Dieta Zdrowie

Tłuszcz pełni ważną rolę w organizmie. Po jaki warto sięgać, by zadbać o zdrowie?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
29 czerwca 2020
Tłuszcz - jaką rolę pełni i po jaki warto sięgać dla zdrowia
Fot. iStock
 

Tłuszcz nie kojarzy się nam najlepiej i coraz częściej unikamy go w diecie. Wpływa na to częsty problem ponadprogramowych kilogramów, których z różnym rezultatem staramy się pozbyć. Ale tłuszcz to nie samo zło, choć w nadmiarze zdecydowane nie służy zdrowiu. Czym jest tłuszcz, jaką rolę pełni i po jaki sięgać, by nie stracić zdrowia?

Tłuszcz – rola w organizmie

Tłuszcz, zwany także lipidami, składa się z atomów węgla, wodoru i tlenu, ale w jego składzie mogą pojawić się inne pierwiastki. Są one nierozpuszczalnymi w wodzie naturalnymi związkami organicznymi, które występują we wszystkich żywych organizmach.

Wbrew pozorom tłuszcz jest potrzebny zdrowiu. Bez niego nie mogłyby zajść istotne przemiany w organizmie. Dzięki tłuszczowi organizm jest w stanie wchłonąć z pokarmu witaminy A, D, E i K. Buduje on także błony komórkowe, wchodzi w skład płynów ustrojowych oraz jest składnikiem istoty białej mózgu. Jest niezbędny w syntezie hormonów i innych biologicznie czynnych substancji. Tłuszcz podskórny (zgromadzony pod skórą) chroni organizm przed nadmierną utratą ciepła. Inna rzecz, to fakt, że tłuszcz jest znakomitym nośnikiem smaku, co jest przez nas wyjątkowo doceniane. Tłuszcz jest niezwykle istotny dla naszego funkcjonowania, ale nie bez znaczenia jest to, po jaki tłuszcz sięgamy i w jakiej ilości.

Tłuszcz trzewny

Mówiąc o tłuszczu i jego roli dla organizmu, warto wspomnieć także słowo o tłuszczu trzewnym. Tłuszcz trzewny  gromadzi się wokół narządów w jamie brzusznej, stabilizując je i chroniąc przed urazami mechanicznymi. Jest to tłuszcz dietozależny, czyli wynika z ilości i jakości spożywanego jedzenia. O ile nie ma go w nadmiarze, nie stwarza niebezpieczeństwa dla zdrowia. Gdy jest go za dużo, tłuszcz trzewny przyczynia się do otyłości brzusznej, a co za tym idzie, różnych komplikacji zdrowotnych.

Tłuszcz - jaką rolę pełni i po jaki warto sięgać dla zdrowia

Fot. iStock

Tłuszcz w diecie

Jeśli chodzi o tłuszcz w diecie, jest to bardzo ważny temat. Przede wszystkim należy rozróżnić dobre i złe tłuszcze, które pojawiają się na naszych stołach. Podstawowy składnik tłuszczów w żywności to kwasy tłuszczowe nasycone i nienasycone. Czym różnią się one od siebie?

Kwasy tłuszczowe nasycone

Kwasy tłuszczowe nasycone charakteryzują się tym, że pomiędzy niektórymi atomami węgla występuje podwójne wiązanie. Znajdziemy je w produktach pochodzenia zwierzęcego (smalec, czerwone mięso, masło, nabiał) oraz w olejach pochodzenia roślinnego – palmowym i kokosowym. Kwasy tłuszczowe nasycone charakteryzują się stałą konsystencją w temperaturze pokojowej. Są odporne na wysokie temperatury, więc zazwyczaj stosuje się je do  smażenia. Niestety nadmiar kwasów tłuszczowych nasyconych w diecie jest szkodliwy dla zdrowia. Powodują one nie tylko otyłość, ale także podnoszą poziom frakcji LDL cholesterolu, która przyczynia się do rozwoju chorób naczyniowo-sercowych.

Tłuszcz - jaką rolę pełni i po jaki warto sięgać dla zdrowia

Fot. iStock/komórki tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe nienasycone 

To kwasy z pojedynczymi wiązaniami między atomami węgla. Zaliczamy do nich oleje tłoczone z roślin (rzepaku, oliwek, lnu, sezamu, słonecznika itp.), ale znajdziemy je również w rybim tłuszczu. Tłuszcze nienasycone przybierają gęstą, płynną konsystencję. Zaliczamy do nich:

  • Kwasy tłuszczowe jednonienasycone, czyli kwasy z rodziny omega-9, które charakteryzują się jednym wiązaniem podwójnym. Do takich kwasów zaliczamy jest kwas oleinowy, który w dużej iloci występuje w oliwie z oliwek oraz oleju rzepakowym.
  • Kwasy tłuszczowe wielonienasycone, zwane także niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT), które muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zaliczamy do nich dwie rodziny: kwasy omega-3 (EPA, DHA) i omega-6 (kwas linolowy).

Kwasy nienasycone mają dobry wpływ na utrzymanie prawidłowego stężenia cholesterolu we krwi oraz chronią serce, są także niezbędne dla pracy mózgu oraz zdrowego wzroku.

Tłuszcz - jaką rolę pełni i po jaki warto sięgać dla zdrowia

Fot. iStock

Tłuszcz – ile go potrzebujemy?

Tłuszczu w diecie nie może być ani za dużo, ani za mało. Nadmiar tłustych potraw prowadzi do nadmiernego pochłaniania energii, która odkłada się jako tłuszcz. Na skutek tłustej, niezdrowej diety z szybkim tempie zaczyna się tycie, może pojawiać się otyłość, a koniec końców – choroby cywilizacyjne, takie jak: choroby serca czy nowotwory. Wyrzucenie tłuszczu z diety również nie jest najlepszym posunięciem. Niedobór tłuszczu może powodować niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczu oraz niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są bardzo potrzebne do funkcjonowania organizmu.

Ile powinno być zdrowego tłuszczu w naszej diecie?

  • w przypadku niemowląt od 6 do 12 miesiąca życia tłuszcz powinien stanowić 40% energii ogółem,
  • u dzieci w wieku 1-3 lat – 35-40% energii,
  • dla osób dorosłych 20-35% energii.

Tłuszcze trans – czym są?

Tłuszcze trans, a dokładniej izomery trans kwasów tłuszczowych, powstają na skutek częściowego uwodorniania lub utwardzenia płynnych olejów roślinnych, by otrzymały stałą konsystencję (np. w przypadku margaryn utwardzanych). Ale są one bardziej rozpowszechnione – znajdziemy je w chipsach, słodyczach, przetworach, fast foodach i daniach gotowych. Występują także naturalnie, w żołądkach przeżuwaczy (bydło, owce, kozy), i w niewielkiej ilości w ich mięsie, mleku oraz w produktach z nich pozyskiwanych.

Tłuszcz - jaką rolę pełni i po jaki warto sięgać dla zdrowia

Fot. iStock

Tłuszcze trans uważane są za najbardziej szkodliwe dla zdrowia. Wpływają niekorzystnie na procesy metaboliczne zachodzące w organizmie. Zwiększają ryzyko m.in. do zawałów serca i udarów mózgu, cukrzycy, stanów zapalnych w organizmie, a także rozwoju reakcji alergicznych.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby ich spożycie było jak najniższe, ponieważ całkowite uniknięcie ich obecności nie jest możliwe. Dla dobrego zdrowia w diecie nie powinno znajdować  się więcej niż 1% izomerów trans.


źródło: poznajsienatluszczach.pl , dobretluszcze.pl 

Dieta Zdrowie

Neutrocyty (neutrofile) – jak wygląda norma i o czym może świadczyć ich nadmiar lub niedobór we krwi?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
29 czerwca 2020
Neutrocyty (neutrofile) - norma, o czym świadczy ich ilość we krwi
Fot. iStock
 

Neutrocyty, zwane również neutrofilami, są niezwykle istotnym elementem układu odpornościowego człowieka. Jako pierwsze reagują na zagrożenie, rozpoczynając reakcję obronną organizmu. Podwyższone lub niskie neutrocyty we krwi mogą oznaczać kłopoty ze zdrowiem. Jak dokładnie działają neturocyty i wygląda ich norma we krwi u zdrowego człowieka?

Neutrocyty (neutrofile) – czym są i jakie zadania pełnią?

Neutrocyty (neutrofile, granulocyty obojętnochłonne) stanowią najbardziej liczną grupę komórek układu odpornościowego – nawet aż 70% wszystkich leukocytów (białych krwinek). Wywodzą się one z komórek macierzystych szpiku.

Neutrocyty (neutrofile) - norma, o czym świadczy ich ilość we krwi

Fot. iStock

Młode neutrocyty mają jądro jednopłatowe, które ulega segmentacji (od 2 do 5 elementów) w miarę dojrzewania komórki. Zawierają w sobie bakteriobójcze i bakteriostatyczne białka i mogą wytwarzać rodniki będące substancjami o znaczeniu bakteriobójczym. W każdym neutrocycie znajdują się tzw. wewnątrzkomórkowe ziarnistości, które biorą udział w neutralizacji drobnoustrojów.

Ziarnistości można podzielić na trzy typy:

  • pierwotne – zawierają liczne enzymy i białka, są charakterystyczne dla wczesnych etapów rozwoju neutrofilii,
  • wtórne – zawierające m.in. alkaliczną fosfatazę, lizozym trawiący drobnoustroje,
  • trzeciorzędowe – specjalizujące się w procesie uwolnienia białek zawartych w ziarnistościach na zewnątrz.

Dzięki temu stanowią pierwszą broń w walce z chorobotwórczymi drobnoustrojami, które przedostały się do organizmu. Gdy nic się nie dzieje, neutrocyty utrzymują kształt przypominający kulę o średnicy ok. 12-15 mikrometrów. Kształt ulega zmianie, gdy neutrocyty rozpoczynają zwalczanie zagrożenia i „pożerają” patogen.

Neutrocyty żyją krótko – przez kilkanaście  godzin, zazwyczaj do momentu w którym „zużywają się” w kontakcie z patogenem. Na skutek tego kontaktu obumierają (apoptoza). Jeśli nie napotkają na swojej drodze żadnego patogenu, mogą wniknąć do tkanek, gdzie swoje zadanie pełnią następne kilkadziesiąt godzin.

Neurtocyty – jak walczą z zagrożeniem?

Aby neutrocyty spełniły swoje obronne zadanie, najpierw musi nastąpić tzw. preaktywacja. Organizm musi „dać znać” o zagrożeniu wytwarzając cytokiny, czyli białka aktywujące komórki układu odpornościowego. Gdy ta informacja dotrze do neutrocytów, podwyższony poziom wapnia oraz cAMP (przekaźnik pobudzający receptory komórek) wpływa na zmianę kształtu komórki na dwubiegunowy i otwiera przeprowadzenie fagocytozy. Proces ten jest bezpośrednią walką z drobnoustrojami – aktywne neutrocyty pochłaniają je w całości lub w dużych fragmentach. Neutrocyt dzięki specjalnym receptorom najpierw wyłapuje i podłącza się do drobnoustroju, a następnie pochłania go i zamyka w tzw. fagosomie. Gdy patogen jest zamknięty w tym pęcherzyku, działanie rozpoczyna lizozym trawiący drobnoustrój i tym sposobem następuje zahamowanie procesu zapalnego. Apoptoza neutrofili (programowana śmierć komórki ) rozpoczęta w wyniku fagocytozy, jest zakończeniem odpowiedzi immunologicznej organizmu.

Neutrocyty – norma, podwyższone, poniżej normy

Ponieważ neutrocyty pełnią istotną rolę w układzie odpornościowym, ich poziom jest ważnym wskaźnikiem tego, co się dzieje w organizmie. Aby sprawdzić ilość neurocytów we krwi, wystarczy pobranie krwi z żyły (zazwyczaj łokciowej), a następnie przeprowadzenie odpowiedniej analizy w laboratorium.

Neutrocyty (neutrofile) - norma, o czym świadczy ich ilość we krwi

Fot. iStock

Neutrocyty – norma

Norma, jeśli chodzi o neutrocyty, jest dość szeroka, a ich ilość we krwi może się wahać od 1,5-8 tys./µl. Wynik oblicza się w oparciu o pełną liczbę leukocytów oraz granulocytów we krwi. Na wydruku może zostać określony przez laboratorium skrótem NEU lub NEUT. Jeśli chodzi o dzieci, liczba neutrocytów i innych składników morfotycznych, a co za tym idzie – norma, zmienia się wraz z wiekiem dziecka.

Podwyższone (neutrofilia)

Jeśli analiza krwi wykazuje neutrocyty podwyższone, mamy do czynienia z neutrofilią.  Taka sytuacja występuje, gdy  dochodzi do wzrostu odsetka liczby neutrofili > 75% lub ich liczna przekracza normę > powyżej 8 tys. komórek/µl. Przyczyn patologicznego wzrostu ilości neutrocytów we krwi jest wiele. Należą do nich m.in.:

  • ostre i przewlekłe infekcje bakteryjne i grzybicze,
  • obecność w organizmie pasożytów (np. tasiemca)
  • infekcje wirusowe,
  • nowotwory – w tym białaczki,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • choroby metaboliczne i endokrynologiczne (dna moczanowa, przełom tarczycowy, kwasica ketonowa),
  • krwotoki,
  • zawał serca, zatorowość płucna,
  • zatrucie lekami,
  • niedotlenienie,
  • urazy, oparzenia,
  • zabiegi operacyjne,
  • zespół rodzinnej neutrofili,
  • zespół Downa.

Neutrofilia fizjologiczna to stan, w którym liczba neutrocytów wzrasta, ale nie ma to związku z  istnieniem stanu zapalnego. Dzieje się tak u kobiet ciężarnych w trzecim trymestrze, w sytuacjach stresowych oraz po obfitym posiłku lub wysiłku fizycznym.

Poniżej normy (neutropenia) 

Neutrocyty poniżej normy, czyli tzw. neutropenia, to sytuacja, w której ich ilość wynosi poniżej 1500/µl. Spadek ilości neutrocytów poniżej poniżej 500/µl, to agranulocytoza, która jest sytuacją zagrażającą życiu i wymaga hospitalizcji, ze względu na ryzyko rozwoju posocznicy (sepsy) neutropenicznej.

Neutrocyty (neutrofile) - norma, o czym świadczy ich ilość we krwi

Fot. iStock

Neutropenia (neutrocyty poniżej normy) mogą wynikać w różnych przyczyn. Do najczęstszych zaliczamy:

  • stan w wyniku chemioterapii, radioterapii lub sterydoterapii,
  • nowotwory szpiku, anemia złośliwa lub aplastyczna,
  • infekcje bakteryjne lub wirusowe,
  • przewlekłe choroby tkanki łącznej,
  • choroby autoimmunologiczne (np. nadczynność tarczycy),
  • zakaźne choroby wątroby,
  • powiększenie śledziony,
  • niedobory witaminy B12 i folianów,
  • zatrucie metalami ciężkimi.

Jak widać, zmiany w ilości neutrocytów we krwi mogą mieć wiele przyczyn. Nie sposób jest wyłącznie na podstawie informacji, czy netrocyty są podwyższone czy poniżej normy postawić diagnozy. To jednak jest ważna informacja dla lekarza, który na tej podstawie podejmie konieczne kroki do ustalenia przyczyn takiego stanu.


źródło:  www.e-biotechnologia.pl, zdrowie.tvn.pl , zdrowie.gazeta.pl 


Zobacz także

Pełne ziarna uzupełnią energię

Relaksujące ćwiczenie dla kręgosłupa. Rozciąganie mięśni pleców

Nowa dieta, dzięki której schudniesz bez wysiłku. Wystarczy odrzucić kilka produktów