Macierzyństwo

Lęk i brak kontroli nad ciałem między jawą a snem. Czym jest paraliż senny?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
2 września 2021
paraliż senny
Fot. iStock
 

Paraliż senny to stan, którego doświadczamy znajdując się pomiędzy jawą i snem. To doświadczenie bywa dla wielu osób przerażające, ponieważ wywołuje poczucie braku kontroli nad ciałem. Paraliż senny znany i opisywany jest od dawna, ale dopiero od jakiegoś czasu przestał być on zagadką dla badaczy. Czym jest paraliż senny i kto może go doświadczyć?

Czym jest paraliż senny?

Paraliż senny (porażenie przysenne) jest wyjątkowo nieprzyjemnym doświadczeniem, które może budzić strach. Zalicza się je do parasomnii związanych za snem REM. Parasomnie określono jako grupę różnorodnych zaburzeń snu, polegających na pojawianiu się niekontrolowanych mimowolnych zaburzeń ruchowych i innych zachowań, w czasie między czuwaniem i snem, w chwili wybudzeń ze snu bez szybkich ruchów gałek ocznych (NREM), oraz w trakcie snu z szybkimi ruchami gałek ocznych (REM).

Zazwyczaj podczas snu nie jesteśmy w stanie intensywnie, w sposób skoordynowany, poruszać kończynami, ale dzięki tej „niemocy” nie zaczynamy biegać czy robić tego, co akurat widzimy w marzeniach sennych. Mimo że umysł pracuje, ciało leży w spoczynku i nie reaguje na obrazy tworzone przez mózg. Taka sytuacja braku kontroli nad mięśniami mija z chwilą wybudzenia — wtedy np. przeciągamy się, sprawdzamy godzinę, przewracamy się na bok. Bywa jednak, że jeśli do wybudzenia dojdzie w fazie REM, umysł się wybudza, a ciało jeszcze nie i nie mamy nad nim władzy. Ten stan chwilowej niemocy nazwano paraliżem sennym.

paraliż senny

Fot. iStock

Porażenie przysenne odczuwa choć raz w ciągu życia ok. 40% zdrowych osób. U większości z nich stan ten pojawił się tylko raz, lub dwa razy. Wg statystyk jedynie 3–6% osób dorosłych cierpi z powodu nawracającego paraliżu, a niektórzy z nich nawet co noc.

Objawy paraliżu sennego

Paraliż senny polega na odczuwaniu braku kontroli nad ciałem, niemożności poruszenia się w kilka chwil po wybudzeniu się ze snu, niekiedy także w momencie zasypiania. Taka sytuacja może potrwać od kilkunastu sekund do kilku minut. Osoba, która przeżywa porażenie przysenne odnosi wrażenie sparaliżowania, i mimo powracającej świadomości nie jest w stanie zmusić ciała do ruchu, co jest powodem odczuwania silnego lęku. Towarzyszyć temu może uczucie przygniecenia czymś ciężkim kończyn lub niekontrolowanego ruchu, np. latania czy spadania. Może pojawić się również uczucie ucisku klatki piersiowej, przyspieszone bicie serca. W nielicznych przypadkach odnotowano także trudności w oddychaniu, bóle głowy oraz mięśni. Paraliżowi mogą towarzyszyć halucynacje wzrokowe, słuchowe, węchowe, a nawet dotykowe. Najczęściej wydaje się, że słychać lub widać coś, czego w rzeczywistości nie ma (stukanie, drapanie, odgłos kroków, ludzki głos).

paraliż senny

Fot. iStock

Przyczyny paraliżu sennego

Przyczyn występowania zjawiska paraliżu sennego może być kilka. Do głównych zaliczamy stosowanie leków nasennych i substancji tłumiących działanie na układ nerwowy. Ten stan częściej może występować u osób cierpiących na depresję, zaburzenia lękowe oraz afektywne dwubiegunowe, bezdech senny oraz narkolepsja (nadmierna senność w ciągu dnia). Przyczyną może być także niehigieniczny tryb życia, wpływ przewlekłego stresu, zaburzenia rytmu snu i czuwania, praca zmianowa, podróżowanie ze zmianą stref czasu.

Co robić, by przerwać porażenie przysenne?

Mimo iż ten stan nie zagraża zdrowiu, to  jednak jest dla większości osób wyjątkowo nieprzyjemny. Nie dziwi więc chęć przerwania go jak najszybciej, co jednak bywa trudne, nim umysł odzyska panowanie nad ciałem. Do zakończenia tego stanu może przyczynić się ktoś, kto leży obok, przez dotknięcie lub poruszenie osoby w porażeniu przysennym. Inną przydatną wskazówką może być wykonywanie głębokich wdechów i wydechów, oraz próba poruszenia gałkami ocznymi lub kończynami. Odebranie informacji o ruchu ciała przez mózg może skrócić czas trwania paraliżu.

paraliż senny

Fot. iStock

Czy paraliż senny się leczy?

Zazwyczaj nie stosuje się żadnego leczenia w przypadku wystąpienia paraliżu sennego. Działanie podejmuje się wtedy, gdy jego pojawianie się powoduje silny lęk o osoby, która doświadcza tego stanu. W takim przypadku konieczne może być stosowanie przez określony czas leków przeciwdepresyjnych lub przeciwlękowych. Poprawić sytuację może także przestrzeganie higieny snu i dbanie o jego regularność. jeśli dolegliwości nie ustępują, należy skontaktować się z lekarzem rodzinnym, który może skierować do neurologa. Szukając pomocy warto zapytać o poradnię leczenia snu. Specjalista może zlecić wykonanie badań, np. EEG, aby wykluczyć lub potwierdzić istnienie padaczki.  Z kolei psycholog, lub terapeuta, może pomóc w przypadku, gdy paraliż senny powodują problemy natury psychicznej,


źródło:  www.mp.pl,  www.nowafarmacja.pl 

 


Macierzyństwo

Figi (świeże i suszone) – właściwości dla zdrowia

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
2 września 2021
figi
Fot. iStock

Figi, zarówno świeże jak i suszone, są skarbnicą ważnych dla zdrowia substancji. Są słodkie i smaczne, więc bez problemu można je włączyć do jadłospisu, jako zdrowy zamiennik słodyczy. Jakie właściwości prozdrowotne kryją w sobie figi i w jaki sposób można je jeść?

Figi — krótka charakterystyka

Figi są owocami figowca pospolitego (drzewa figowego) zaliczanego do rodziny morwowatych. Drzewo figowe znane jest od tysięcy lat, a jego uprawę rozpoczęto już nawet w epoce brązu. Porasta ono przede wszystkim tereny Azji, południowej Europy, Australii i USA, choć jego uprawy można znaleźć wszędzie tam, gdzie panuje klimat subtropikalny lub tropikalny.

Figi przybierają na początku zielony kolor, który zmienia się w zależności od odmiany. Podobną zmianę przechodzi ich smak — z mdłego, do słodkiego w dojrzałych owocach. Istnieje nawet kilkaset odmian fig, które różnią się przede wszystkim kolorem skórki. Figi można jeść zarówno w postaci suszonej, jak i świeżej, na surowo lub po przygotowaniu, najczęściej pod postacią dżemu czy wypieków.

figi

Fot. iStock 

Właściwości świeżych fig

Figi uważane są za symbol płodności i dobrobytu, co, patrząc na wartości odżywcze i wszelkie obecne w nich cenne substancje, ma swoje uzasadnienie. Świeże figi są wyjątkowo smacznym źródłem witaminy B5 i B6, wpływających na funkcjonowanie układu nerwowego, szczególnie przy kłopotach z koncentracją i nauką, w czasie przeżywania silnego stresu. Nie brakuje w nich miedzi odpowiedzialnej za tworzenie czerwonych krwinek, utrzymanie zdrowych kości, naczyń krwionośnych oraz nerwów. Mangan odpowiada za zdrowe kości, układ nerwowy oraz mózg, z kolei potas reguluje ciśnienie krwi i pracę serca. Świeże figi są również źródłem fitosteroli, które pomagają w zachowaniu właściwego stężenia cholesterolu we krwi. Są to owoce niskokaloryczne — w 100 g figi  dostarczają 74 kcal.

Figi suszone

Figi suszone są znacznie chętniej wybierane od świeżych owoców, zawierają także wiele więcej cennych składników. Traktowane są głównie jako zdrowa przekąska, która ma zastąpić słodycze. Suszone figi to skarbnica wapnia, który gwarantuje mocne kości i zęby, bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, jest konieczny dla prawidłowej pracy układu nerwowego i mięśni. Warto wiedzieć, że 100 g fig dostarcza tyle samo wapnia, co szklanka mleka. W figach obecny jest także potas, ważny dla prawidłowej pracy serca, nerek, oraz funkcjonowania gospodarki wodno-elektrolitowej. Zawartość magnezu wpływa na poprawę koncentracji i dobrą pracę mięśni. Z kolei żelazo ważny jest dla zapobiegania niedokrwistości, bierze udział w różnych procesach zachodzących w organizmie. Suszone figi są również bogate w prowitaminę A, witaminy z grupy B oraz witaminę C.

figi

Fot. i Stock

Suszone figi obfitują w błonnik, który wpływa na pracę układu pokarmowego i pomaga zachować szczupłą sylwetkę. Obecność antyoksydantów chroni komórki organizmu przed uszkodzeniami i przedwczesnym starzeniem się.

Ta zdrowa przekąska ma jednak pewien minus — w 100 g suszonych znajduje się około 250 kcal, dlatego na diecie warto spożywać je z umiarem. Zawierają dużą ilość cukrów prostych (75 % to fruktoza i glukoza), które bardzo szybko się wchłaniają, więc są świetnym zastrzykiem energii w ciągu dnia. Niestety ta duża zawartość cukrów sprawia, że nie są najlepszym wyborem dla osób cierpiących na cukrzycę.

Figi — jakie owoce kupować i w jak można je jeść?

Należy wybierać owoce delikatnie i miękkie w dotyku, z białym, równomiernie pokrywającym skórkę nalotem. Taki nalot jest oznaką dojrzałości, ponieważ wynika z dużej ilości naturalnych cukrów. W domu figi najlepiej zjeść od razu lub wykorzystać kulinarnie. Jeśli muszą poleżeć kilka dni, to koniecznie trzeba włożyć je do lodówki lub w inne suche i chłodne miejsce. Figi nie lubią leżeć w wilgoci, ponieważ szybko w niej pleśnieją.

Przed zjedzeniem owoce należy najpierw umyć pod bieżącą wodą, nie obierać. Po tym trzeba pokroić figę na cztery kawałki, rozchylając ich środek. Miękkie wnętrze najłatwiej wybrać jest łyżeczką. Owoców nie obiera się ze skórki.

Fot. iStock

W kuchni można je wykorzystać na wiele sposobów. Ze świeżych fig przygotowuje się dżemy, konfitury, galaretki, wina i nalewki. Są znakomitym dodatkiem do sałatek, pieczonych mięs, serów białych i żółtych, włoskich wędlin. Suszone, są niezastąpioną przekąską, którą można potraktować jako zamiennik dla niezdrowych słodyczy.


źródło:  www.poradnikzdrowie.pl 

Zobacz także

Wspaniale jest być mamą córki! Dlaczego? Te ilustracje wam o tym powiedzą

Jedna z najbardziej szkodliwych cech osobowości, jakie może mieć rodzic

Alimenty? A co mi zrobisz, jak ci nie zapłacę? Dłużnicy alimentacyjni śmieją się w twarz swoim dzieciom i byłym partnerkom

Alimenty? A co mi zrobisz, jak ci nie zapłacę? Dłużnicy alimentacyjni śmieją się w twarz swoim dzieciom i byłym partnerkom