i wirusowa objawy leczenie
Angina / Fot. iStock – Angina ropna i wirusowa objawy, leczenie

Angina wywołuje objawy, które większość z nas doskonale kojarzy. Angina ropna i wirusowa, czyli zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, potrafi dać mocno w kość. W zależności od rodzaju zakażenia, dolegliwości mogą mieć różne natężenie – od znośnych, do nakazujących pozostanie w łóżku. Jak odróżnić anginę wirusową od bakteryjnej (ropnej)?

Angina jest częstą chorobą zakaźną, na którą chorowało choć raz 90% społeczeństwa. Powody jej rozwoju są różne – najczęściej za anginę odpowiadają wirusy (rinowirusy, adenowirusy), o wiele rzadziej paciorkowce Streptococcus pyogenes, a niekiedy nawet i grzyby. W zależności od czynnika, który wywołał zakażenie, angina powoduje nieco inne objawy, choć w wielu przypadkach są one ze sobą zbieżne.

Angina wirusowa – objawy  

Angina wirusowa jest najczęściej występującym typem anginy i może dotyczyć nawet 80 % ogólnych chorowań na nią. Rozprzestrzenia się drogą kropelkową, więc zakażenie może się rozszerzać, co najczęściej można zaobserwować w przedszkolach i szkołach. Angina wirusowa ma dość łagodne objawy i może przebiegać bez gorączki, czym różni się od anginy ropnej (bakteryjnej). Na początku może być mylona ze zwykłym przeziębieniem, ponieważ dolegliwości pojawiają się powoli i nie mają dużego natężenia. Objawy, które powoduje angina wirusowa mogą minąć same po ok. 3-4 dniach.

Objawy u dzieci i dorosłych – angina wirusowa:

  • ból gardła – może osiągać różne nasilenie, od mało dokuczliwego, do utrudniającego przełykanie,
  • zaczerwienione i rozpulchnione migdałki – bez białego nalotu, który pojawia się często w przypadku anginy bakteryjnej,
  • przekrwienie błony śluzowej podniebienia z drobnymi pęcherzykami,
  • bóle stawów i kości,
  • osłabienie,
  • katar,
  • kaszel,
  • biegunka,
  • zapalenie spojówek.

Zazwyczaj w przypadku anginy wirusowej zazwyczaj nie ma konieczności odwiedzania lekarza. Anginy wirusowej nie leczy się antybiotykiem, który jest skuteczny w przypadku infekcji bakteryjnej. W samodzielnym zwalczaniu zakażenia warto pomóc sobie środkami z apteki – przeciwbólowymi i przeciwgorączkowymi, jeśli gorączka się pojawi. Polecane są także środki antyseptyczne, stosowane na gardło, łagodzące przykre objawy i przyspieszające powrót do zdrowia.

Angina ropna – objawy zakażenia bakteryjnego

Angina ropna, w przeciwieństwie do wirusowej, przebiega gwałtownie. Objawy zakażenia mogą uwidocznić się już po dobie i cały proces przybiera na sile. Dolegliwości są o tyle dokuczliwe, że zmuszają często do pozostania w łóżku. utrudniając zwykłe funkcjonowanie. Od chwili zakażenia, do pojawienia się pierwszych objawów może minąć od 1 do 4 dni. Konieczna może być konsultacja lekarska, ponieważ często angina ropna wymaga przyjęcia antybiotyku, który ogranicza ryzyko poważnych powikłań. Najczęściej zaleca się stosowanie penicyliny, na którą wrażliwe są paciorkowce. Antybiotyk zmniejsza objawy w przypadku zakażenia bakteryjnego i skraca czas trwania choroby. Jeśli pacjent uczulony jest na penicylinę, można przepisać inny antybiotyk, o czym decyduje lekarz.

Objawy u dzieci i dorosłych – angina ropna:

  • silny ból gardła i problemy przy połykaniu pokarmów –  ból w wielu przypadkach utrudnia jedzenie stałych i gorących czy pikantnych pokarmów,
  • dreszcze i wysoka gorączka powyżej 38ºC – może dochodzić nawet 40oC,
  • zauważalne zaczerwienienie i obrzęk migdałów podniebiennych,
  • nalot na migdałkach podniebiennych – czasami widoczny jest także ropny naciek na tylnej ścianie gardła,
  • bolesne i zauważalnie powiększone węzły chłonne podżuchwowe lub szyjne,
  • przekrwienie błony śluzowej podniebienia,
  • osłabienie organizmu,
  • bóle kości i stawów,
  • ból brzucha, nudności, wymioty.

Angina u dzieci może przebiegać w sposób bardzo przyjemny, ponieważ objawy mocno odbijają się na samopoczuciu małego pacjenta. Jeśli chorobie towarzyszą wymioty i wysoka gorączka, dziecko może być narażone na odwodnienie organizmu.

Angina ropna i wirusowa – jak łagodzić objawy domowymi sposobami?

Niezależnie od tego, czy to angina ropna czy wirusowa, objawy można łagodzić także domowymi sposobami. Przede wszystkim należy zadbać o to, by dieta przy anginie była półpłynna, ponieważ przełykanie stałych pokarmów może powodować ból i utrudniać, a nawet uniemożliwiać jedzenie. Posiłki powinny być delikatne, bez pikanych przypraw, które mogą drażnić gardło. Stosowanie suchych, ciepłych okładów może łagodzić ból, podobnie jak płukanki z ziół dostępnych w aptekach (rumianek, szałwia). Warto również zadbać o przepływ świeżego powietrza oraz jego odpowiednie nawilżenie w pomieszczeniu, w którym przebywa chory.


źródło:  www.mp.pl 

Zobacz także

Kilka sposobów, by ochronić twoją córkę przez złym związkiem w dorosłym życiu. Naucz ją żyć bez żalu

Zainwestuj w swój rozwój. Jest przynajmniej kilka ważnych powodów by znaleźc na to czas

„Ja o krzywdzie i wybaczaniu wiem dużo. Molestował mnie ojciec, dziś jestem blisko niego”