Choroby Zdrowie

Szkarlatyna – malinowy język i wysypka to oczywiste, ale nie jedyne objawy choroby. Leczenie jest konieczne, by uniknąć powikłań

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
24 kwietnia 2020
Szkarlatyna u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie
Fot. iStock
 

Szkarlatyna to choroba zakaźna o ostrym przebiegu, która najczęściej pojawia się u dzieci. Charakterystyczna wysypka jest jednym z objawów, który wskazuje na zakażenie. Jakie objawy powoduje szkarlatyna, jak wygląda u dzieci i dorosłych i na czym polega leczenie?

Szkarlatyna – przyczyny

Szkarlatyna (płonica) to ostra ogólnoustrojowa choroba zakaźna, która rozwija się na skutek zakażenia organizmu bakterią Streptococcus pyogenes. Ten paciorkowiec beta-hemolizujacy z grupy A  zwykle wywołuje zapalenie migdałków i gardła. Ponieważ wytwarza on toksyny uszkadzające błony komórkowe i powodujące rozpad czerwonych krwinek, u osób wrażliwych może pojawić się szkarlatyna z wysypką. Zazwyczaj na tę chorobę zapadają dzieci w wieku od 3 do 8 lat, ale osoba dorosła również zachorować. Rocznie zapada na nią w Polsce ok. 13–14 tysięcy osób.

Szkarlatyna u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie

Fot. iStock/Streptococcus pyogenes

Płonicą zarazić się można od osoby chorej na szkarlatynę lub cierpiącej z powodu paciorkowcowego zapalenia gardła. Do zakażenia może również dojść w kontakcie z ozdrowieńcem, jak i osobą zdrową, będącą nosicielem paciorkowca. Najczęściej do zakażenia dochodzi drogą kropelkową przez błonę śluzową gardła, znacznie rzadziej przez ranę lub kontakt z przedmiotami użytkowanymi przez chorego. Choroba „wylęga się” od 1 do 5 dni od momentu zakażenia. Co ciekawe, są trzy typy toksyny bakteryjnej, więc na szkarlatynę można zachorować trzy razy. Nie chorują natomiast niemowlęta, a jeśli już, to są to wyjątki.

Szkarlatyna u dzieci – objawy

Na początku infekcji płonicę można pomylić z innymi chorobami. Szkarlatyna pojawia się nagle, a jej pierwsze objawy mogą być mylone z grypą. Dopiero dołączenie kolejnych, charakterystycznych objawów wyraźnie wskazuje, z czym mamy do czynienia.

Szkarlatyna u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie, wysypka

Fot. iStock

Szkarlatyna – objawy ogólne

  • nagły wzrost temperatury ciała –  u dzieci gorączka może przekraczać 39 st. C. Mogą pojawić się także dreszcze towarzyszące gorączce;
  • złe samopoczucie – osłabienie i uogólnione rozbicie;
  • wymioty i ból brzucha– pojawiają się u dzieci dość często, w połączeniu z wysoką temperaturą mylone są z grypą jelitową;
  • powiększenie węzłów chłonnych – przy zapaleniu gardła i migdałków pojawia się bolesne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przedniego trójkąta szyi;

Szkarlatyna – objawy skórne

  • wysypka – o bardzo charakterystycznym wyglądzie, który przypomina skórę po uderzaniach szczotką ryżową.  Często pojawia się opinia, że w dotyku przypomina kaszkę lub papier ścierny. Wysypka pojawia się zazwyczaj po 12-36 godzinach od początku choroby, po pierwszych objawach i przybiera postać niewielkich, czerwonych, gęsto usianych plamek. Plamki pojawiają się na całym ciele, poza trójkątem miedzy nosem, policzkami i ustami (tzw. trójkąt Fiłatowa), co również jest charakterystyczne dla szkarlatyny. Początkowo uwidacznia się w okolicy szyi i obojczyków i rozszerza się na pozostałe części ciała. Najbardziej intensywne zmiany obserwuje się na klatce piersiowej, plecach, pośladkach i w pachwinach. Wysypka nie występuje na powierzchni dłoni i podeszwie stóp. Przy ucisku skóry wysypka znika na chwilę, a miejsce chwilowo się „odbarwia” staje się jaśniejsze od otoczenia, delikatnie zażółcone. Zazwyczaj (nie jest to regułą) po tygodniu naskórek delikatnie się złuszcza, początkowo na twarzy, następnie na dłoniach, stopach i małżowinach usznych.
Szkarlatyna u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie, wysypka

Fot. iStock

  • linie Pastii – mogą pojawiać się czerwone wybroczyny wzdłuż fałdów skórnych. Wynikają one z faktu, że w płonicy naczynia krwionośne są bardzo kruche, ponieważ uszkadzają je toksyny paciorkowca.
Szkarlatyna u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie, wysypka

Fot. iStock

Szkarlatyna – objawy ze strony gardła

  • zaczerwienione gardło – to również typowy dla szkarlatyny objaw. Gardło może mocno zaczerwienione, mogą również powstawać ropne naloty na powiększonych żywoczerwonych migdałkach podniebiennych.
  • osutka na podniebieniu – w postaci żywoczerwonych lub krwotocznych plamek na podniebieniu miękkim i łukach podniebiennych. Plamki łączą się ze sobą, powodując efekt szkarłatnego gardła, które wygląda, jakby płonęło. Stąd też potoczna nazwa szkarlatyny – płonica.
  • biały nalot na języku – pojawia się na początku choroby i po około 2 – 3 dniach cofa się, a język przybiera żywoczerwony kolor, może lekko spuchnąć, brodawki oraz kubki smakowe stają się bardzo widoczne – język wyglądem przypomina powierzchnię maliny, z tego powodu określa się go mianem języka malinowego.

Szkarlatyna u dorosłych – objawy 

Osoby dorosłe zapadają na płonicę rzadziej, niż dzieci, ale w przypadku dorosłych jej przebieg jest cięższy. Szkarlatyna u dorosłych powoduje objawy te same, z tym że wysypka wygląda nieco inaczej – plamki są znacznie większe niż u dzieci, co może być mylące. U dorosłych nie zawsze występują wszystkie wymienione objawy, lub kolejno następują po sobie, co sprawia czasem trudności w postawieniu prawidłowej diagnozy.

Szkarlatyna u dzieci i dorosłych - objawy, leczenie, wysypka

Fot. iStock

Szkarlatyna – leczenie

Szkarlatyna wymaga, by leczenie nawet w łagodnym przebiegu oparto na antybiotyku (penicylina lub jej pochodne) przyjmowanego przez 10 dni, lekach obniżających gorączkę i odpoczynku w łóżku. Należy pamiętać o nawadnianiu organizmu oraz lekkiej diecie i szczególnym zachowaniu zasad higieny. W ciężkich przypadkach konieczne może być leczenie szpitalne. Zastosowanie antybiotyku łagodzi przebieg choroby i zmniejsza ryzyko powikłań.

Szkarlatyna – powikłania

Niegdyś szkarlatyna była chorobą o wysokiej umieralności. W czasach przed wybuchem II wojny światowej, wynosiła 25%, współcześnie mniej niż 1%. Nie oznacza to jednak, że można bagatelizować chorobę. Szkarlatyna może powodować powikłania takie jak: gorączka reumatyczna, zapalenie ucha środkowego, zapalenie węzłów chłonnych, nerek i stawów, czy sepsa (posocznica).


źródło: www.mp.pl, podyplomie.pl , zdrowie.tvn.pl 

Choroby Zdrowie

Zakwas buraczany do picia. Polecany dla zdrowia i na odchudzanie. Czy warto go pić?

Hanna Szczygieł
Hanna Szczygieł
24 kwietnia 2020
Zakwas buraczany przepis, zakwas buraczany do picia
Fot. iStock – Zakwas buraczany przepis, zakwas buraczany do picia
 

Zakwas buraczany lub inaczej zakwas z buraków, to mało popularna kiszonka, która powoli podbija serca wszystkich, którzy cenią sobie zdrową dietę. Chyba nie ma specjalisty, który by go nie uwielbiał. Zalecają go endokrynolodzy, którzy cenią holistyczne podejście do leczenia i terapii, dietetycy i amatorzy wigilijnego barszczyku. Jest szalenie zdrowy i łatwy w przygotowaniu. Znajdziecie go nawet w diecie dr Dąbrowskiej. Zakwas z buraków to prawdziwa witaminowa bomba, zawiera również mnóstwo minerałów i antyoksydantów. Co ciekawe, zakwas chroni przed anemią. Może więc warto zaprosić go na stałe do swojego menu i lodówki.

Zakwas buraczany – co to jest?

Najlepszy, bo naturalny, „wspomagacz” odchudzania. Taka zakwas z buraków ma opinią – w dodatku w pełni zasłużoną.

Bardzo upraszczając, zakwas to zwyczajnie zakwas, czyli „woda” po kiszeniu warzyw, w tym wypadku buraków. Ma ciemnofioletowy kolor i powstaje w procesie kiszenia buraków. Proces fermentacji zachodzi przy udziale bakterii kwasu mlekowego, podobnie jak w przypadku innych domowych produktów fermentowanych – np. chleba, zsiadłego mleka. Bakterie kwasu mlekowego przekształcają cukier zawarty w buraków do kwasu mlekowego. To właśnie dzięki jego działaniu kiszonki się nie psują, zachowują swoje właściwości odżywcze i zyskują swój charakterystyczny smaczek.

Zakwas z buraków jest świetnie znany, jako baza pod wigilijny barszczyk. Od niedawna zyskał popularność, jako istne superfood z rodzimej kuchni.

Zakwas buraczany do picia – właściwości

Buraki w stanie surowym są bardzo zdrowie i bogate w substancje odżywcze. Proces kiszenia dodatkowo podnosi te właściwości. Właśnie dlatego zakwas z buraków jest tak rozchwytywany.

 Zakwas z buraków – właściwości zdrowotne:

  • Zawiera wiele witamin: m.in. witaminę A, C, oraz witaminy z grupy B w tym kwas foliowy
  • Jest bogaty w składniki mineralne: in. magnez, potas, fosfor, wapń, żelazo, mangan, miedź, cynk
  • Zawiera betainę, antocyjany, fitosterole
  • Proces kiszenia sprawia, że zminimalizowana zostaje utrata witaminy C mimo długiego przechowywania
  • Jest naturalnym probiotykiem
  • Zawiera błonnik
  • Proces fermentacji zmniejsza zawartość cukru w warzywach, co obniża jego kaloryczność i poprawia przyswajalność przez organizm
  • Jest doskonałym produktem do przeprowadzenia detoksu – oczyszcza organizm z toksyn
  • Dzięki zawartości kwasu mlekowego oraz błonnika pobudza pracę jelit
  • Ma właściwości alkalizujące (odkwaszające)

Zakwas buraczany – przepis

Zakwas buraczany przepis, zakwas buraczany do picia

Fot. iStock

Przepis na zakwas z buraków jest bardzo prosty. 

Potrzebujesz:

  • 4 duże buraki,
  • kilka liści laurowych,
  • ziarna pieprzu,
  • główkę czosnku,
  • sól,
  • wodę.

Przygotowanie

  • Umyj dokładnie buraki, obierz i pokrój na cienkie plastry.
  • Buraki wrzuć do dużego, wyparzonego słoja i dodaj według uznania: przekrojony na pół czosnek, kilka liści laurowych, ziarna pieprzu.
  •  Zalej wszystko ciepłą wodą z solą (łyżka soli na litr wody), by buraki znalazły się tuż pod zalewą. Jeśli buraki wypływają, możesz przycisnąć je talerzykiem lub szklanką, ale nie zakrywaj zupełnie ich powierzchni.
  • Słój przykryj ściereczką lub gazą i odstaw w ciepłe miejsce (np. przy kaloryferze).
  • Raz dziennie zbieraj z wierzchu tworzącą się pianę.
  • Po 7-14 dniach zakwas będzie gotowy.
  • Jeśli jest go więcej, zlej zakwas do wyparzonych butelek lub słoika, zamknij i przechowuj w lodówce.
Zakwas buraczany przepis, zakwas buraczany do picia

Fot. iStock

Zakwas buraczany –  gdzie kupić?

Jeśli nie przygotujesz go samodzielnie możesz z powodzeniem poszukać go w sklepach. W dużych marketach odnajdziesz go najczęściej na dziale ze zdrową lub ekologiczna żywnością lub w lodówce obok soków jednodniowych.

 

Zakwas buraczany przepis, zakwas buraczany do picia

Fot. iStock

FB/ohmepl


Choroby Zdrowie

Yerba mate – odchudza, pobudza i ułatwia koncentrację. To nie jedyne powody, by jej spróbować

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
23 kwietnia 2020
Yerba mate - właściwości, zestaw, jak parzyć yerbę
Fot. iStock

Yerba mate zdobyła niemałą popularność w Polsce, dzięki swoim właściwościom pobudzającym. To bez wątpienia ciekawa alternatywa dla kawy, choć wielu osobom trochę czasu zajmuje przekonanie się do jej smaku. Czym jest yerba mate, jakie ma właściwości i jaki zestaw jest potrzebny, by napić się tego napoju?

Yerba mate, czyli ostrokrzew paragwajski, to drzewo rosnące w Ameryce Południowej. Tam jego liście wykorzystują  Indianie, dla których picie naparu z ostrokrzewu jest wielowiekową tradycją. Dla nas liczą się przede wszystkim właściwości yerba mate, które czynią ją pobudzającą i wartościową dla zdrowia.

Yerba mate - właściwości, zestaw, jak parzyć yerbę

Fot. iStock

Yerba mate – substancje odżywcze

Yerba mate, zwana także herbatą paragwajską, ceniona jest za wysoką zawartość substancji odżywczych. Napar z yerby dostarcza witaminy z grupy B  (B1, B2, B3, B5, B6, B7 i B9), witaminę C i E. Nie brakuje w niej również składników mineralnych, takich jak: magnez, wapń, krzem, żelazo, potas, cynk i fosfor. Nie brakuje tu polifenoli, czyli antyoksydantów działających ochronnie na komórki i przeciwnowotworowo. Cennym składnikiem yerby jest kwas chlorogenowy, który wpływa pozytywnie na poziom cukru we krwi, wspiera pracę wątroby, ma również właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze.

Yerba mate – właściwości dla zdrowia

Dzięki zawartości powyższych składników, yerba mate jest dobrą alternatywą dla wypijanej przez nas kawy. Ma różne właściwości, dla których warto docenić napar.

Yerba mate - właściwości, zestaw, jak parzyć yerbę

Fot. iStock

Znakomicie pobudza

Herbata yerba mate, o ile nie wypija się jej w nadmiarze, nie wykazuje działań ubocznych, jak dzieje się to w przypadku kawy. Kofeina w kawie szybko podnosi ciśnienie, które równie szybko spada i pobudzenie maleje. Yerba zawiera mniej kofeiny od kawy, ale działa długo, jej zwolennicy uważają, że dodaje ona energii nawet do 8 godzin. Dzieje się tak dzięki obecności trzech składników: wspomnianej kofeiny oraz teobrominy i teofiliny. Teobromina i teofilina są  alkaloidami purynowymi, które wpływają na pobudzenie czynności serca oraz rozszerzenie naczyń krwionośnych i oskrzeli. Po wypiciu naparu mamy nie tylko więcej energii, ale łatwiej jest się skupić na wykonywanym zadaniu. To wynika z faktu, że zawiera również witaminy z grupy B oraz magnez, które wpływają na poprawę koncentracji i uwagi, oraz zapobiegają wahaniom nastrojów.

Przyspiesza odchudzanie

Herbata yerba mate hamuje apetyt, a obecna w jej składzie mateina przyspiesza metabolizm, co powoduje szybsze spalanie tkanki tłuszczowej. Kwasu chlorogenowy wykazuje właściwości obniżające wchłanianie glukozy oraz zwiększenie wrażliwości organizmu na działanie insuliny. To zapobiega problemom ze skokami cukru we krwi oraz hamuje proces odkładania tłuszczu w organizmie, jako zapasów energii na gorszy czas. Na diecie zdecydowanie bardziej sprawdzi się yerba mate, niż nawet dietetyczna kawa.

Zapobiega insulinooporności 

Naukowcy uważają, że kwas chlorogenowy wykuje właściwości przeciwcukrzycowe, wpływając na obniżenie poziomu cukru w organizmie. Kwas jednocześnie podnosi wrażliwość komórek na działanie insuliny, więc energia z glukozy pożytkowana jest lepiej dla organizmu. Dzięki temu może być pomocna w zapobieganiu insulinooporności, która bywa preludium do cukrzycy typu 2.

Wspiera układ odpornościowy

Obecne w yerba mate witaminy C i E są silnymi antyoksydantami, które chronią komórki przez starzeniem się i chorobami, wspierają również układ odpornościowy.

Podnosi wytrzymałość organizmu

Yerba mate wypijana przed treningiem może pomóc podczas wysiłku fizycznego. Mateina obecna w yerbie stopniowo uwalnia energię, co może przyczyniać się do większej efektywności treningu.

Yerba mate - właściwości, zestaw, jak parzyć yerbę

Fot. iStock

Zestaw do yerba mate – jak przygotować napar?

Warto zainwestować w zestaw do yerba mate, czyli akcesoria (mateo, bombilla, a czasem termometr) i susz do zaparzania. Aby przygotować napar, potrzebne jest wspomniane matero czyli naczynie z tykwy, drewna, gliny, ceramiki, metalu, lub szkła oraz bombilla. Bombilla jest rurką filtrującą z metalu lub bambusa, która wykończona jest z jednej strony sitkiem. Żeby zaparzyć yerbę, wsypujemy susz do naczynia matero. Susz powinien zająć od 1/4 do 3/4 naczynia, co jest kwestią indywidualnego smaku. Zakrywamy dłonią górę naczynia, obracamy do góry dnem i przechylamy – na dłoni mogą pozostać małe cząstki i pył, który może zatykać sitko bombilli. Z powrotem delikatnie obracamy naczynie, wkładamy do wolnej przestrzeni w naczyniu bombillę. Do suszu wlewamy  przegotowaną i przestudzoną do temperatury ok. 70-80 stopni C wodę, i czekamy aż susz ją wchłonie. Jeśli temperatura będzie zbyt wysoka, napar może stać się gorzki i niesmaczny. Napar wypijamy zasysając go przez bombillę, dolewając wielokrotnie kolejne porcje gorącej wody. W zależności od tego, jaki zestaw do yerba mate kupicie, może być dołączony do niego termometr, którym precyzyjnie można określić temperaturę wody do yerby. To duże ułatwienie, szczególnie dla osób początkujących.

Jeżeli ktoś nie może przekonać się do specyficznego „zielonego” smaku yerby, może sięgnąć po herbatę dodatkiem ziół czy owoców suszonych. Dzięki takim aromatycznym dodatkom napar będzie miał łagodniejszy smak, ale zachowa wszystkie właściwości, za które jest ceniony.


źródło:  zielonytarg.pl , szczyptaswiata.pl 

Zobacz także

sok

Szybkie przepisy na zdrowy i pyszny sok

Idź na wrotki

Dzień #13. Zadbaj o siebie naprawdę. #SlimemGO

hashimoto niedoczynność tarczycy

Zatrzymaj Hashimoto… odpowiednią dietą. Z tą chorobą trzeba się zaprzyjaźnić