Zdrowie

Tętno norma – ile wynosi dla osoby dorosłej, a ile dla dziecka? Przyczyny tętna zbyt wysokiego i za niskiego

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
19 listopada 2020
Tętno norma u dorosłych i dzieci - przyczyny, jak mierzyć
Fot. iStock
 

Tętno i norma odpowiednia dla wieku, to temat interesujący wiele osób. Puls zbyt niski, jak i za wysoki, może mieć różne przyczyny i niekiedy świadczyć o pewnych nieprawidłowościach. Tętno i jego norma są istotne dla określenia pracy serca i układu krwionośnego. Warto wiedzieć, w jaki sposób można dokonać pomiaru i jak wygląda norma tętna dla osób różnych przedziałów wiekowych.

Tętno norma — co to jest tętno i jak można je zmierzyć?

Tętno (puls), jest określeniem na pulsowanie ścian tętnicy pod wpływem fali przepływającej krwi, a mówiąc prościej — częstotliwości bicia serca.

Tętno norma u dorosłych i dzieci - przyczyny, jak mierzyć

Fot. iStock/tętno norma

Tętno można wyczuć po przyłożeniu palców do dużych tętnic:

  • szyjnej wewnętrznej — z boku, wyczuwalnej po obu stronach szyi, nieco poniżej żuchwy,
  • promieniowej — wyczuwalnej na wewnętrznej stronie nadgarstka,
  • ramiennej — wyczuwalnej na wewnętrznej powierzchni ramienia,
  • udowej — wyczuwalnej w pachwinie,
  • podkolanowej — wyczuwalnej tuż pod kolanem,
  • grzbietowej stopy — wyczuwalnej na wierzchu stopy
  • piszczelowej tylnej — wyczuwalnej po wewnętrznej stronie za kostką.

Tętno i jego norma dostarczają ważnych informacji, ponieważ pozwalają na określenie pracy układu sercowo-naczyniowego.

Tętno — jak zmierzyć?

Aby ocenić tętno, należy przyłożyć dwa palce do miejsca z przebiegającą tętnicą, i policzyć ilość uderzeń serca w ciągu 60 sekund lub 15 sekund. W przypadku drugiej metody trzymany wynik mnoży się razy 4, co daje informację, ile wynosi ilość uderzeń serca na minutę. Można także skorzystać z ciśnieniomierza, który najczęściej posiada funkcję pomiaru nie tylko ciśnienia, ale także pulsu. Warto zwrócić uwagę na tę opcję przy zakupie aparatu do pomiaru ciśnienia.

W gabinecie lekarskim można dokonać pomiaru można także poprzez EKG. Można zakupić także podręczne urządzenie zakładane na palec — pulsoksymetr —, który pokazuje poziom natlenienia krwi (saturacji) oraz tętno. Również wiele zegarków sportowych posiada funkcje mierzenia pulsu, co jest przydatne podczas treningu. Aby badanie było miarodajne, puls najlepiej mierzyć po odpoczynku, najlepiej z rana, po przebudzeniu. Jeśli badanie wykonywane jest o innej porze, należy pamiętać, że przed pomiarem należy odpocząć przez co najmniej 5 minut w pozycji siedzącej.

Tętno norma u dorosłych i dzieci - przyczyny, jak mierzyć

Fot. iStock/tętno norma

Tętno norma — u dorosłych i dzieci

Zakres normy dla tętna jest dość szeroki, co zależy od wieku. Najwyższe tętno mają niemowlęta — norma wynosi ok. 130 uderzeń na minutę, Wraz ze wzrostem dziecka liczba uderzeń serca na minutę się obniża. U dzieci tętno wynosi ok. 100 uderzeń na minutę, natomiast norma dla młodzieży — około określona jest na 85 uderzeń na minutę. Osoby dorosłe mają tętno niższe, norma wynosi ok. 70 uderzeń na minutę, a u osób starszych — około 60 uderzeń na minutę. Tętno spoczynkowe u sportowców jest niższe, natomiast u osób prowadzących bierny tryb życia jest z kolei nieco wyższe.

Tętno wysokie 

Wysokie tętno u osoby dorosłej oznacza ponad 100 uderzeń serca na minutę. Taki stan określa się mianem częstoskurczu, czyli tachykardii.  Najczęściej wysokie tętno jest efektem intensywnego wysiłku fizycznego, np. treningu, podczas którego wzrasta ciśnienie tętnicze i przyspiesza akcja serca. Taka sytuacja jest fizjologiczna i tętno wraca do normy samoczynnie, po odpoczynku. Wpływ na wysokie tętno może mieć stan odwodnienia organizmu, picie alkoholu, zbyt dużych ilości kawy, zielonej herbaty, yerba mate, lub napojów energetycznych. Szybszy puls może powodować palenie papierosów, przyjmowane pewnych leków, oraz podwyższony poziom glukozy we krwi. Również rozwijająca się infekcja oraz wysoka gorączka mogą wpływać na podniesienie pulsu. Nie bez znaczenia jest także wpływ stresu, lub silne emocje, które powodują przyspieszenie akcji serca. Zbyt wysokie tętno może także sugerować istnienie różnych chorób. Na wyższe tętno mogą narzekać osoby chorujące na nadczynność tarczycy, niewydolność serca, niewydolność układu oddechowego, niedociśnienie, niedocukrzenie lub anemię.

Tętno norma u dorosłych i dzieci - przyczyny, jak mierzyć

Fot. iStock/tętno norma

Tętno niskie

W przypadku, gdy u osoby dorosłej tętno spada poniżej 60 uderzeń na minutę, mówimy o bradykardii. Wyjątkiem są osoby regularnie uprawiające sport i aktywne fizycznie, których tętno spoczynkowe jest niższe, niż u pozostałych zdrowych osób. U np. zaawansowanych biegaczy tętno spoczynkowe może być niższe niż 40 uderzeń na minutę.

Zbyt niskiemu tętnu mogą towarzyszyć nieprzyjemne objawy, takie jak: kołatanie serca, uczucie duszności, osłabienie, senność, mroczki przed oczami, zawroty głowy, a nawet omdlenia. Bradykardia bywa reakcją na efekt działania pewnych leków, ale może wynikać z istniejącej choroby lub zaburzeń metabolicznych. Najczęściej na niski puls pływają: choroby serca, niedoczynność tarczycy, czy też choroby układu nerwowego.

Tętno a przekroczona norma — do kogo się zwrócić o pomoc?

Ponieważ zarówno zbyt niskie tętno, jak i zbyt wysokie, może wynikać z różnych zaburzeń oraz chorób, należy porozmawiać o sytuacji z lekarzem. Wystarczy udać się do lekarza rodzinnego, który zleci odpowiednie badania lub skieruje do specjalisty. Szczególnie pilnej konsultacji wymaga przypadek, gdy pacjent skarży się na zbyt wysokie lub zbyt niskie tętno, a przy tym występują inne niepokojące objawy.


źródło:  www.mp.pl, kredos.pl ,www.runners-world.pl

Zdrowie

PCOS – co to jest? Jakie szanse na ciążę?

Redakcja
Redakcja
20 listopada 2020
Fot. iStock
 

Problemy z płodnością dotykają obecnie coraz większą ilość par, a ich podłoże w wielu przypadkach okazuje się trudne do określenia. Wynika to z faktu, że coraz więcej dolegliwości i chorób powiązanych jest pośrednio bądź bezpośrednio z czynnikami cywilizacyjnymi. Okazuje się jednak, że nawet zdefiniowane jednostki chorobowe przysparzają problemów zarówno na etapie stawiania diagnozy, jak i późniejszego leczenia. Przykładem takiego zaburzenia jest PCOS, który często ujawnia się za pomocą szeregu nieswoistych objawów, charakterystycznych dla innych schorzeń. Co kryje się pod skrótem PCOS i jak duża jest szansa na ciążę w przypadku zdiagnozowania tego zaburzenia?

Czym jest PCOS i jak się go diagnozuje?

Lekarze specjaliści od lat próbują w możliwie najbardziej precyzyjny sposób zdefiniować PCOS, a więc zespół policystycznych jajników (ang. Polycystic Ovary Syndrome). Problem stanowi tu fakt, że schorzenie to jest tak naprawdę zespołem kilku innych zaburzeń. W procesie diagnozowania PCOS brane są pod uwagę pierwsze trzy zaburzenia wymienione poniżej, natomiast dla rozpoznania schorzenia wystarczą dwa z nich:

  • hiperandrogenizm objawiający się hirsutyzmem, a więc nadmiernym, dodatkowym owłosieniem i problemami trądzikowymi lub nieprawidłowymi wynikami badań w kierunku hiperandrogenizmu,
  • występowanie policystycznych jajników, a więc takich zawierających 12 lub więcej pęcherzyków o średnicy od 2 do 9 mm w jednym jajniku. Objętość takiego jajnika może przekraczać wówczas 10 ml. Policystyczność jajników stwierdza się w trakcie badania USG,
  • brak lub nieregularnie pojawiająca się owulacja,
  • odbiegający od normy iloraz wyników badania poziomu hormonów przysadkowych LH oraz FSH,
  • zaburzenia związane z metabolizmem, np. zespół metaboliczny, a więc współistnienie otyłości, nadciśnienia, zaburzeń cukrowych i lipidowych bądź samodzielnie występująca otyłość.

Nieprawidłowy iloraz poziomu hormonów LH i FSH, a także zaburzenia metaboliczne to odchylenia, które stanowią aspekty pomocnicze w diagnozowaniu zespołu policystycznych jajników.

Przyczyny i objawy PCOS

Zespół policystycznych jajników to jednostka chorobowa, której przyczyny do dziś nie zostały sprecyzowane. Przypuszcza się, że na pojawienie się i rozwój choroby mają wpływ zarówno czynniki genetyczne, jak i cywilizacyjne. W przypadku tych pierwszych chodzi przede wszystkim o genetyczne podłoże zaburzeń hormonalnych i metabolicznych oraz insulinodoporność wraz z wyrównawczą hiperinsulinemią. Odchylenia te odgrywają znacząca rolę w rozwoju hiperandrogenizmu, który stanowi przyczynę wystąpienia wielu objawów klinicznych. Trzeba jednak zaznaczyć, że wśród badaczy PCOS pojawia się wiele hipotez na temat możliwych przyczyn tego schorzenia i jedyne, co pozostaje obecnie pewne, to brak możliwości usunięcia tychże przyczyn.

Kiedy pacjentka, która podejrzewa u siebie PCOS powinna zgłosić się do lekarza? Jakie objawy, które może zaobserwować samodzielnie, powinny ją do tego skłonić? Wśród najczęściej występujących następstw zespołu policystycznych jajników wymienia się:

  • nadmierne owłosienie typu męskiego,
  • zaburzenia w cyklu miesięcznym,
  • problemy skórne pod postacią trądziku,
  • wypadanie włosów,
  • wahania nastrojów i problemy ze snem,
  • otyłość i problemy ze zredukowaniem masy ciała,
  • niepłodność.

PCOS może także generować poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentki, dlatego tak ważne jest zdiagnozowanie tego schorzenia. Depresja, stany lękowe, a także bardzo niebezpieczny obturacyjny bezdech senny, to również następstwa występowania zespołu policystycznych jajników.

Jak leczyć zespół policystycznych jajników?

Kluczowym aspektem w planowaniu terapii PCOS, jest współpraca w zakresie leczenia pomiędzy przedstawicielami różnych specjalizacji, a więc lekarzem ginekologiem, endokrynologiem, lekarzem rodzinnym, dietetykiem oraz psychologiem. Zespół policystycznych jajników wymaga od pacjentki całkowitej zmiany stylu życia na różnych jego płaszczyznach. Niezwykle istotna jest tu odpowiednia dieta cukrzycowa o niskim indeksie glikemicznym. Zredukowanie kaloryczności posiłków w ciągu dnia, przyjmowanie niewielkich ilości nasyconych kwasów tłuszczowych i omega-3, spożywanie produktów pełnoziarnistych, warzyw i owoców, powinno nie tylko poprawić parametry cukrzycowe, ale także pozytywnie wpłynąć na redukcję masy ciała. W tym ostatnim, pomocna będzie również aktywność fizyczna, którą dorosłe kobiety borykające się z PCOS powinny podejmować minimum 150 godzin w tygodniu. Oczywiście nie wolno zapominać o wsparciu psychicznym, zarówno ze strony specjalisty, jak i otoczenia.

W zespole policystycznych jajników stosuje się także farmakoterapię dobraną do objawów, jakimi manifestuje się PCOS u danej pacjentki. W przypadku zaburzeń miesiączkowania oraz hiperandrogenizmu, kobieta zazwyczaj przyjmuje dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, zwykle o niskiej dawce hormonów. Jeżeli przebiegowi choroby towarzyszą także zaburzenia metaboliczne, to często w tej sytuacji lekarz przepisuje pacjentce metforminę. Odrębną grupę lekarstw w farmakoterapii PCOS, stanowią te środki, które stosuje się w przypadku występowania problemów z niepłodnością. Zazwyczaj na początku są to leki pobudzające owulację z grupy niesteroidowych inhibitorów aromatazy, a także selektywne modulatory receptora estrogenowego, następnie – gonadotropiny.

PCOS – jakie szanse na ciążę?

Niepłodność jest jedną z najczęściej występujących konsekwencji w przypadku zespołu policystycznych jajników (PCOS). Jest to zazwyczaj ogromne obciążenie psychiczne dla pacjentki, która by pozytywnie zareagować na terapię, potrzebuje odpowiedniego wsparcia. W staraniach o dziecko pomocna może okazać się utrata masy ciała już o 5-10%. Jest to znaczące w kontekście przywrócenia naturalnych cykli owulacyjnych. Jeżeli jednak metody nieangażujące farmaceutyków nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, konieczne może się okazać wdrożenie wskazanych wyżej leków pobudzających owulację, stymulujących receptor estrogenowy, a następnie także gonadotropiny. Na ostatnim etapie leczenia niepłodności wywołanej przez PCOS należy rozważyć zabiegi, takie jak drilling jajnika oraz pozaustrojowe zapłodnienie in vitro. Więcej na temat szans na ciążę przy zespole policystycznych jajników można przeczytać na stronie: https://www.klinikainvicta.pl/nieplodnosc-faq/zespol-policystycznych-jajnikow-objawy-leczenie-rokowania/.


Artykuł partnera


Zdrowie

W końcu każdy mały chłopiec kiedyś dojrzeje. A mała dziewczynka?

Redakcja
Redakcja
19 listopada 2020
Fot. istock/Eva Katalin Kondoros

Dojrzałość. Czym ją mierzymy? Czy to gotowość do założenia rodziny, czy raczej świadomość tego, że nigdy rodziny nie powinniśmy zakładać? Czy dojrzałość to wzięcie odpowiedzialności za swoje życie? Czy przejmowanie odpowiedzialności za innych? Czy dojrzałość przychodzi z wiekiem, czy z doświadczeniami?

Moja znajoma jest w związku od pięciu lat. Ona marzy o rodzinie, kocie i dziecku, on o dalekich podróżach. Ona nazywa go niedojrzałym, on mówi, że po prostu wie, że nie jest jeszcze gotowy i to właśnie jest przejaw dojrzałości. Ona wytyka mu egoizm, a on jej zbyt dużą presję. Ona szantażuje, że odejdzie, a on odpowiada, że nie może zatrzymać jej na siłę… I nie, to wcale nie jest tak, że on jej nie kocha, albo, że bardziej ceni sobie swoją wolność i komfort życia bez tych wszystkich obowiązków związanych z dzieckiem. On mówi: jeszcze nie teraz. Może za rok, dwa. Teraz nie będę dobrym ojcem. Ale ona tego nie słyszy. Czuje, że to dla niej odpowiedni czas, czuje, że nie chce już dłużej czekać. Co powinni zrobić? Rozstać się? Poczekać jeszcze chwilę? Porozmawiać szczerze, ustalić jakiś termin, w którym zaczną starać się o dziecko? Wszystko byłoby łatwiejsze, gdyby tylko próbowali poszukać jakiegoś kompromisu, dali sobie czas.

Dojrzałość polega właśnie na szukaniu sposobów, by do siebie dotrzeć. Może nie zawsze trzeba z siebie zrezygnować. Może nie chodzi o to, by ktoś wygrał. Może chodzi o to, by szanować wspólne granice, nie wymuszać ważnych życiowych decyzji, takich, które nieodwracalnie zmienią nie tylko twoje życie…

Moja przyjaciółka z dzieciństwa wychowuje dziecko samotnie. Partner, który dziecka nie chciał, odszedł zaraz po porodzie. Pieniądze przesyła, owszem, ale nie chce mieć żadnego kontaktu z byłą narzeczoną, ani z z synem. Ania rodziła w towarzystwie mamy, a w pierwszych miesiącach życia dziecka miała oparcie w rodzicach – swoich i swojego byłego partnera. Oni chętnie odwiedzają wnuka, wspierają Anię materialnie i emocjonalnie. Jednak nadal jest jej ciężko. Samotność odczuwa podwójnie teraz, gdy nie widuje właściwie nikogo, a mały skończył dwa lata. Są dni trudne, momenty buntu, załamania. Wtedy Ania zastanawia się, czy nie popełniła błędu decydując się na dziecko, którego on nie chciał. Chciała mieć rodzinę, chciała być mamą, ale nie wyobrażała sobie, że naprawdę zostanie sama… Miała nadzieję, że kiedy syn będzie już na świecie, ojciec sam zapragnie go poznać. Tak się jednak nie stało. Ania została sama. Sama z nocnymi gorączkami, z katarami, z wiecznym „nie”, ze zmęczeniem i pracą zdalną przy dwulatku w domu… A przecież dziecko będzie rosło, problemy także staną się poważniejsze. Czy dojrzała była decyzja o dziecku, podjęta pod wpływem impulsu i wbrew woli drugiej osoby?

Czy dojrzały mężczyzna zostawia dziecko, którego przyjścia na świat nie chciał? Czy można go oceniać? Czy można oceniać kobietę, która decyzję o dziecku podejmuje w pojedynkę? Dojrzałość to wzięcie odpowiedzialności – za siebie, za osobę, którą kochamy. I za tych, których sprowadzamy na świat…

Bywamy niedojrzali z egoizmu, z wygody. Ślepi na ewentualne konsekwencje swoich decyzji. Ślepi na potrzeby innych. Ślepi na fakt, że dziecko to odpowiedzialność na całe życie.


Zobacz także

Robota diabła, czarownicy czy po prostu choroba? 4 przypadłości, które czasem nadal budzą lęk

Ciężarna, matka karmiąca i niemowlak przy wigilijnym stole

11 najczęstszych błędów popełnianych przez kobiety po 40-tce