Choroby Zdrowie

Odra – wysoce zakaźna choroba, której nie można bagatelizować. Co warto o niej wiedzieć?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
9 kwietnia 2021
Odra - objawy u dzieci i dorosłych, leczenie, powikłania
Fot. iStock
 

Odra to wysoce zakaźna choroba, która dotyka przede wszystkim dzieci. Dzięki szczepieniom ilość zakażeń została mocno zredukowana, ale nowe przypadki nadal się pojawiają, zagrażając chorym poważnym przebiegiem oraz możliwymi powikłaniami. W jaki sposób przenosi się odra, jakie objawy daje i w jaki sposób należy ją leczyć?

Odra — choroba wysoce zakaźna 

Odra to choroba wirusowa o ostrym przebiegu, wywoływana przez paramyxowirusy. Przez lata była ona częstą przyczyną występowania epidemii, ponieważ jest ona wysoce zakaźna — zapada na nią 100% u osób podatnych. Choroba rozprzestrzenia się drogą powietrzno-kropelkową, podczas kaszlu lub kichania, a także przez kontakt z wydzielinami z nosa i gardła osoby zakażonej. Do wniknięcia wirusa dochodzi przez błony śluzowe nosa i jamy ustnej oraz spojówki. Zakażać mogą osoby już zakażone na 5 dni przed wystąpieniem wysypki, do 3 dni od jej pojawienia się. Wysoce zakaźny wirus odry zachowuje aktywność w powietrzu przez kilka godzin, a znajdujący się na powierzchniach do 2 godzin. Okres wylęgania się choroby wynosi 9–11 dni.

Odra - objawy u dzieci i dorosłych, leczenie, powikłania

Fot. iStock/Odra

Najbardziej narażone na zakażenie są niemowlęta w czasie przed zaszczepieniem oraz osoby niezaszczepione lub takie, u których szczepionka nie wywołała odporności.

Odra — objawy u dzieci i dorosłych

Odra powoduje objawy te same u chorych dorosłych, jak u dzieci. Objawy, które wywołuje odra, są charakterystyczne i zależne od okresu rozwoju, w którym znajduje się choroba. Chory na odrę przechodzi przez okres nieżytowy (zwiastunów), wysypkowy i zdrowienia.

Okres nieżytowy (zwiastunów)

Okres wylęgania odry trwa 9–11 dni i najczęściej przebiega bezobjawowo, po czym na 2-4 dni przed rozwinięciem się charakterystycznej wysypki pojawia się gorączka, złe samopoczucie, zapalenie spojówek, katar, kaszel. Wraz z postępem zakażenia temperatura ciała rośnie do 39-41°C. Można także zauważyć na błonie śluzowej policzków (1-2 dni przed pojawieniem się wysypki) tzw. plamki Koplika. Są to biało-szare plamki otoczone czerwoną obwódką, najczęściej pojawiające się w sąsiedztwie zębów trzonowych i przedtrzonowych. Ten objaw odry znika 1-2 dni po wystąpieniu wysypki.

Okres wysypkowy

Okres wysypkowy zaczyna się ok. 14. dnia po zakażeniu, czemu towarzyszy wysoka gorączka. Plamista lub plamisto-grudkowata wysypka zaczyna się rozwijać najpierw na skórze za uszami, na twarzy i na szyi. W drugiej dobie wysypka schodzi na tułów, a w trzeciej zajmuje kończyny. Plamki często zlewają się ze sobą.

Odra - objawy u dzieci i dorosłych, leczenie, powikłania

Fot. iStock/Odra

Okres zdrowienia

Po okresie wysypkowym następuje okres zdrowienia. Wysypka nabiera brunatnej barwy i znika ze skóry w tej samej kolejności, w jakiej wystąpiła. Po wysypce mogą pozostać przebarwienia na skórze oraz jej delikatne łuszczenie się, które ustępuje po upływie 2 tygodni.

Odra u kobiet w ciąży 

Odra u ciężarnych zazwyczaj ma poważny przebieg. Choroba wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia i przedwczesnego porodu, jednak nie powoduje wad wrodzonych u płodu.

Odra — leczenie

Odrę rozpoznaje się na podstawie objawów, badań serologicznych (swoiste przeciwciała IgG i przeciwciała IgM pojawiają od 2.-3. dnia wysypki i utrzymują się przez 6-8 tyg.) i wirusologicznych (izolacja wirusa z próbek klinicznych pozwala na ustalenie szczepów). Ponieważ odra wywoływana jest przez wirusy, stosuje się wyłącznie objawowe. Zazwyczaj leczenie odbywa się w domu, natomiast około 1/3 chorych dzieci wymaga leczenia szpitalnego. W przypadku osób dorosłych przebieg jest cięższy i średnio aż u połowy chorych na odrę rozwijają się powikłania. Dorośli nawet dwa razy częściej mogą wymagać hospitalizacji. Chory powinien zostać w łóżku i unikać kontaktu z innymi osobami, szczególnie podatnymi na zakażenie. Choremu należy podawać leki obniżające wysoką temperaturę, oraz dbać o właściwe nawodnienie organizmu. Jeśli dojdzie do bakteryjnych powikłań, np. zapalenia płuc, konieczne jest podanie antybiotyku. Przebycie odry wywołuje trwałą odporność organizmu.

Odra - objawy u dzieci i dorosłych, leczenie, powikłania

Fot. iStock/Odra

Odra — powikłania

Powikłania w przebiegu odry pojawiają się u 1/3 chorych. Najbardziej narażone są na nie dzieci do 2 roku życia, osoby dorosłe z niedoborami odporności (zakażeni HIV, chorzy onkologiczni w trakcie chemioterapii, przyjmujący leki immunosupresyjne), a także cierpiący na choroby przewlekłe.

Do powikłań ostrego przebiegu odry należą:

  • zapalenie płuc lub oskrzeli — mogą być wywołane przez wirusa odry lub przez bakterie, najczęściej pneumokoki i gronkowce;
  • zapalenie tchawicy i krtani;
  • biegunka i inne powikłania ze strony układu pokarmowego;
  • zapalenie ucha środkowego;
  • zapalenie rogówki;
  • kłębuszkowe zapalenie nerek;
  • zapalenie mięśnia sercowego.
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu — związane z ryzykiem wystąpienia trwałych powikłań neurologicznych (padaczka, niedowłady, opóźnienie intelektualne, głuchota);
  • podostre stwardniające zapalenie mózgu — występuje rzadko, z częstością 1 na 100 tysięcy przypadków odry. Pojawia się nawet po kilkunastu latach od zachorowania i jest chorobą nieuleczalną. Częściej to powikłanie odnotowuje się u osób, które na odrę zachorowały przed 2. rokiem życia.

W krajach rozwiniętych do zgonu w przebiegu odry dochodzi w 0,1-1 przypadkach na 1000 zachorowań.

Odra — szczepienie

Dzięki obowiązkowym szczepieniom na odrę, problem choroby utrzymywany jest pod kontrolą. Po pierwszej dawce szczepionki u dzieci w 13–15. miesiącu życia odporność nabywa ok. 95–98% osób zaszczepionych. Po drugiej dawce szczepionki, w 6. roku życia, odporność osiąga prawie 100% osób zaszczepionych. Obecnie rocznie rejestruje się w Polsce tylko ok. 100 przypadków odry.


źródło: www.mp.pl,www.medicover.pl 

Choroby Zdrowie

Książę Filip – 73 lata u boku Elżbiety II

Redakcja
Redakcja
9 kwietnia 2021
Królowa Elżbieta II i książę Filip, fot. Instagram Royal Family
 

„Jest on kimś, kto nie przyjmuje łatwo komplementów, ale po prostu jest przez te wszystkie lata moją siłą i oparciem, a ja i cała jego rodzina, oraz ten i wiele innych krajów, mamy wobec niego dług większy niż kiedykolwiek by się spodziewał, albo kiedykolwiek się dowiemy” – powiedziała w 1997 roku Elżbieta II z okazji 50. rocznicy ich małżeństwa. 23 lata później przyjdzie jej pożegnać na zawsze mężczyznę, z którym spędziła w małżeństwie 73 lata. Zmarł 9 kwietnia, na dwa miesiące przed swoimi setnymi urodzinami.

Książę Filip 10 czerwca tego roku obchodziłby setne urodziny. Był najdłużej żyjącym mężczyzną w historii brytyjskiej rodziny królewskiej i jednocześnie trzecim najdłużej żyjącym jej członkiem – po Alicji, księżnej Gloucester, ciotce  i Elżbiecie Bowes-Lyon, czyli matce Elżbiety II. On i Elżbieta II są też jedyną królewską parą w historii brytyjskiej monarchii, która przeżyła razem tyle lat. Doczekali się czworga dzieci, ośmiorga wnucząt i dziesięciorga prawnucząt. Po 73 latach można powiedzieć, że związek królowej Elżbiety i księcia Filipa był pełen miłości, szacunku i długotrwałego podziwu.

Elżbietę spotkał pierwszy raz w 1939 r. Jak do tego doszło? Król Jerzy VI wraz z córkami złożył wizytę w akademii marynarki, w której uczył się Filip i to właśnie jego, jako dalekiego krewnego, poproszono, by zajął się Elżbietą i Małgorzatą. Warto zaznaczyć, że Elżbieta miała wtedy zaledwie 13 lat, a już zwróciła uwagę na tego niesamowitego młodzieńca – zaczęli ze sobą korespondować.

Siedem lat później, już po wojnie, latem 1946 roku Filip poprosił króla Jerzego VI o rękę Elżbiety. Rodzina nie była zachwycona, ale ostatecznie młodzi otrzymali zgodę i ślub odbył się rok później. Transmisję w radio śledziło 200 mln osób na całym świecie. Ciekawostką jest, że Filip, aby zostać mężem Elżbiety, musiał zrzec się swoich greckich i duńskich tytułów. Jerzy VI dał mu za to tytuł księcia Edynburga.

Już rok po ślubie Elżbiety i Filipa, na świecie pojawił się książę Karol, tuż po nim księżniczka Anna. W 1951 roku w związku z pogarszającym się stanem zdrowia Jerzego VI i coraz większym zaangażowaniem Elżbiety w sprawy państwowe, Filip musiał zrezygnować ze swojej kariery w Royal Navy, a trzeba wiedzieć, że był cenionym oficerem. Chwilę później Jerzy VI zmarł. Ta wiadomość zastała parę podczas podróży po krajach Wspólnoty Narodów i zmieniła wszystko. Elżbieta została królową, Filip – księciem-małżonkiem. Wszyscy zapamiętają moment, kiedy podczas koronacji królowej w 1953 roku ukląkł przed nią.

Pierwsze lata nie były dla księcia-małżonka łatwe. Nie było mu łatwo pogodzić się z rolą, jaką musiał przyjąć. Bycie na drugim planie nie leżało w jego naturze.  Pod koniec lat 50. pojawiły się nawet spekulacje o poważnym kryzysie w małżeństwie brytyjskiej monarchini i księcia Edynburga. Na szczęście udało im się przetrwać, a Elżbieta II postanowiła bardziej angażować męża w sprawy państwowe. Sam zaangażował się w działalność społeczną i charytatywną, ale również w wychowanie czwórki dzieci.

Wiedzieliście, że to właśnie pod jego naciskami Karol zdecydował się na ślub z Dianą?  Po latach to właśnie Filip próbował mediować między skłóconymi małżonkami, żeby ratować rozpadający się związek.

XXI w. przyniósł Filipowi pierwsze poważniejsze problemy zdrowotne. Nie uniemożliwiły mu jednak pełnienia obowiązków księcia-małżonka. Dopiero  gdy skończył 90 lat zapowiedział, że zwolni tempo. „Myślę, że zrobiłem już swoje, więc chcę się teraz trochę rozerwać, z mniejszą odpowiedzialnością, mniejszym próbowaniem wymyślenia czegoś do powiedzenia” – powiedział. Przyznał też wtedy, że szwankuje mu już pamięć.  Ostatecznie jednak z życia publicznego wycofał się dopiero w sierpniu 2017 roku w wieku 96 lat.

 

 

 


Choroby Zdrowie

Zapachy, które wzbudzają dobry nastrój. Po jakie warto sięgnąć, by uspokoić nerwy?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
9 kwietnia 2021
Zapachy, które wzbudzają dobry nastrój
Fot. iStock

Lubimy otulać się przyjemnymi zapachami, chętnie sięgamy po perfumy, świece zapachowe, czy pachnące kosmetyki do ciała. Ulubiony zapach podkreśla nastrój chwili, przywołuje wspomnienia lub po prostu sprawia nam przyjemność. Zapachy pomagają również się uspokoić, odzyskać równowagę w sytuacjach nerwowych, pełnych napięcia. Po które z nich warto sięgać, by osiągnąć ten efekt?

Leczenie zapachem to inaczej aromaterapia. Ta metoda ma wielu zwolenników, gdyż jest uważana za tanią, ogólnodostępną, przyjemną i bezpieczną. Aromaterapia wykorzystuje olejki eteryczne i różne substancje zapachowe m.in. do wywierania wpływu  na nastrój. Czasem wystarczy tylko przez krótką chwilę powąchać kojący zapach, by poczuć się lepiej. Dzieje się tak, ponieważ zapach pobudza część mózgu odpowiedzialną za emocje oraz pamięć.

Zapachy, które koją zbudzają dobry nastrój i koją nerwy

Lawenda

To jeden z najczęściej wykorzystywanych do aromaterapii zapachów. Aromat wydzielany przez kwiaty lawendy jest zalecany w sytuacjach stresowych i przy kłopotach ze snem. Lawenda koi układ nerwowy, uspokaja, poprawia jakość i długość snu. Badania wykazały, że wzmacnia ona działanie substancji, które hamują działanie obszarów mózgu związanych z odczuwaniem lęku i niepokoju.

Fot. iStock

Wanilia

To zapach, który kojarzy się wyłącznie pozytywnie, przyciąga wspomnienia, kojarzy się z beztroską i radością. Otaczanie się zapachem wanilii uspokaja wzburzone emocje i poprawa humor, pomaga zwalczyć bezsenność. Nic dziwnego, że tak lubimy lody, koktajle i desery waniliowe.

Jaśmin

Jaśmin pobudza organizm do  wytwarzania serotoniny, czyli hormonu szczęścia. Ten subtelny i przyjemny zapach wpływa uspokajająco na nerwy, pomaga obniżać stres i ułatwia zasypianie. Zapach jaśminu hamuje wybuchy agresji, ułatwia utrzymanie równowagi emocjonalnej w trudnym czasie.

Cynamon

Uwielbiamy zapach cynamonu, który kojarzy się z dzieciństwem, świętami i bezpieczeństwem. Zapach cynamonu pomocny jest w usuwaniu napięcia nerwowego, wywołuje dobry nastrój, ale także pobudza do działania, zwiększa koncentrację oraz ułatwia uczenie się.

Cytrusy

Zapach cytrusów kojarzy się z pozytywną energią, poprawia humor i dodaje chęci do działania. Stosowane są w przypadku bezsenności,  niepokoju, przy nadmiernym pobudzeniu. Zapach cytrusów łagodzi nerwy i pomaga odzyskać równowagę emocjonalną. Połączony z przyprawami (np. pomarańcze plus cynamon) przywołuje dobre wspomnienia, kojarzy się ze świętami.

Fot. iStock / npdesignde

Mięta

Choć mięta kojarzy się przede wszystkim z naturalnym lekiem łagodzącym dolegliwości trawienne, wykorzystywana jest także w aromaterapii. Za jej orzeźwiający zapach odpowiada mentol, który ma również działanie pobudzające, znieczulające i przeciwbólowe, dlatego stosuje się ją do łagodzenia bólu głowy i migren.

Jabłka

Nieprzypadkowo w tym zestawieniu znalazły się także jabłka. Zapach dojrzałych jabłek relaksuje, przynosi wyciszenie emocji i odprężenie dla ciała.

Jak stosować zapachy na dobry humor?

Można po prostu przez chwilę powdychać kojący zapach np. owocu, albo skorzystać z olejków eterycznych dedykowanych do aromaterapii. Olejek zapachowy można dodać do kominka lub nawilżacza powietrza, by aromat unosił się w całym pomieszczeniu. Warto nim delikatnie skropić ubranie lub poduszkę. Humor również poprawią nam świece zapachowe i kadzidełka, które nadadzą przyjemny klimat i nasycą powietrze kojącym zapachem. Wieczorem warto skorzystać z relaksującej kąpieli z dodatkiem wybranych olejków.


źródło:  www.twojczas-psychoterapia.pl 

 


Zobacz także

Co się stanie, jeśli codziennie będziesz jeść ziemniaki?

Kakao - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Kakao – klucz do długiego życia. Jak ten cenny „napój bogów” wpływa na zdrowie?

Siniaki na nogach. To powinnaś o nich wiedzieć