Choroby Zdrowie

Gruźlica – choroba, która może dotknąć każdego. Co należy o niej wiedzieć?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
8 kwietnia 2021
Gruźlica - objawy, typy, leczenie, szczepienie
Fot. iStock
 

Gruźlica to choroba, o której zwykło się myśleć jako o chorobie osób biednych, zaniedbanych. Tak jednak nie jest, gruźlica może dotknąć każdego. Warto wiedzieć, jakie objawy daje gruźlica płuc, kości i skóry, oraz w jaki sposób następuje zakażenie i na czym polega leczenie gruźlicy?

Choroba przez długi czas kojarzona była z biedniejszymi warstwami społeczeństwa, ponieważ diagnozowana była najczęściej u osób mieszkających w złych warunkach mieszkaniowych i niedożywieniu. Znana jest medycynie od czasów starożytności, a swoje największe żniwo zbierała w XVIII i XIX wieku. Wtedy jeszcze nie znano przyczyn choroby, nie posiadano także leków, które mogłyby ją skutecznie leczyć. Sytuacja zmieniła się, gdy pod koniec XIX wieku Robert Koch odkrył istnienie prątków gruźlicy, co umożliwiło przeprowadzenie prac nad szczepionką przeciwko gruźlicy.

Gruźlica — co to jest?

Gruźlica to choroba zakaźna wywoływana przez prątka Mycobacterium tuberculosis. Patogen może zajmować płuca, co przydarza się najczęściej, lub atakować kości i stawy, skórę, układ nerwowy, układ limfatyczny i krwionośny, moczowo-płciowy, co ma miejsce jedynie w 10% wszystkich przypadków zachorowań.

Gruźlica - objawy, typy, leczenie, szczepienie

Fot. iStock

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, poprzez kontakt z osobą chorą na gruźlicę, która niepoddana leczeniu prątkuje. Gruźlica może się także przenosić drogą pokarmową, poprzez  spożycie niepasteryzowanych produktów mlecznych, z mleka pochodzącego od chorych zwierząt. W przypadku osób chorujących na pozapłucne postaci gruźlicy nie stanowią oni zagrożenia dla osób zdrowych.

Gruźlica — objawy 

Objawy, jakie powoduje gruźlica, nie pojawiają się od razu po zakażeniu. Prątki gruźlicy są w większości niszczone przez układ odpornościowy. Wiadomo jednak, że część z nich pozostaje w organizmie, nie zawsze powodując rozwój choroby u nosiciela.

Gruźlica przebiega w dwóch fazach:

  • gruźlica pierwotna — dochodzi do niej na skutek pierwszego kontaktu z czynnikiem zakaźnym. U około 90% osób nie pojawiają się objawy, a choroba stwierdzana jest po konwersji odczynu tuberkulinowego z ujemnego na dodatni, czyli LTB. U maksymalnie 10% osób zakażonych występują objawy choroby.
  • gruźlica popierwotna — wynika ona z reaktywacji utajonego zakażenia pierwotnego. Dzieje się tak wraz z obniżeniem odporności chorego, np. na skutek leczenia immunosupresyjnego, chorób nowotworowych, zakażenia HIV. W tym przypadku choroba powoduje charakterystyczne nacieki w płucach, które są wykrztuszane. Zmiany w płucach mogą się wchłaniać, ulegać zwłóknieniu lub niszczyć płuca, co zależy od stanu odporności osoby chorej. Początkowo gruźlica popierwotna może mieć bezobjawowy przebieg, ale z czasem, gdy choroba staje się zaawansowana, nasilone objawy stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.

Gruźlica — objawy ogólnoustrojowe

Gruźlica rozwija się zazwyczaj po cichu, dając zazwyczaj mało nasilone i niecharakterystyczne objawy dopiero wtedy, gdy choroba jest już mocno zaawansowana i czasem rozpoznawana zbyt późno na skuteczne leczenie. Szczególnie postać gruźlicy pozapłucnej powoduje trudności w rozpoznaniu. Mogą pojawić się m.in.:

  • stany podgorączkowe;
  • nocne poty;
  • złe samopoczucie;
  • utrata masy ciała;
  • wyniszczenie — następuje w zaawansowanym stadium choroby.

Gruźlica płuc — objawy 

Gruźlica płuc powoduje objawy, które nie zawsze sugerują konieczność wizyty u lekarza. Najczęściej pojawia się przewlekły, trwający ponad 8 tygodni kaszel. Na początku może być niewielki, suchy, bez odkrztuszania wydzieliny. Z czasem staje się bardziej dokuczliwy i pojawia się biaława lub ropna żółta plwocina, czasem z domieszką krwi. W zaawansowanej gruźlicy płuc krwioplucie może być obfite, pojawia się duszność postępująca wraz ze stopniem uszkodzenia płuc. Jeśli chory cierpi z powodu obniżonej odporności, może rozwinąć się u niego gruźlica prosówkowa, gdy bakterie rozsiewane przez krew wywołują drobne zmiany (o wyglądzie ziarna prosa) w płucach oraz w innych narządach. Towarzyszy temu wysoka gorączka i duszność.

Gruźlica - objawy, typy, leczenie, szczepienie

Fot. iStock/Gruźlica

Gruźlica pozapłucna — objawy 

Jeśli patogen zaatakuje obszar inny niż płuca, mogą pojawić się różne rodzaje, uzależnione od lokalizacji choroby.

Gruźlica opłucnej

Szczególnie narażone są na nią osoby młode. Gruźlica opłucnej powoduje gromadzenie się w jamie opłucnej płynu, i często daje ostre objawy. Towarzyszy jej gorączka, duszność, kaszel i ból w klatce piersiowej, nasilający się przy oddechu.

Gruźlica węzłów chłonnych

Obejmuje najczęściej węzły chłonne szyi, rzadziej węzły chłonne nadobojczykowe. Węzły chłonne powiększają się, są niebolesne, a wraz z rozwojem choroby stają się miękkie i mogą tworzyć się przetoki (zawartość chorego węzła przebija się przez skórę i powstaje otwór, którym wydobywa się ropa).

Gruźlica kości i stawów

Zazwyczaj atakuje kości kręgosłupa. Objawy początkowo są dość delikatne, mogą pojawić się bóle zajętych stawów i ograniczenie ich ruchomości. Z postępem choroby może dochodzić nawet do złamań kręgosłupa.

Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych 

Ta postać gruźlicy pojawia się bardzo rzadko, głównie u dzieci. Chorzy stają się ospali, zmęczeni, często pojawia się także stan podgorączkowy. Towarzyszyć mogą temu nasilające się zaburzenia świadomości, bóle głowy, nudności, wymioty, czasem także porażenie nerwów czaszkowych.

Gruźlica skóry

Gruźlica skóry może przybierać różne postaci, które uwidaczniają się w zmianach na skórze (owrzodzenia, grudki, wykwity, przetoki, blizny), którym towarzyszy powiększenie okolicznych węzłów chłonnych.

Choroba może także dotknąć układ moczowo-płciowy i układ pokarmowy.

Fot. iStock

Leczenie gruźlicy

Przy podejrzeniu gruźlicy w wywiadzie lekarz najpierw zleci odpowiednie badania, by postawić właściwą diagnozę. Chorobę może potwierdzić badanie radiologiczne płuc oraz dodatkowe badanie polegające m.in. na stwierdzeniu prątków w plwocinie metodą rozmazu albo hodowli.

Potwierdzona choroba wymaga leczenia opartego na lekach bakteriobójczych, bakteriostatycznych, wyjaławiających oraz odprątkowujących.  Pacjenci z gruźlicą płucną powinni otrzymać 6-miesieczną kurację, w przypadku gruźlicy kości i stawów leczenie powinno trwać 9 miesięcy, natomiast w gruźlicy ośrodkowego układu nerwowego nawet 12 miesięcy. Chorzy zakaźni dla otoczenia powinni być leczeni w szpitalu, natomiast chorzy bez prątków w plwocinie, którzy nie zakażają, mogą prowadzić leczenie w domu.

Gruźlica — szczepienie

Wynalezienie szczepionki na gruźlicę było ważnym wydarzeniem, ale nie aż tak przełomowym, jak tego oczekiwano. Okazało się, że nie istnieją pewne dowody na jej skuteczność w zmniejszeniu ryzyka zakażenia, jednak pozwala ona na uniknięcie rozwoju ciężkich postaci gruźlicy u dzieci (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, rozsiana gruźlica). Dlatego nadal stosuje się ją w Polsce, w jednorazowej dawce podawanej niemowlętom. Ochrona, jaką daje szczepienie, może utrzymywać się co najmniej przez 15-20 lat. Nie podaje się już kolejnych dawek, ponieważ nie zwiększa to skuteczności szczepienia.


źródło: www.mp.pl,medycynatropikalna.pl 

Choroby Zdrowie

Jak usunąć brzydki zapach psa z domu? Jest na to kilka skutecznych sposobów

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
8 kwietnia 2021
Jak usunąć zapach psa z domu
Fot. iStock
 

Kochamy psy i staramy się stworzyć dla nich jak najlepsze warunki w naszych domach, traktując je jak pełnoprawnych członków rodziny. Jednak mimo całej naszej miłości czasem pojawiają się pewne problemy. O ile z gryzienia butów czy brudzenia w domu psiak zazwyczaj wyrasta lub można go tego oduczyć, tak trudniej jest się pozbyć innej niedogodności. Właściciele psów często borykają się ze specyficznym zapachem w domu. Nie zawsze jest on dokuczliwy, ale w wielu domach po prostu czuć już na wejściu, że mieszka tam pies.

Psy pachną różnie, co zależy od wielu czynników, takich jak długość i rodzaj sierści, choroby i wiek psa, a nawet zwyczajna niechęć pupila do kąpieli. Zazwyczaj psi zapach nie jest czymś, z czym należy ze wszelkich sił walczyć, ale może się stać wyraźnie wyczuwalny, a nawet dokuczliwy. Szczególnie można to zauważyć, jeśli w danym pomieszczeniu są dywany, firany, czy choćby legowisko, które siłą rzeczy pachnie psem. Można jednak zrobić kilka rzeczy, które załagodzą problem.

Jak usunąć brzydki zapach psa z domu?

Zadbaj o zdrową skórę i sierść

Jeśli zwierzak pachnie nieładnie, koniecznie trzeba się przyjrzeć jego skórze, pyskowi i uszom. Być może pojawił się problem w postaci chorób czy alergii. Jeśli na skórze pojawią się ropiejące krostki, dziwne ranki i wysypka, lub uszy i dziąsła są podejrzane, trzeba skonsultować psa z weterynarzem. Specjalista określi przyczynę problemów i jeśli trzeba, zadba o odpowiednie leczenie. Brzydki zapach psa może być także skutkiem niewłaściwego odżywiania pupila.

Dbaj o higienę psa

Jeśli pupil pachnie intensywnie lub bardzo podejrzanie (psy lubią wytarzać się w odpadkach czy padlinie), trzeba go wykąpać, by usunąć przykre zapachy z sierści. Do tego celu należy użyć odpowiedniego szamponu, który zniweluje specyficzny zapach. Nie należy jednak przesadzać z częstotliwością mycia, ponieważ skóra psa wytwarza własną warstwę ochronną, którą szampon zmywa. Zaleca się kąpiel maksymalnie co 6 miesięcy, a w razie nagłej konieczności, częściej.

Wypierz legowisko

Najczęściej to psie legowisko jest źródłem dziwnego zapachu, który może drażnić. Jeśli psie posłanie jest mocno wyczuwalne, można je wyprać co jakiś czas lub po prostu wymienić, o ile jest już mocno zużyte. Warto jednak powstrzymać się przed praniem go i płukaniem w silnie pachnących detergentach, które z kolei mogą zniechęcać psa, by wypoczywał na swoim miejscu. Jeśli pies lubi leżeć na fotelu lub kanapie, można przykryć mebel kocem, który w razie konieczności wypierze się w pralce.

Miej pod ręką neutralizator zapachu psa

Przykrą woń sierści na legowisku lub wyczuwalne skutki załatwienia potrzeb fizjologicznych przez psa w mieszkaniu można usunąć dzięki dedykowanym temu neutralizatorom zapachu. Trzeba jedynie pamiętać, że sprawdzą się one jako środek doraźny, gdy po prostu na „już” trzeba zamaskować przykry zapach. Jeśli zdarzy się, że pupil zrobi siku na dywan, a pod ręką nie ma żadnego specyfiku, soda oczyszczona pomoże zneutralizować zapach. Należy ją rozsypać w miejscu brzydko pachnącej niespodzianki i po odczekaniu minimum 20-30 minut odkurzyć.

Zainwestuj w dobry odkurzacz

Większość psów gubi sierść, którą nożna spotkać w różnych zakamarkach w domu. Szczególną zmorę stanowi na dywanie, z którego ciężko jest ją usunąć. By nie było jej czuć, regularne sprzątnie jest obowiązkowe. Warto do tego wybrać odkurzacz, który dobrze sobie poradzi z problemem dzięki specjalnej szczotce do sierści. Dobrze, by miał on także filtr HEPA, dzięki któremu brudne i brzydko pachnące powietrze nie będzie wydmuchiwane z powrotem.

Sprezentuj sobie oczyszczacz powietrza

To przydatny sprzęt, który nie tylko usuwa z powietrza szkodliwe pyły czy alergeny, ale może także eliminować z niego nieprzyjemne zapachy.

Pamiętaj także o praniu firan i zasłon, a jeśli trzeba, to i dywanu, które „lubią” łapać zapachy z pomieszczenia. Postawienie w pokoju łagodnego odświeżacza powietrza lub naturalnego olejku eterycznego nada przyjemny zapach na dłuższy czas.

FB/ohmepl

 


Choroby Zdrowie

Jak przedłużyć życie ciętych kwiatów w wazonie? Jest na to kilka sprawdzonych sposobów

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
8 kwietnia 2021
Fot. iStock

Kwiaty cięte w wazonie mają to do siebie, że pięknie wyglądają jedynie przez kilka dni, szybko marniejąc. Na szczęście istnieje kilka różnych sposobów na to, by odświeżyć rośliny w wazonie, przedłużając ich życie.

Kwiaty cięte są częstym podarunkiem z różnych okazji, ale trafiają do wazonów i bez nich, jako subtelna ozdoba. Wnoszą świeżość i piękno, cieszą oczy, nadając pomieszczeniu przyjemną atmosferę. By efekt utrzymał się jak najdłużej, należy odpowiednio o nie zadbać.

5 sposobów na świeże kwiaty w wazonie

Kupuj nierozwinięte kwiaty

Jeśli samodzielnie wybierasz bukiet do wazonu, wybierz ten, w którym jeszcze jest sporo pąków, ponieważ one zdążą się rozwinąć. Zakup w pełni rozwiniętych kwiatów skutkuje tym, że szybciej przekwitną i będą do wyrzucenia.

Przycinaj łodygi

Przycinanie końcówek łodyg kwiatów wpływa na przedłużenie świeżości kwiatów. Potrzebujesz do tego ostrego narzędzia — sekatora ogrodniczego albo bardzo ostrego noża. Łodygi najlepiej przycinać pod kątem 45 stopni, około 1-2 cm od dołu łodygi. Dzięki czemu rośliny będą lepiej pobierały wodę. Przed włożeniem ich do wazonu przytnij także niepotrzebne liście, pąki, które mogłyby się znaleźć pod lustrem wody. Inaczej te części kwiatów szybko zaczną gnić, wydzielać przykry zapach i skrócą znacznie życie roślin. Tulipanom możesz nakłuć igłą dół łodyżek, aby usunąć tzw. korek powietrzny, który blokuje dopływ wody.

Wymieniaj wodę

Kwiaty trzymane stale w jednej wodzie bardzo szybko stracą na świeżości i będą już tylko do wyrzucenia. Wodę należy zmieniać co 2 dni, przy czym od razu trzeba umyć wazon. Kwiaty najlepiej wkładać do wody o temperaturze pokojowej, najlepiej wlanej do 1/3 wysokości wazonu.

Znajdź dla nich odpowiednie miejsce

Unikaj stawiania wazonu w pełnym słońcu, ponieważ w wysokiej temperaturze z kwiatów szybciej będzie uciekała woda. Z tego samego powodu nie stawiaj ich nad kaloryferem czy przy grzejącym mocno kominku. Kwiaty nie lubią także stać w przeciągu. Unikaj również stawiania wazonu w towarzystwie w pobliżu pater z owocami, ponieważ owoce wydzielają etylen, związek, który przyspiesza proces dojrzewania kwiatów.

Stosuj odżywki do kwiatów ciętych

Możesz kupić gotowe odżywki w kwiaciarni lub w sklepie ogrodniczym. Dodawane do wody raz na 2-3 dni przedłużają one żywotność ciętych kwiatów i usuwają szkodliwe bakterie i toksyny z wody, wpływając na zachowanie przez nie ładnego wyglądu. Jeżeli nie masz pod ręką kupnej odżywki, możesz zrobić własną, nie mniej skuteczną.

  • aspiryna — połowę tabletki aspiryny rozgnieć na pył i rozpuść w wodzie do kwiatów. Pozwoli to zahamować rozwój szkodliwych bakterii w wodzie, dzięki czemu kwiaty dłużej będą cieszyły świeżym wyglądem;
  • ocet jabłkowy i cukier — cukier to naturalna pożywka dla roślin, która je wzmacnia, natomiast ocet jabłkowy, jako naturalny produkt, zwalcza szkodliwe drobnoustroje prowadzące do szybszego psucia się wody i rośliny. Po prosty wlej do wazonu łyżkę octu, dosyp łyżkę cukru i wymieszaj do rozpuszczenia.
  • możesz wykorzystać również sposób z miedzianą monetą. Wrzuć do wazonu kilka groszy, ponieważ miedź w nich obecna zapobiega rozwojowi grzybów i bakterii w wodzie, dzięki czemu pozostaje ona dłużej świeża.

Z dobrych rad warto zapamiętać jeszcze, by nie łączyć tulipanów z innymi kwiatami, szczególnie z narcyzami, które przyspieszą ich więdnięcie. Podobnie żonkile nie powinny stać z innymi kwiatami w wazonie, gdyż wydzielają szkodliwy dla nich sok.

 


Zobacz także

Odchudzać trzeba się z głową! 13 rad dla Polki na diecie – od Doktora. Akcja „Polka na diecie”

nawyki żywieniowe – jesteś tym, co jesz!

Jesteś wiecznie zmęczona? Zmień nawyki żywieniowe – jesteś tym, co jesz!

Bądź kwaśna, czyli o konieczności zachowania niskiego pH