Choroby Zdrowie

Suchość w ustach bywa skutkiem stresu lub choroby. O czym może świadczyć i jak pozbyć się problemu?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
1 września 2021
Suchość w ustach
Fot. iStock
 

Suchość w ustach jest dolegliwością, która pojawia się u wielu osób i nasila się wraz z wiekiem. Może pojawić się jako uczucie subiektywne, np. podczas sytuacji stresowych, lub być objawem różnych chorób. Czym jest suchość w ustach, jakie może mieć skutki i w jaki sposób można pozbyć się problemu?

Czym jest suchość w ustach?

Suchość w ustach (kserostomia) nie jest zagadnieniem jednoznacznym. Może wystąpić jako zjawisko samo w sobie, lub też być objawem rozwijających się podstępem chorób. Z jej powodu cierpi ok. 10% populacji, a statystyki pokazują, że dotyka ona nawet co czwartego seniora.

Ślina produkowana jest przez gruczoły, zwane śliniankami, które dziennie wydzielają one około 1000–1500 ml śliny. Zmiany w ich pracy powodują zaburzenia w produkcji śliny, które możemy podzielić na dwa rodzaje:

  • suchość jamy ustnej prawdziwa, gdy faktycznie dochodzi do zaburzenia pracy ślinianek i dochodzi do niedoboru śliny;
  • suchość jamy ustnej rzekoma, pojawia się mimo prawidłowej pracy ślinianek.
Suchość w ustach

Fot. iStock/Suchość w ustach

Skutki suchości w ustach

Przewlekła suchość w ustach, czyli gdy faktycznie brakuje śliny, negatywnie wpływa na jamę ustną. Jej efektem są zaburzenia, które mogą prowadzić do przykrych konsekwencji. Jednymi z nich są:

  • zaburzenia połykania (dysfagia) – ślina umożliwia żucie i przełykanie, a jej niedobór może powodować nieprawidłowe formowanie się pokarmu podczas jedzenia. Dysfagia może powodować częste zakrztuszenia oraz stan niedożywienia organizmu;
  • infekcje jamy ustnej — niedobór śliny działającej antybakteryjnie i wysychanie błon śluzowych w jamie ustnej, zwiększają ryzyko rozwoju próchnicy, bolesnych aft, owrzodzeń lub stanów zapalnych wywołanych przez bakterie, lub grzyby;
  • problemy z artykulacją (kształtowaniem mowy) — ślina, wbrew pozorom, jest ważnym elementem prawidłowego kształtowania mowy. Odpowiednie nawilżenie języka jest ważne dla komfortowego poruszania ustami i językiem w trakcie mówienia;
  • pojawienie się przykrego zapachu z ust;
  • obniżenie zdolności wyczuwania smaku lub metaliczny posmak w ustach;
  • pieczenie języka, suchość odczuwana w gardle, wysuszona skóra warg.

Suchość w ustach — przyczyny problemu

Zmniejszenie wydzielania śliny może być spowodowane różnymi czynnikami. Suchość w ustach mogą powodować zaburzenia pracy  ślinianek lub choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca). Ale przyczyn pojawienia się problemu jest znacznie więcej.

Suchość w ustach

Fot. iStock 

Suchość w ustach a odwodnienie

Suchość w ustach jest jednym z objawów odwodnienia, jeśli pijemy zbyt mało płynów, lub dochodzi do ich gwałtownej utraty (na skutek upałów, biegunki, gorączki, itp.). W tej sytuacji organizm zaczyna ograniczać wytwarzanie śliny, aby zatrzymać jak najwięcej wody. Zbyt sucha śluzówka jamy ustnej staje się matowa i podatne na uszkodzenia i infekcje. Suchość w ustach w wyniku odwodnienia dotyka zazwyczaj starsze osoby, które często cierpią z powodu zmniejszonego poczucia pragnienia.

Suchość w ustach a choroby

Istnieje szereg chorób ogólnoustrojowych, które mogą wpłynąć na suchość w ustach. Problem może wynikać z rozwinięcia się cukrzycy, schorzeń reumatycznych  reumatoidalne zapalenie stawów, twardzina, chłoniak Hodgkina), nadczynności tarczycy, sarkoidozy, AIDS, pojawienia się zaburzeń psychicznych, niedoborów witamin oraz żelaza. Zaburzenie gospodarki jonów wapnia i fosforu w obrębie jamy ustnej także prowadzi do suchości w ustach. Do zmniejszonego wydzielania śliny przyczyniają się również choroby obejmujące ślinianki (zespół Sjögrena). Na niedobór śliny u kobiet może wpływać menopauza, ponieważ zmiany hormonalne mogą wpływać na pracę ślinianek.

Suchość w ustach a leki

Stosowanie pewnych leków również może powodować suchość w ustach. Najczęściej przyczyną tego problemu są leki: moczopędne, przeciwalergiczne, przeciw astmie, leki stosowane w terapii chorób psychicznych, leki cholinolityczne. Nie można samodzielnie odstawiać lub modyfikować leków przepisanych przez lekarza, natomiast w przypadku pojawienia się niedoboru śliny na skutek przyjmowania danego lekarstwa, problem ten należy zgłosić specjaliście, który rozważy zmianę terapii.

Inną przyczyną suchości w ustach bywa konieczność leczenia radio — i chemioterapią. W trakcie radioterapii nowotworów złośliwych głowy lub szyi, na skutek promieniowania uszkodzeniu mogą ulec ślinianki. Niedobór wydzielanej śliny może mieć w tej sytuacji charakter całkowity lub częściowy, trwać jakiś czas lub towarzyszyć pacjentowi stale. Chemioterapia z kolei może powodować zagęszczenie śliny, co objawia się uczuciem suchości w jamie ustnej.

Innymi przyczynami problemu z suchością w ustach może być nałogowe palenie papierosów, niehigieniczny tryb życia, lub długotrwałe narażenie na stres.

Suchość w ustach

Fot. iStock/Suchość w ustach

Jak pozbyć się uczucia suchości w ustach?

Aby pożegnać suchość w ustach, należy usunąć jej przyczynę np. rozpocząć leczenie chorób, lub zmienić stylu życia, zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Zazwyczaj konieczna jest w tej sytuacji konsultacja z lekarzem, który zleci wykonanie odpowiednich badań, zmieni rodzaj zażywanych leków, lub zaleci przyjmowanie leków ślinopędnych (pilokarpina, cewimelina czy acetylocysteina), które zaleceniami, wzmagają wydzielanie śliny.

W aptekach można nabyć preparaty (spraye, żele, płyny do płukania jamy ustnej), stanowiące substytuty śliny. Zmniejszają one uczucie suchości w jamie ustnej, koją podrażnienia, co przynosi zauważalną ulgę.

Domowe sposoby na  suchość w ustach

Suchości w ustach, która pojawia się w efekcie odwodnienia, można zapobiegać wypijając dziennie odpowiednią ilość płynów. Można spotkać się z radą, by żuć gumę lub ssać cukierki bez cukru, co pobudza wydzielanie śliny. Warto ograniczyć ilość mocnej kawy i herbaty, ponieważ kofeina wpływa na zaostrzenie przykrych objawów. Podobnie sprawa ma się z paleniem tytoniu, który w przypadku suchości w ustach najlepiej jest rzucić. Należy unikać także stosowania płynów do płukania jamy ustnej z alkoholem, który wysusza śluzówkę jamy ustnej.

Aby załagodzić problem, jakim jest suchość w ustach, należy pamiętać również o oddychaniu przez nos, ponieważ oddychanie przez otwarte usta wpływa na wysuszenie śluzówki jamy ustnej. Jeśli przebywasz w pomieszczeniu o suchym powietrzu, które wpływa na przesuszenie śluzówek, stosuj nawilżacz powietrza. Takie wsparcie jest szczególnie istotne podczas snu, ponieważ poprawia jego komfort.


źródło:  www.mp.pl, www.poradnikzdrowie.pl 

 

 


Choroby Zdrowie

Karambola jest skarbnicą witaminy C, a to nie jedyna jej zaleta. Dlaczego warto sięgać po gwiaździsty owoc?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
1 września 2021
Karambola - wartości odżywcze, kalorie, zalety
Fot. iStock
 

Karambola to egzotyczny owoc o charakterystycznym kształcie gwiazdy w przekroju. Jest on skarbnicą witaminy C, czym na głowę bije cytrynę, a to nie jedyna jego zaleta. Czym charakteryzuje się karambola, w jaki sposób można ją jeść i kto powinien jej unikać?

Karambola — skąd pochodzi ten owoc?

Karambola (oskomian pospolity), zwana także gwiaździstym owocem, naturalnie porasta tereny Indonezji i Malezji, można ją spotkać również na wyspach karaibskich, w Ameryce Środkowej i na Zanzibarze. Drzewo karambolowe dorasta do ok. 7-10 metrów, wydaje pierzaste i naprzemianległe liście o długości ok. 30 centymetrów, oraz pachnące, różowe kwiaty, z których wykształcają się owoce.

Niedojrzała karambola ma zielony kolor i jest kwaśna, natomiast dojrzała przybiera żółty lub żółtopomarańczowy kolor i charakteryzuje się połączeniem słodkiego i kwaskowatego smaku. Miłośnicy karamboli często porównują go do smaku agrestu. Jadalny w karamboli jest miąższ oraz woskowata skórka. Owoc nieco przypomina konsystencją winogrona. Przed spożyciem należy odciąć górną i dolną część owocu.

Karambola - wartości odżywcze, kalorie, zalety

Fot. iStock/karambola

Karambola — wartości odżywcze, kalorie

W 100 g tego owocu znajduje się 6,73 g węglowodanów, 1,04 g białka, 0,33 g tłuszczów, 2,8 g błonnika. Karambola należy do owoców o niskiej wartości energetycznej — 100 g dostarcza tylko 31 kcal. W przeciwieństwie do kalorii, witamin i składników mineralnych w gwiaździstych owocach jest dużo. W jej miąższu i skórce znajdziemy bogactwo witaminy C, witaminę A i E, oraz witaminy z grupy B. Obecne są w niej: potas, fosfor, wapń, żelazo, magnez, cynk, miedź i selen. Karambola to również bogactwo antyoksydantów, które pełnią ważną rolę ochronną dla komórek organizmu.

Indeks glikemiczny karamboli

Karambola posiada niski indeks glikemiczny równy 36, dzięki czemu jest bezpieczna dla osób cierpiących na cukrzycę. Produkty o niskim indeksie glikemicznym zapobiegają gwałtownemu wzrostowi poziomu glukozy we krwi po posiłku. A to oznacza, że wywiera korzystny wpływ na gospodarkę glukozowo-insulinową.

Karambola - wartości odżywcze, kalorie, zalety

Fot. iStock/karambola

Właściwości zdrowotne karamboli

Karambola to bogactwo antyoksydantów (przeciwutleniaczy), które ograniczają szkodliwą działalność wolnych rodników i hamują ich wpływ na procesy starzenia się komórek w organizmie. Przeciwutleniacze mają udowodniony wpływ na ochronę układu krążenia. Wpływają na obniżenie poziomu „złego cholesterolu”, chroniąc przed rozwojem miażdżycy. Antyoksydanty wspierają układ odpornościowy dzięki działaniu przeciwzapalnemu.

Duża ilość błonnika pokarmowego wpływa na prawidłowe działanie układu pokarmowego, reguluje poziom cukru we krwi i zapobiega chęci podjadania. Kwerecytyna wpływa na zahamowanie wydzielania histaminy, przez co łagodzi objawy alergii.

Karambola — przeciwwskazania

Karambola jest oryginalnym owocem o wielu zaletach, jednak nie każdy może pozwolić sobie na włączenie jej do diety. Zawiera ona wysoką zawartość kwasu szczawiowego, który jest szkodliwy szczególnie dla osób cierpiących na choroby nerek. Uważać na karambolę powinny także osoby przyjmujące leki nasercowe i na nadciśnienie, oraz kobiety w ciąży. Składniki obecne w karamboli mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego warto upewnić się u lekarza prowadzącego, czy ten owoc można w danym przypadku jeść bez obaw.

W pewnych przypadkach owoce karamboli mogą wywoływać reakcje alergiczne, dlatego osoby ze skłonnością do uczuleń powinny wprowadzać ją do diety ostrożnie lub z niej zrezygnować.

Karambola - wartości odżywcze, kalorie, zalety

Fot. iStock/Karambola

Jak jeść karambolę?

Karambola pokrojona w plasterki jest świetnym dodatkiem do drinków i kolorowych sałatek. Można jej słodko kwaśny smak wykorzystać do dań z owocami morza i delikatnymi mięsami. Z karamboli można wyciskać również sok, który latem stanowi skuteczne orzeźwienie w trakcie upałów. Gwiaździstego owocu nie trzeba spożywać od razu po zakupie. Może on trochę poleżeć — w temperaturze pokojowej w suchym miejscu wytrzyma kilka dni, natomiast w lodówce może leżeć nawet kilka tygodni. Należy jednak pamiętać, że im świeższy owoc, tym więcej cennych substancji zawiera.

Karambola — gdzie można ją kupić, cena

Karambola dostępna jest w Polsce w sprzedaży od jesieni do wiosny, w dużych sklepach stacjonarnych oraz w sklepach internetowych. Ponieważ karambole pochodzą z importu z dalekich zakątków świata, wpływa to na cenę tego owocu, która, w porównaniu do innych owoców egzotycznych (np. banany), jest wyższa. Cena za sztukę karamboli w hipermarketach wynosi ok. 8 – 10 złotych.


źródło:  dietetycy.org.pl, www.poradnikzdrowie.pl 

Choroby Zdrowie

Nowy rok szkolny to szereg obaw, lęków i niepewności. Innych u dzieci, innych u rodziców

Redakcja
Redakcja
1 września 2021
fot. Vyacheslav Petelin/iStock

Powrót do szkolnych ławek po długim okresie nauki zdalnej rodzi szereg obaw, lęków i niepewności zarówno ze strony dzieci, jak i rodziców. Jak wynika z badania SW Research na zlecenie Empiku, choć rodzice pozytywnie oceniają przejście z nauki zdalnej na stacjonarną, to wciąż mocno niepokoi ich możliwość ponownego lockdownu i zamknięcia szkół. Swoje obawy zgłaszają też dzieci.

Do najczęściej wymienianych zalicza się niepewność co do ponownego nawiązania relacji koleżeńskich oraz lęk przed bardziej wnikliwym sprawdzaniem wiedzy przez nauczycieli.

Słodko-gorzki powrót do nauki

Mimo, że rodzice mówią o uldze i odczuwanym zadowoleniu związanym z powrotem dzieci do „normalnego” trybu nauki (48% wskazań w badaniu SW Research dla Empiku), to jednocześnie 40% respondentów przyznaje, że obawia się kolejnego lockdownu i ponownego zamknięcia podstawówek i liceów. Co czwarty rodzic martwi się także, jak jego dziecko poradzi sobie w nowym roku szkolnym po doświadczeniach z ostatnich miesięcy. Tylko 10% badanych wyraziło niezadowolenie z powodu powrotu uczniów do szkół, uważając tryb zdalny lub hybrydowy za lepsze rozwiązanie.

Rodzice zastanawiają się także, czy dzieci odnajdą się z powrotem w klasie, czy uda im się podtrzymać dotychczasowe przyjaźnie lub zawiązać nowe. Co piąty badany rodzic zgłosił, że jego dziecko stresuje się tym, jak będą wyglądać codzienne kontakty z rówieśnikami. Tyle samo badanych dostrzegło, że uczniowie obawiają się bardziej wnikliwego sprawdzania ich wiedzy przez nauczycieli. W nowym roku szkolnym spodziewają się większej liczby klasówek, kartkówek i odpytywania. 18% rodziców twierdzi też, że ich dzieci myślą niechętnie o powrocie do starej rutyny – wcześniejszego wstawania i nużących dojazdów.

Tylko 4% rodziców uznało, że uczniowie nie potrzebują dodatkowego wsparcia w procesie ponownego adaptowania się w szkole

Większość (66%) twierdzi, że ogromną rolę mają tu do odegrania oni sami – konieczne będą regularne rozmowy z dzieckiem i otoczenie go wyjątkową troską. Aż ⅓ badanych rodziców oczekiwałaby zaangażowania szkoły i nauczycieli w proces adaptacji do rzeczywistości szkolnej – na przykład poprzez organizowanie specjalnych lekcji poświęconych radzeniu sobie z emocjami i zmienną sytuacją. Natomiast aż ¼ respondentów stwierdziła, że dzieci powinny mieć dostęp do indywidualnych konsultacji z pedagogiem szkolnym lub psychologiem.
Niemal co trzeci rodzic (30%) uważa, że dużą pomocą dla uczniów byłby udział w warsztatach z ekspertami, np. w wersji online.

Zdaniem 40% pytanych rodziców ich dzieci są podekscytowane, że znów codziennie będą widywać się z koleżankami i kolegami

Co trzeci badany przyznał również, że uczniowie po prostu cieszą się z powrotu do „starej” szkoły. Nieco mniej rodziców (27%) zauważyło, że dziecko nie może doczekać się swoich ulubionych zajęć w trybie stacjonarnym, np. lekcji wychowania fizycznego.

SW Research i Empik spytali rodziców także o to, jakimi cechami powinien charakteryzować się wymarzony, wspierający nauczyciel. Kluczową kwestią okazało się sprawiedliwe ocenianie wiedzy uczniów – tę umiejętność wskazało najwięcej badanych (40%). Ok. 30% respondentów ceni sobie także nauczycieli, którzy mają dobry kontakt z dziećmi i podchodzą do każdego z podopiecznych indywidualnie. Ponadto tyle samo rodziców przyznało, że ważne jest dla nich, aby nauczyciel posiadał dużą wiedzę ze swojej dziedziny i potrafił przekazywać ją w twórczy i pomysłowy sposób.


Zobacz także

Błędne koło odchudzania

Błędne koło odchudzania. 6 rzeczy, które spowalniają twój metabolizm…

„Jeden drink wieczorem”. Znasz to? A wiesz, jakie choroby ci grożą?

Mastektomia – siła jest kobietą

Mastektomia – siła jest kobietą