Choroby Zdrowie

Morfologia (badania krwi) – co oznaczają skróty i jakie są normy?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
10 marca 2021
Morfologia (badania krwi) - co oznaczają skróty i jakie są normy
Fot. iStock
 

Morfologia, czyli badania krwi, jest analizą krwi obwodowej. W jej trakcie oceniane są pod kątem jakościowym i ilościowym elementy morfotyczne krwi (komórki krwi). Morfologia należy do badań najczęściej wykonywanych, które mogą wiele powiedzieć o stanie zdrowia badanej osoby.

Co to jest morfologia?

Do wykonania morfologii pobierane jest z żyły 5 ml krwi do probówek zawierających substancję zapobiegającą krzepnięciu pobranej krwi. Następnie w badaniu ustala się liczbę elementów morfotycznych krwi: krwinek czerwonych (erytrocytów), białych (leukocytów) oraz płytek krwi (trombocytów). Wynik podawany jest w formie komputerowego wydruku, który zawiera symbole poszczególnych parametrów: RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, WBC i PLT, wraz z określonymi ich wartościami dla danej próbki krwi. Zazwyczaj na wydruku wartość uznaną za zbyt niską lub wysoką dla poszczególnych wskaźników oznacza się pogrubioną czcionką, lub symbolem strzałki. Jeśli strzałka skierowana jest grotem do dołu, zmierzona wartość jest zbyt niska w stosunku do zakresu podanego jako prawidłowy, jeśli strzałka skierowana jest do góry, wartość przekracza górną granicę normy. Wartości poszczególnych parametrów mogą się różnić w zależności od płci i wieku pacjenta, a także ze względu na zakresy referencyjne stosowane przez dane laboratorium.

Morfologia (badania krwi) - co oznaczają skróty i jakie są normy

Fot. iStock/Morfologia (badania krwi)

Morfologia pozwala na zauważenie nieprawidłowości, które mogą świadczyć o poważnych chorobach. Zaleca się wykonywanie badania krwi przynajmniej raz do roku. Nie istnieją przeciwwskazania do badania krwi, ponieważ pobiera się jej niewielką ilość, co pozostaje bez wpływu na pacjenta.

Morfologia z rozmazem

Krew składa się z części morfotycznej (obejmuje krwinki, płytki krwi oraz pozostałe komórki) oraz z osocza. Liczebność poszczególnych komórek krwi najczęściej badana się automatycznie przez analizator hematologiczny. Morfologia z rozmazem to część badania, w której wykwalifikowany pracownik laboratoryjny mikroskopowo ocenia wielkość i jakość poszczególnych komórek. Dzięki temu można dokładnie określić kształt, barwę i wielkość krwinek, a także zróżnicować nieprawidłowości w limfocytach, co ma ogromną wartość diagnostyczną.

Morfologia — parametry, norma

Morfologia (badania krwi) - co oznaczają skróty i jakie są normy

Fot. iStock/Morfologia (badania krwi)

Do parametrów układu czerwonokrwinkowego zalicza się:

RBC (red blood count) — czyli liczba erytrocytów (czerwonych krwinek). Erytrocyty transportują tlen w organizmie i usuwają z komórek dwutlenek węgla. Norma RBC dla mężczyzn wynosi 4,5-6 milionów w mm3, a u kobiet 4-5,4 milionów w mm3. Ponieważ istnieje rozbieżność w podawanych przez laboratoria normach dla prawidłowej liczby erytrocytów, parametr ten należy oceniać wraz z wartościami hematokrytu i stężenia hemoglobiny, mocno powiązanych z liczbą erytrocytów.

HGB (hemoglobin) — hemoglobina jest najlepszym parametrem w diagnostyce niedokrwistości. Jej stężenie wyrażane jest w g/dl. Norma dla mężczyzn wynosi 13-18 g/dl, a dla kobiet 12-16 g/dl.

HCT (hematocrit) — czyli hematokryt, określa stosunek objętości krwinek (części stałej krwi) do osocza (części płynnej krwi). Norma hematokrytu dla mężczyzn wynosi 40-51%, a dla kobiet 37-47%.

MCV (mean corpuscular volume) — to średnia objętość krwinki czerwonej, która stanowi ważną informację o przyczynach prowadzących do niedokrwistości. Wartość MCV podaje się w femtolitrach i wynosi 80-95 fl u kobiet i mężczyzn.

MCH (mean corpuscular hemoglobin) — to średnia waga hemoglobiny w krwince. Wartość MCH podaje się w pikogramach na komórkę, a norma dla obu płci wynosi: 27-32 pg.

MCHC (mean corpuscular hemoglobin concentration) — średnie stężenie hemoglobiny w krwince wyrażany jest w g/l. Norma dla kobiet i mężczyzn wynosi 32-36 g/dl.

RDW (red cell distribution width) – oznacza miarę zróżnicowania wielkości erytrocytów. Norma RDW wynosi 11,5-14,5% u obu płci.

RET — liczba retykulocytów świadczy o aktywności szpiku kostnego. Norma RET wynosi 5-15 promili (0,5-1,5%) dla obu płci.

Morfologia (badania krwi) - co oznaczają skróty i jakie są normy

Fot. iStock/Morfologia (badania krwi)

Do układu białokrwinkowego zalicza się:

WBC (white blood count) — czyli całkowita liczba krwinek białych, które odpowiadają za walkę z bakteriami, wirusami i grzybami. Norma WBC dla dorosłych wynosi 4-10 tys. w mm3.

Neutrofile (granulocyty obojętnochłonne) — norma dla granulocytów obojętnochłonnych wynosi: 45-70% (wartości odsetkowe); 1,8-7×109/l (wartości bezwzględne)

Eozynofile (granulocyty kwasochłonne) — norma wynosi: 1-5% (wartość odsetkowa); <0,5×109/l (wartość bezwzględna)

Bazofile (granulocyty zasadochłonne) — norma wynosi: 0-3% (wartość odsetkowa); <0,3×109/l (wartości bezwzględna).

Monocyty  norma wynosi: 2-8% (wartość odsetkowa); 0,1-1×109/l (wartość bezwzględna).

Limfocyty norma wynosi: 15-40% (wartość odsetkowa); 1,5-4×109/l (wartość bezwzględna).

Fot. iStock/Morfologia (badania krwi)

Do układu płytkowego zalicza się:

PLT— czyli liczba płytek krwi. Norma PLT wynosi: 150-400×109/l (150-400 tys. w mm3).

MPV (mean platelets volume) — jest to średnia objętość krwinek płytkowych. Norma wynosi: 7,5-10,5 fl.

PDV — wskaźnik anizocytozy płytek krwi określa procentową ilość płytek, które odbiegają pod względem objętości od przeciętnej. Norma dla PDV wynosi od 6,1 do 11 fl. Wynik PDV należy interpretować razem z wartością PLT i MPV.

P-LCR — tzw. odsetek dużych płytek. Norma wynosi: 13-43 fl.

Morfologia (badania krwi) — jak się przygotować?

Morfologia krwi to badanie, które wykonuje się rano. Przed nim pacjent powinien być na czczo, czyli ostatni posiłek spożyć na 8-12 godzin przed planowanym badaniem. Na 2-3 dni przed planowaną morfologią krwi warto zrezygnować z alkoholu, a dzień przed z picia kawy i herbaty. Niewskazany jest także intensywny wysiłek przed pobraniem krwi, dodatkowo zaleca się krótki odpoczynek tuż przed nim (10-15 minut). W przypadku, gdy pacjent przyjmuje leki, należy skonsultować z lekarzem przyjęcie ich przed badaniem.


źródło: hematoonkologia.pl , www.mp.pl , www.medicover.pl

Choroby Zdrowie

Objawy cukrzycy – co powinno skłonić do wizyty u lekarza?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
10 marca 2021
Objawy cukrzycy - typu 1 i 2
Fot. iStock
 

Objawy cukrzycy, zarówno typu I, jak i II, są dość charakterystyczne, ale mogą mieć nieco inny przebieg i nasilenie. Ponieważ cukrzyca, szczególnie typu II, jest chorobą coraz częściej diagnozowaną, warto wiedzieć, jakie objawy powoduje i co należy zrobić, gdy pojawi się coś niepokojącego?

Cukrzyca typu 1 i 2 – co je różni od siebie?

Mimo podobnych nazw i objawów cukrzyca typu 1 i 2 są chorobami, które wynikają z innych przyczyn.

Cukrzyca typu 1 

Cukrzyca typu 1, zwana insulinozależną, spowodowana jest zaburzeniami pracy układu odpornościowego, który zwraca się przeciwko komórkom β trzustki i prowadzi do ich zniszczenia. Ponieważ trzustka produkuje insulinę, jej uszkodzenie powoduje duży niedobór lub całkowity brak insuliny. Zazwyczaj cukrzyca typu I rozwija się wcześnie, najczęściej w dzieciństwie lub w wieku nastoletnim. Ten typ cukrzycy charakteryzuje się dużymi wahaniami  stężenia glukozy we krwi, a objawy towarzyszące temu są gwałtowne. Nie istnieje sposób na to, by zapobiec rozwojowi cukrzycy typu I.

Objawy cukrzycy - typu 1 i 2

Fot. iStock/Objawy cukrzycy

Cukrzyca typu 2

Rozwój cukrzycy typu 2 (insulinoopornej) spowodowany jest obniżeniem wrażliwości tkanek na insulinę. Choroba może rozwinąć się na dwa sposoby. Może nastąpić zaburzenie produkcji lub/i wydzielania insuliny, która wydzielana jest z opóźnieniem i dłużej niż powinna. W przypadku insulinooporności trzustka produkuje coraz więcej insuliny, by utrzymać stężenie glukozy we krwi w normie i pozyskiwać dla komórek energię.

Cukrzyca typu II jest chorobą określaną mianem cywilizacyjnej. Ogromny wpływ na jej rozwój ma niezdrowy tryb życia, szczególnie dieta bogata w niezdrowe tłuszcze i cukry. Najczęściej pojawia się u osób dorosłych, o nadmiernej masie ciała. Według statystyk aż  90% przypadków cukrzycy stanowi cukrzyca typu II.

Objawy cukrzycy typu 1

Pierwsze objawy cukrzycy typu 1 zazwyczaj występują nagle, rozwijając się w ciągu kilku tygodni. W badaniu poziomu glukozy we krwi można zauważyć zwiększone jej stężenie.

Inne widoczne objawy cukrzycy typu 1 to:

  • wzmożone pragnienie — chory może wypijać nawet kilka-kilkanaście litrów płynów na dobę;
  • uczucie suchości w ustach;
  • wielomocz — gdy następuje wydalanie moczu w ilościach przekraczających prawidłową normę (niż 2500-3000 mililitrów w ciągu doby);
  • chudnięcie — niedobór insuliny w organizmie sprawia, że nie może on czerpać energii z dostarczanych mu węglowodanów dla mięśni i mózgu, stąd utrata masy ciała;
  • senność,
  • osłabienie,
  • skłonność do infekcji — osoby cierpiące na cukrzycę szczególnie często skarżą się na infekcje rozwijające się w układzie moczowym lub płciowym.

Zdarza się także, że pierwszymi zauważalnymi sygnałami o problemie jest kwasica cukrzycowa i śpiączka ketonowa. Kwasica jest stanem wynikającym z braku produkcji insuliny przez trzustkę, co prowadzi do znacznego zwiększenia stężenia glukozy we krwi i zaburzeń metabolicznych. Z kolei śpiączka ketonowa wynika z  nieleczonej kwasicy, w której ciała ketonowe toksycznie wpływają na mózg. W konsekwencji dochodzi do zaburzeń świadomości i może skutkować utratą przytomności oraz śpiączką, która zagraża życiu.

Objawy cukrzycy - typu 1 i 2

Fot. iStock/Objawy cukrzycy

Objawy cukrzycy typu 2

Objawy cukrzycy typu 2 pojawiają się nieco później i nie tak intensywnie, jak w przypadku objawów przy cukrzycy typu I. Wiele chorujących na nią osób wykrywa cukrzycę przypadkowo, gdy są w trakcie diagnozowania innych chorób, lub wykonują okresowe badania kontrolne. Pierwsze objawy cukrzycy mogą być na tyle delikatne, że nie są z nią kojarzone, przez co rozpoznanie choroby bywa opóźnione. Najczęściej pojawia się uczucie zmęczenia, senności i napady głodu odczuwane także po posiłku.

Inne objawy cukrzycy typu 2 są podobne do objawów cukrzycy typu I. Należą do nich:

  • nawracające infekcje pęcherza;
  • gojenie się ran i zadrapań, które trwa dłużej, niż dotychczas, mimo że rany nie są poważne;
  • częste oddawanie moczu;
  • zwiększone uczucie pragnienia;
  • uczucie suchości w ustach;
  • zwiększony apetyt i uczucie głodu po posiłkach;
  • utrata masy ciała lub tycie pomimo braku zmian w diecie;
  • zmęczenie;
  • pogorszenie się wzroku;
  • bóle głowy;
  • spadek odporności na infekcje;
  • zaburzenia krążenia;
  • świąd skóry — szczególnie w okolicy pochwy i pachwin,
  • ciemne przebarwienia skóry nasilone w okolicy karku, pachy, pachwin;
  • mrowienie odczuwalne w palcach rąk i stóp;
  • częste infekcje grzybicze;
  • mężczyźni cierpiący na cukrzycę typu 2 mogą mieć kłopoty z erekcją.
Objawy cukrzycy - typu 1 i 2

Fot. iStock/Objawy cukrzycy

Objawy cukrzycy a badania i leczenie

Nie zawsze objawy cukrzycy są oczywiste dla osoby, która je odczuwa. Ponieważ na podstawie samych objawów nie można zdiagnozować cukrzycy, należy wykonać oznaczenie poziomu glukozy we krwi na czczo w godzinach porannych. W przypadku nieprawidłowego wyniku badania chory kierowany jest na test obciążenia glukozą (tzw. krzywa cukrowa).

W leczeniu chorych na cukrzycę typu 1 podstawowym lekiem jest insulina. Po zdiagnozowaniu cukrzycy typu 2 specjalista może przepisać leki zmniejszające insulinooporność. Jeśli to nie przyniesie oczekiwanego rezultatu i wartości glikemii wciąż będą się zwiększały, konieczne może być stosowanie insuliny. Poza farmakoterapią lekarz proponuje zmianę stylu życia na zdrowszy, wprowadzenie aktywności fizycznej oraz dietę. Po postawieniu diagnozy konieczna jest również odpowiednia modyfikacja diety.


źródło:  diabetyk24.pl, www.mp.pl ,diagnosis.pl

 


Choroby Zdrowie

Nie mam już siły, przepraszam… Kiedy opieka nad bliskimi wycieńcza nas psychicznie, fizycznie i emocjonalnie

Redakcja
Redakcja
10 marca 2021
Fot. iStock

Katarzyna ma 53 lata. Jest wysportowana, zadbana, uśmiechnięta. Robi plany: w tym roku, w sierpniu Bieszczady, a późną jesienią kilka dni we Włoszech. Na tydzień przed wyjazdem w góry robi zakupy w sklepie sportowym, kiedy dzwoni telefon. To mama. Tata zle się poczuł, upadł w łazience, nie wstaje. Czekają na pogotowie. Kasia wybiega ze sklepu i natychmiast wsiada w auto. Nie zdąży pożegnać się z tatą. Tydzień po pogrzebie porządkuje z mamą jego ubrania. Mama jest blada, zaczyna mieć problemy z mówieniem. Traci przytomność. Wylew. Życie Kasi zmienia się o 180 stopni.

Katarzyna opiekuje się mamą od dwóch lat. Przeszła przez wszystkie etapy: strach, złość, bunt, rezygnacja, poszukiwanie pomocy. Po wylewie mama mówi bardzo niewyraźnie, porusza się jedynie korzystając z pomocy córki.  Nie korzysta z toalety, trzeba jej zmieniać pampersy. I trzeba być z nią, większość czasu, bo mama się boi. Redakcja Kasi zgodziła się na pracę zdalną. Zresztą teraz, w czasie pandemii naprawdę nikomu to nie przeszkadza. Tylko jak tu spokojnie pracować, gdy najbliższa osoba wymaga nieustannej pomocy?

Strach

Pierwsze miesiące były przerażające. Katarzyna bała się mamy. Bała się ją dotknąć, umyć, przebywać z nią sama. Choroba zmieniła mamę Kasi w kogoś, kto nie potrafi wyrazić swoich myśli ani potrzeb. Kogoś, kogo poznajesz właściwie tylko wtedy, gdy głębiej zerkniesz mu w oczy. Najpierw Kasia bała się wziąć mamę za rękę, dosłownie się do tego zmuszała. Potem ogarnął ją lęk o to, że sobie nie poradzi. Mama jest drobna, ale Kasi, mimo wysportowanej sylwetki, jest coraz trudniej podnosić coraz bardziej bezwładne ciało. W końcu strach zmienił się w bezsilną złość.

Złość

Dlaczego to zdarzyło się nam? – pytała Kasia. Przecież mama była wcześniej w dobrej kondycji, ćwiczyła, dbała o siebie, chodziła na długie spacery. Dlaczego teraz? Denerwowały Kasię komentarze znajomych, że trzeba mamie załatwić profesjonalną pomoc, że sama nie da rady pracować na pełny etat (nawet z domu) i zajmować się mamą. Nie, nie przyprowadzi tu mamie obcej osoby. Będą razem. Matka, coraz bardziej niedołężna, cicha, zamknięta w sobie i smutna. I córka, coraz bardziej sfrustrowana, zmęczona, samotna ze swoim problemem. I z wyrzutami sumienia, bo to przecież mama…

Rezygnacja

Bezsilność. Łzy płynące po twarzy wtedy, kiedy mama nie patrzy, samotność. Niewyobrażalne zmęczenie psychiczne i fizyczne. Brak możliwości odpoczynku, złapania chwili oddechu. Upór i rezygnacja. Z siebie. Kasia przestała o siebie dbać, od dwóch lat nie miała urlopu. Jej życie zawodowe miesza się z życiem domowym, z codziennymi wyzwaniami związanymi z opieką nad mamą. Kilka razy mama się przewróciła, raz złamała rękę. A przecież Kasia opiekuje się nią najlepiej, jak potrafi. Wychodzi tylko do sklepu na parterze, po świeże pieczywo i mleko, biegnie w dół ulicy i wraca. Większe zakupy zamawia raz w tygodniu przez Internet. Trzy razy do mamy przyszła jej przyjaciółka, wtedy Kasia wyszła załatwić swoje sprawy w pracy i urzędzie. Biegła z powrotem zdenerwowana, bo przyjaciółka też starsza, schorowana.

Pomoc

Koleżanki Kasi błagały ją, prosiły: daj sobie pomóc. Mama ma przecież wysoką emeryturę, możesz opłacić kogoś, by dwa razy w tygodniu czuwał przy mamie. Ty mogłabyś chociaż wyjść na spacer, na kawę. Odetchnąć, oderwać się.

Bardzo długo Kasia nie mogła się przemóc. Obrażała się: nie potrzebujemy tego, ja sobie daję radę. Przełom przyszedł, gdy obudziła się pewnej nocy z tak okropnym, przygnębiającym uczuciem, że jeśli umrze przed mamą, ta zostanie sama. Była tak bardzo zmęczona, że od trzech tygodni sypiała po dwie, trzy godziny. Podejrzewała też u siebie stany depresyjne.

Od miesiąca do mamy przychodzi przemiła Olga. Olga przyjechała z Ukrainy, jest ciepła, życzliwa i bardzo delikatna. Nawiązała z Kasią przyjacielską relację, jej mama jest w podobnym wieku, co mama Katarzyny.

Kasia mówi, że to był ostatni moment. Że nie wie, co by się stało, gdyby nie pomoc Olgi. Że nie czuję się gorsza, zatrudniając pomoc. Wczoraj poszła na dłuższy spacer, znów zaczęła biegać. W przyszłym tygodniu pójdzie zrobić badania krwi. Ma więcej życzliwości dla siebie, dla świata. Dla mamy przede wszystkim.

 

 

 

 

 


Zobacz także

Millenialsi zapominają o pigułce

Dlaczego Millenialsi zapominają o pigułce? Zapominamy, bo…

Zajady - przyczyny, objawy, leczenie i dieta, domowe sposoby -

Zajady – dlaczego powstają i jak je leczyć? Domowe sposoby na zapalenie kącików ust

Bądź kwaśna, czyli o konieczności zachowania niskiego pH