Psychologia Zaburzenia

Depresja sezonowa to nie wymysł, istnieje naprawdę. Kiedy i jak daje o sobie znać?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
2 lutego 2022
Fot. iStock
 

Depresja sezonowa (SAD) najczęściej pojawia się zimą, gdy niesprzyjająca aura odbiera chęć do działania, pozbawiając energii i radości z życia. Ale nie tylko zimą mogą pojawić się objawy depresji sezonowej i coraz częściej mówi się o SAD w kontekście wiosny i lata. Depresja sezonowa to coś więcej niż zwykły smutek czy chandra. Co trzeba o niej wiedzieć, jak ją leczyć?

Depresja w różnych formach może pojawić się w ciągu życia u kilkunastu procent populacji osób dorosłych. Temat tego zaburzenia jest coraz częściej omawiany, ale choć wiedza o nim staje się powszechna, specjaliści szacują, że ponad połowa przypadków depresji pozostaje nierozpoznana. Świadomość problemu jest istotna, ponieważ odpowiednia diagnoza wpływa na polepszenie jakości życia osoby cierpiącej z powodu depresji. Jedną z typów depresji, o której warto mówić, jest depresja sezonowa.

Czym jest depresja sezonowa?

Depresja sezonowa (seasonal affective disorder – SAD) jest  rodzajem depresji, która charakteryzuje się cyklicznością oraz sezonowo-nawrotowym przebiegiem. Najczęściej objawy pojawiają się późną jesienią lub wczesną zimą i trwają do wiosny, po czym ustępują i ponownie w okresie jesienno-zimowym dochodzi do remisji. W wiele rzadziej objawy depresji sezonowej obserwuje się je wiosną i latem.

Depresja sezonowa pojawia się często. Według statystyk, w strefie umiarkowanej dotyczy około 4% społeczeństwa, a na obszarach z niedoborem światła słonecznego, nawet 10%. Z jej powodu 4 razy częściej cierpią kobiety.

Zobacz również: Depresja niejedno ma imię. Przewodnik po 6 najczęstszych typach depresji

Przyczyny depresji sezonowej

Specjaliści uznają, że na pojawienie się depresji sezonowej wpływają sezonowe zmiany długości dnia i nocy oraz ilość światła słonecznego. W przypadku SAD (tak jak w przypadku typowego przebiegu depresji) dochodzi do obniżenia poziomu serotoniny w mózgu oraz zaburzenia innych neuroprzekaźników. Dochodzi do zachwiania prawidłowego rytmu sen–czuwanie, w związku z czym osoby z SAD mają problem z dostosowaniem się do sezonowych zmian długości dnia. Wtedy pojawiają się zaburzenia snu, nastroju i zachowania.

Istotne jest również to, że niedobór witaminy D, która promuje aktywność serotoniny, może pogarszać przebieg SAD i utrudniać podjęte leczenie. Ponieważ organizm wytwarza witaminę D pod wpływem słońca, jesienią i zimą często pojawia się jej niedobór. Latem z kolei do SAD może dojść z powodu długich dni i wysokich temperatur, co również może zaburzać rytm biologiczny.

kobieta cierpi na depresję sezonową

Fot. iStock

Jak objawia się depresja sezonowa?

Depresja sezonowa ma objawy podobne do tych, które prezentuje depresja o typowym przebiegu. Osoby cierpiące na SAD pojawiający się zimą częściej wycofują się społecznie, skarżą się na nadmierną senność, zwiększony apetyt, który prowadzi do przybierania na wadze. Natomiast w epizodach wiosenno-letnich częściej obserwuje się bezsenność, osłabienie apetytu, lęk, niepokój i pobudzenie.

Przy podejrzeniu depresji potrzebna jest wizyta u specjalisty. Psychiatra, na podstawie obserwacji pacjenta i rozmowy oraz przy wykorzystaniu odpowiednich skal i testów, ustali diagnozę. Ostatecznie diagnozę można postawić jeśli co najmniej przez 2 tygodnie występują przynajmniej 2 z 3 następujących objawów:

  • obniżenie nastroju;
  • anhedonia (brak radości z tego, co wcześniej cieszyło);
  • zmniejszenie energii.

Dodatkowo należy stwierdzić co najmniej 2 z takich objawów, jak:

  • trudności z koncentracją i uwagą;
  • obniżona samoocena;
  • poczucie winy;
  • widzenie przyszłości w czarnych barwach;
  • myśli i zachowania samobójcze;
  • zaburzenia snu;
  • zaburzenia apetytu.

Aby rozpoznać depresję nawracającą, pomiędzy kolejnymi epizodami depresyjnymi muszą być co najmniej 2 miesiące wolne od zaburzeń nastroju.

Zobacz również: Objawy depresji – tych sygnałów alarmowych nie wolno ignorować

Leczenie depresji sezonowej

Depresja sezonowa jest zaburzeniem, które można leczyć. Ponieważ niedobór słońca jesienią i zimą uznaje się za główną przyczynę wystąpienia depresji sezonowej, polecaną metodą leczenia jest fototerapia. Zabiegi naświetlania światłem o natężeniu od 2500 do 10 000  wykonuje się w godzinach porannych codziennie lub co drugi dzień. Fototerapia trwa zazwyczaj od 2 do 3 tygodni. Stosuje się ją, aby obniżyć stężenie melatoniny, która uważana jest za substancję depresjogenną.

Inną metodą leczenia SAD jest psychoterapia, a także farmakoterapia. Ponieważ depresja sezonowa wiąże się z zaburzeniami aktywności serotoniny, specjalista może zalecić stosowanie leków przeciwdepresyjnych (selektywnych inhibitoramów wychwytu zwrotnego serotoniny – SSRI).

Równie ważny jest odpowiedni poziom witaminy D. Zaleca się jej suplementację od października do kwietnia w dawce 800–2000 IU na dobę, co uzależnione jest od masy ciała i ilości witaminy D w diecie. Do najbogatszych źródeł witaminy D zaliczamy produkty takie jak:  drożdże, tłuste ryby morskie, tran, jaja oraz wątróbka.

Wyleczenie depresji sezonowej jest przypadkiem rzadkim, ponieważ to zaburzenie ma charakter nawracający i przewlekły. Dlatego tak ważne jest uczestniczenie w terapii, wdrażanie zaleceń lekarskich, dbanie o dietę i higieniczny tryb życia. Te działania ułatwią codzienne funkcjonowanie osób dotkniętych SAD.


źródło: www.mp.pl 

Psychologia Zaburzenia

5 oznak, że masz do czynienia z niebezpieczną, narcystyczną kobietą

Redakcja
Redakcja
2 lutego 2022
fot. mammuth/iStock
Następny

Całkiem łatwo przeoczyć narcystyczne kobiety i ich jeszcze bardziej bezwzględne kuzynki – socjopatki. Ponieważ kobiety narcystyczne angażują się w ten sam rodzaj agresji relacyjnej, co nastolatki, mogą łatwo umknąć uwadze jako po prostu „wredne dziewczyny”,  coś, z czego wszyscy zakładamy, że w końcu wyrosną. Jednak badania wskazują, że dorastające dziewczęta, które wykazują wysoki poziom agresji relacyjnej, wykazują również niski poziom empatii i troski wobec innych. Sugeruje to, że zachowania polegające na plotkowaniu, wykluczaniu i sabotowaniu związków mogą w rzeczywistości być bardziej powszechne wśród osób z istniejącymi cechami narcystycznymi i antyspołecznymi.


Problem w tym, że złośliwa narcyzka rzadko wyrasta z nadmiernego poczucia uprzywilejowania, braku empatii i pragnienia wyzysku innych – po prostu dostosowuje te cechy do zmieniającego się otoczenia. Złośliwa narcyzka jest nie tylko próżna i zaabsorbowana sobą. Jest także ukrytym tyranem, który usidla koleżanki, partnerki i członków rodziny w swojej toksycznej sieci.

Kobieta-narcystka (lub socjopatka) jest tak samo niebezpieczna jak jej męski odpowiednik, a jednak chronią ją panujące w społeczeństwie stereotypy i archetypy. Nikt nie podejrzewa, że ​​starsza kobieta, uważana za opiekuńczą i słodką miłośniczkę kotów, jest mściwa, okrutna i bezwzględna. Nie oczekują też, że matki porzucą, zaniedbają lub wykorzystają swoje dzieci.

Ale co się dzieje, gdy narcystyczna matka z demencją doprowadza swoje dorosłe dzieci do samobójstwa po latach chronicznego maltretowania ich w dzieciństwie? Albo kiedy słodka miłośniczka zwierzaków z liceum staje się przebiegłym współpracownikiem w świecie korporacji, stosując podstępne taktyki, by sabotować swoich kolegów? Albo kiedy złośliwa narcystyczna dziewczyna używa swojego haremu męskich wielbicieli, by terroryzować swojego partnera?

Kobiety-narcyzy nie „wyrastają” ze swojej dziecięcej agresji. Co dziwne, w wieku dorosłym ewoluują w jeszcze bardziej efektywne agresywne zachowania, używając swojej taktyki manipulacji, aby karmić swój egoizm i wyzyskiwać innych.

Kobieta socjopatka? Tak, takie też spotykamy, często są naszymi przyjaciółkami, koleżankami. Uważajcie na ich sztuczki

Chociaż szacuje się, że 75% narcyzów to mężczyźni, coraz częściej mówi się, że liczba kobiet-narcyzek jest znacznie większa, niż można by przypuszczać.

Narcyzi płci żeńskiej, zwłaszcza jeśli mają również cechy antyspołeczne, mogą wyrządzić tyle samo szkód psychicznych, co złośliwi narcyzi płci męskiej.

Oto pięć najważniejszych cech i zachowań, na które należy zwrócić uwagę, jeśli podejrzewasz, że któraś z bliskich ci kobiet może być złośliwym narcyzem, oraz kilka wskazówek, jak sobie radzić:

1. Narcyz(ka) ma sadystyczne poczucie przyjemności z cudzego bólu

Być może jedną z najbardziej niedocenianych cech złośliwej narcystycznej kobiety jest przyjemność i radość, jaką czerpie z poniżania innych. Lubi ukradkiem dźgać i z radością patrzeć, jak dawniej pewna siebie ofiara staje się przybita, zszokowana i urażona. Wykazuje brak empatii, gdy rozmowa sprowadza się do poważniejszych kwestii emocjonalnych, angażując się w płytkie odpowiedzi lub okrutne nagany, które unieważniają życie jej ofiary. Jest bezwzględna w swojej zdolności do idealizowania, a następnie dewaluacji i odrzucania swoich ofiar bez namysłu. Nie może angażować się w zdrowe, emocjonalnie satysfakcjonujące relacje, więc lubi sabotować relacje i przyjaźnie innych dla własnej rozrywki.

2. Narcyz(ka) ma nienasyconą potrzebę rywalizacji, spowodowaną patologiczną zawiścią i potrzebą bycia w centrum uwagi

Uważa się, że agresja relacyjna jest bardziej powszechną metodą zastraszania wśród dziewcząt, które są socjalizowane tak, aby były mniej fizycznie widoczne w swojej agresji niż ich koledzy płci męskiej. Złośliwa narcyzka nie jest inna; w rzeczywistości być może niektóre z jej najbardziej obraźliwych taktyk są stosowane w sferze kobiecej przyjaźni. W grupie przyjaciółek złośliwa narcystka ustala, kto jest zagrożeniem, a kto ślepym wyznawcą. Ci, którzy w jakikolwiek sposób jej zagrażają (czy to przez sukces, wygląd, osobowość, zasoby, status, powodzenie lub wszystkie powyższe), muszą zostać wygaszeni, podczas gdy ci, którzy są posłuszni, będą trzymani w pobliżu, dopóki ich zasoby nie zostaną wyczerpane.

Ci, którzy stanowią zagrożenie, są początkowo umieszczani na piedestale, aby zachować pozory w kręgu społecznym, ale później są skazywani na porażkę i natychmiast odrzucani. Wkrótce okazuje się, że gwiaździsty podziw złośliwej narcyzki niesie ze sobą pogardę, zazdrość i wściekłość.

3. Narcyz(ka) sabotuje przyjaźnie i relacje, wywołując chaos w grupach społecznych

Kobieta-narcyzka angażuje się w plotki, oszczerstwa i tworzy „trójkąty”, w których karmi innych fałszywymi lub upokarzającymi informacjami o swojej ofierze. Może nastawiać swoich przyjaciół przeciwko sobie, twierdząc, że plotkują o sobie nawzajem, podczas gdy w rzeczywistości to jej kłamstwa powodują konflikt w grupie. Poddając swoje ofiary skrytym i jawnym poniżeniom, jest w stanie potwierdzić swoje własne, fałszywe, poczucie wyższości.

Prawdopodobnie masz do czynienia z kobietą narcyzem lub socjopatką w swojej grupie przyjaciółek, jeśli:

  • Kiedy wchodzisz do pokoju, zauważasz nieprzyjemną ciszę, ukrytą wymianę spojrzeń lub dziwną energię. Osoba, która jest zbyt przyjacielska, to właśnie ta, która mówi o tobie za twoimi plecami.
  • Jesteś idealizowana przez swoją koleżankę, podziwiana, chwalona na początku przyjaźni/znajomości. Być może wcześnie odkryłaś, że dzielisz się z nią swoimi najbardziej intymnymi sekretami, ze względu na jej godną zaufania postawę. Później okazuje się, że jesteś przez nią wykluczana w rozmowach grupowych, wydarzeniach towarzyskich lub zaproszeniach. Słyszysz o swoich najgłębszych sekretach, o których mówi się z drwiną w grupie lub plotkach opartych na słabościach i obawach, z których się jej zwierzałaś. Zauważasz również jej mrożące krew w żyłach samozadowolenie, gdy twoja przyjaciółka mówi do ciebie z góry lub dewaluuje twoje osiągnięcia.

4. Narcyz(ka) ma obsesję na punkcie swojego wyglądu, a także wysoki poziom materializmu i powierzchowności

Może to również przełożyć się na wyniosłe poczucie wyższości intelektualnej, jeśli jej narcyzm jest bardziej intelektualny niż somatyczny (skupiony bardziej na swoim umyśle niż na ciele). Kobiety-narcyzki całkiem dobrze pasują do stereotypu „femme fatale”. Wiele z nich jest atrakcyjnych i, podobnie jak narcyz płci męskiej, wykorzystuje seksualność na swoją korzyść. Podczas gdy mężczyźni są bardziej skłonni do zdobywania pieniędzy, kobiety-narcyzki mają tendencję do nadmiernego ich wydawania. Może to zaowocować wysoce materialistyczną narcystyczną kobietą, która lubi ozdabiać się najlepszymi markowymi ubraniami, oddając się luksusom kosztem swoich bliskich. Kobiety narcystyczne mogą również gromadzić własne bogactwo i wykorzystywać je jako wskaźnik swojej wyższości.

Kobieta, o której mowa, może wykorzystać swoje referencje i osiągnięcia do kontrolowania i terroryzowania innych. Na przykład narcystyczna profesorka może rutynowo narażać swoich uczniów na nadmierną krytykę, zastraszanie i okrutne drwiny pod przykrywką „konstruktywnej krytyki”. Dzieje się tak dlatego, że pomimo jej własnej wiedzy i pozycji władzy, wciąż jest zagrożona przez każdą inną kobietę, której intelekt może przewyższyć jej intelekt.

5. Narcyz(ka) rażąco lekceważy granice intymnych relacji, w tym jej własne

Zgodnie z typowym narcystycznym zachowaniem niezależnie od płci, narcyzka prawdopodobnie będzie miała harem wielbicieli – składający się z byłych, którzy nigdy nie odchodzą, wielbicieli, którzy zawsze wydają się czaić w tle i zupełnie obcych, których usidla w swojej sieci, aby wzbudzić zazdrość u stałego partnera. Często tworzy trójkąty miłosne. Cieszy się z męskiej uwagi i chwali się, że jest obiektem pożądania. Angażuje się w niewierność emocjonalną i/lub fizyczną, zwykle bez wyrzutów sumienia i z dużą ilością oszustw wobec partnera, który zwykle ją uwielbia i rozpieszcza, nieświadomy zakresu jej nielojalności.

Przekracza także granice swoich kobiecych przyjaźni, próbując omamić partnerów swoich przyjaciółek. Jest rozczarowana i zazdrosna, gdy jej „uwodzenie” nie działa lub gdy jej koleżanki cieszą się większą uwagą niż ona.

Podejrzewam, że mam do czynienia z kobietą narcyzem. Co teraz?

Czytaj na następnej stronie!

 

Psychologia Zaburzenia

Jak zasadzić i uprawiać ananasa w doniczce? To prostsze niż myślisz

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
2 lutego 2022
Kobieta sadzi ananas w doniczce
Fot. iStock

Ananas w doniczce to jeden z pomysłów na to, by nieco roślinnej egzotyki wprowadzić do domu. Możesz kupić taką roślinę, lub w prosty sposób zasadzić i uprawiać. Przy właściwej pielęgnacji można doczekać się nawet owoców. Jakich warunków potrzebuje ananas w doniczce?

Ogromną popularnością cieszą się porady typu: jak wyhodować rośliny owocowe z pestki. Szczególnym powodzeniem cieszy się uprawa awokado z pestki, ale ciekawość internautów na tym nie poprzestaje. Inną egzotyczną rośliną, którą można samodzielnie zasadzić i uprawiać na domowym parapecie jest ananas w doniczce. Miłośnikom roślin domowych, którym szczególną radość sprawia obserwowanie wzrostu roślin, ten pomysł z pewnością się spodoba.

Zobacz również: 7 egzotycznych roślin, które wyhodujesz z pestki. Proste sposoby na niebanalne żywe ozdoby w domu

W naturze ananasy rosną na obszarach tropikalnych. Najlepiej czują się w miejscach, w których mają dużą ilość rozproszonego światła. Rośliny te dorastają do wysokości ok. 120-150 cm, wytwarzając długie i sztywne liście oraz kwiat. Z kwiatu wykształca się owoc, który potrzebuje około dwóch lat, by dojrzeć. Co ciekawe, każda roślina owocuje tylko jeden raz. Ananas w doniczce osiąga mniejszy rozmiar, do 50 cm, ale również, przy odrobinie szczęścia, można doczekać się owocu. Podobnie jak rosnące w naturalnych warunkach okazy, również tworzy rozetę długich liści.

Ananas w doniczce

Fot. iStock/Ananas w doniczce 

A od czego zacząć, by zasadzić ananasa w doniczce? Oczywiście od zakupów — koniecznie trzeba wybrać ładny okaz ananasa, bez śladów pleśni czy uszkodzeń. Jego słodki, soczysty miąższ z pewnością się nie zmarnuje.

Jak zasadzić ananas w doniczce?

Wierzchołek z liśćmi (ok. 1-2 cm) odetnij od owocu. Oczyścić go z miąższu tak, aby został tylko nagi fragment pędu ananasa. Jeśli pęd ma już małe korzonki, możesz od razu zasadzić roślinę w doniczce. Jeśli pęd korzonków nie ma, odłóż go na 2-3 dni, aby nieco obsechł, co ograniczy ryzyko rozwoju chorób grzybowych. Następnie umieść go w lekkim (mieszanka torfu i piasku), wilgotnym podłożu. Okryj sadzonkę folią z dziurkami, by mogła oddychać, i odstaw doniczkę w bardzo jasnym miejscu, ale nienarażonym na bezpośrednie słońce miejscu. Aby pojawiły się korzenie, ananas w doniczce musi mieć ciepło, czyli temperatura nie powinna spadać poniżej 20C°, a optymalna oscyluje w granicach 26 C°.

Zobacz również: 8 roślin doniczkowych dla zapominalskich. Trzeba bardzo się postarać, by zrobić im krzywdę

Ananas w doniczce

Fot. iStock

Po czym poznać, że ananas w doniczce się ukorzenił?

Wyraźnym sygnałem mówiącym o tym, że ananas w doniczce się ukorzenił, jest pojawienie się nowych liści. Zazwyczaj trzeba poczekać na to około 2 tygodni. Gdy młode listki będą już widoczne, zdejmij folię i umieść sadzonkę w większej doniczce (średnica ok. 8-10 cm). Wypełnij ją  ziemią wymieszaną z piaskiem w proporcji 1:1.

Jakiej pielęgnacji wymaga ananas w doniczce?

Aby ukorzeniona roślina rosła zdrowo, przez cały czas potrzebuje dostępu do dużej ilości światła rozproszonego. Jeśli w pomieszczeniu do dyspozycji jest jedynie mocno nasłonecznione okno skierowane na południe, postaw doniczkę z ananasem nieco dalej od niego, ponieważ istnieje spore ryzyko poparzenia liści rośliny.

Ananas w doniczce dobrze czuje się w temperaturze pokojowej — latem ok. 22-28°C, zimą ok. 20°C, ale nie mniej niż 18 °C. Roślina wymaga odpowiedniego podlewania. Latem  należy pamiętać o podlewaniu 2-3 razy w tygodniu, a zimą średnio raz w tygodniu. Woda powinna być miękka, odstana. Można ją wlewać bezpośrednio do rozety liściowej. Warto też spryskiwać liście miękką wodą ze spryskiwacza.

Ananasy nie wymagają intensywnego nawożenia. Wystarczy stosować mocno rozcieńczone dawki nawozu  raz na kilka tygodni. Gdy ananas będzie potrzebował nowej doniczki, przesadzenie należy wykonać latem. Niestety minusem ananasa uprawianego w doniczce jest to, że jest dość krótkowieczny i po upływie kilku lat przestaje się ładnie prezentować i w tym przypadku, warto pomyśleć o wyhodowaniu nowej rośliny.

Fot. iStock/Ananas w doniczce 

Zobacz również: Zamiokulkas – „żelazna roślina” odporna na błędy początkujących. Jak go pielęgnować, by stał się wyjątkową ozdobą domu?

Jak sprawić, by ananas zakwitł i wydał owoc?

Aby zwiększyć szansę na zakwitnięcie ananasa w doniczce, warto przekrojone na pół dojrzałe jabłko położyć płasko odciętą częścią na ziemię w doniczce. Drugi kawałek jabłka trzeba umieścić na rozecie liściowej. Cały ananas w doniczce należy następnie nakryć przezroczystym workiem foliowym. Jabłko uwalnia etylen, który powinien przyspieszyć wypuszczenie kwiatów, podobnie jak przyspiesza dojrzewanie zakupionych w sklepie ananasów. Po upływie 2-4 tygodni mogą pojawić się pierwsze kwiaty, i wtedy należy usunąć folię i jabłko. Roślina powinna w pełni zakwitnąć po ok. 4-6 miesiącach, a następnie (przy dużym nasłonecznieniu) wydać owoc.


źródło: poradnikogrodniczy.pl 

Zobacz także

9 korzyści, jakie możesz zyskać nawet w najgorszej sytuacji

Nie ograniczaj, naucz mądrze wybierać. Dlaczego boisz się zaufać swojemu dziecku?

Nie ograniczaj, naucz mądrze wybierać. Dlaczego boisz się zaufać swojemu dziecku?

Jak się kłócić

Jak się kłócić, by związek na tym nie ucierpiał? 6 żelaznych zasad, których warto przestrzegać