Choroby Zdrowie

Chłoniak – ziarniczy i nieziarniczy. Co należy wiedzieć o chłoniakach?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
26 lutego 2021
Chłoniak ziarniczy i nieziarniczy - przyczyny, objawy
Fot. iStock
 

Chłoniak jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek krwi i tkanki limfatycznej. Nieleczone chłoniaki stanową poważne zagrożenie dla życia, więc ważne jest, by reagować na wszelkie objawy, jakie choroba może wywoływać. Co należy wiedzieć o chłoniakach?

Chłoniak — co to jest? 

Chłoniaki to nowotwory, w wyniku których zachodzi nieprawidłowy rozrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Układ chłonny pełni ważną funkcję w organizmie specjalizując się w rozpoznawaniu i niszczeniu patogenów, struktur białkowych, a także wszelkich komórek poważnie zmienionych lub znajdujących się u kresu życia. Na układ chłonny składają się wyspecjalizowane komórki, tkanki, naczynia i narządy. W skład tego układu wchodzą m.in.: węzły chłonne, grasica, śledziona, migdałki, szpik kostny, skupienia tkanki limfatycznej w błonie śluzowej jelit. Gdy system pracuje bez zarzutu, chroni organizm przed zakażeniami.

Chłoniak ziarniczy i nieziarniczy - przyczyny, objawy

Fot. iStock/Chłoniak

Limfocyty są komórkami układu odpornościowego, jednym z rodzajów białych krwinek. W momencie, gdy dojdzie do zaburzeń dojrzewania limfocytów, zaczynają się tworzyć  i namnażać nieprawidłowo działające komórki. Zmienione limfocyty wytwarzane w nadmiarze zaczynają gromadzić się w różnych częściach organizmu – w węzłach chłonnych, szpiku kostnym, krwi, śledzionie i innych narządach. Chłoniaki wpływają na zaburzenie pracy układu chłonnego uniemożliwiając zwalczanie bakterii i wirusów, oraz unieszkodliwiają niebezpieczne substancje znajdujące się w krwiobiegu.

Chłoniak — czynniki ryzyka

Nie poznano przyczyny rozwoju większości chłoniaków. Podejrzewa się, że wpływ na zwiększenie ryzyka rozwoju chłoniaków może mieć m.in.:

  • narażenie na długotrwały kontakt ze szkodliwymi substancjami chemicznymi oraz promieniowaniem jonizującym;
  • wcześniejsze leczenie chemioterapią i radioterapią w leczeniu innych nowotworów;
  • choroby autoimmunologiczne – np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), celiakię, toczeń, choroba Hashimoto;
  • przyjmowanie leków immunosupresyjnych;
  • przy niedoborach odporności wrodzonej oraz nabytej;
  • zakażenia bakteryjne —  zakażenie Helicobacter pylori, krętkiem Borrelia burgdorferi, bakterią Campylobacter jejuni, zakażenia Chlamydia psitacci;
  • posiadanie krewnych I stopnia, którzy chorują na chłoniaka.

Istotną rolę może odgrywać genetyka. Posiadanie krewnych I stopnia chorych na chłoniaka zwiększa ryzyko zachorowania na podobny nowotwór.

Typy chłoniaków

Chłoniaki różnią się od siebie szybkością rozwoju — chłoniaki agresywne postępują szybko i bez odpowiedniego leczenia mogą spowodować śmierć w ciągu kilku lub kilkunastu miesięcy. Łagodne chłoniaki rozwijają się wolnej, nawet do kilkunastu lat, zanim dadzą objawy. Istnieje także inny podział, na chłoniaki ziarnicze (chłoniak Hodgkina) i nieziarnicze (chłoniak nie-Hodgkina). Wyróżnia się wśród nich wiele typów chłoniaków (ok. 70), ponieważ tworzą się one z różnych typów limfocytów oraz na różnym etapie ich dojrzewania.

Chłoniak nieziarniczy (chłoniak nie-Hodgkina)

Chłoniaki nieziarnicze mogą rozwinąć się zarówno u dzieci, jak i osób dorosłych. Najwięcej zachorowań odnotowuje się u osób w wieku 20–30 lat oraz  starszych, między 60.–70. rokiem życia.

Chłoniak ziarniczy i nieziarniczy - przyczyny, objawy

Fot. iStock/Chłoniak

Chłoniak nieziarniczy  objawy:

  • powiększenie węzłów chłonnych — pojawiają się niebolesne i powiększające się guzki na szyi, nad obojczykami, w obrębie dołów pachowych, czy pachwin lub w innych miejscach. Zazwyczaj guzki osiągają średnicę większą niż 2 cm;
  • bóle brzucha, krwawienia z przewodu pokarmowego, żółtaczka – jeśli chłoniak rozwija się w obrębie przewodu pokarmowego, lub nastąpił rozsiew nowotworu;
  • bóle głowy i kręgosłupa – przypadku, gdy komórki nowotworowe znajdują się w mózgu i kręgosłupie;
  • duszność – gdy zajęte są węzły chłonne w obrębie klatki piersiowej.
  • osłabienie, bladość, zwiększona podatność na infekcje, nasilone krwawienia oraz występujące bez istotnych urazów – jeśli komórki nowotworowe zajmą szpik kostny;
  • obrzęki kończyn dolnych – są efektem lokalizacji nowotworu w pobliżu dużych naczyń krwionośnych.

Całkowite wyleczenie chłoniaka nieziarniczego jest możliwe, ponieważ są wśród nich nowotwory o dość łagodnym przebiegu. Niestety istnieją również typy chłoniaka nieziarniczego, które są agresywne (chłoniak Burkitta), lub mogą ewoluować w kierunku bardziej agresywnego chłoniaka (dzieje się tak u jednej na trzy osoby). Rokowanie zależy od stadium zaawansowania choroby i typu histologicznego chłoniaka.

Pewne typy chłoniaków nieziarniczych o powolnym przebiegu nie wymagają leczenia, a jedynie wnikliwej obserwacji pacjenta. Natomiast chłoniaki o bardzo agresywnym przebiegu wymagają wprowadzenia od razu intensywnego leczenia.

Chłoniak ziarniczny (chłoniak Hodgkina)

Chłoniak Hodgkina (dawniej ziarnica złośliwa) to najczęstsza choroba nowotworowa u młodych dorosłych (15-35 lat). Wywodzi się z limfocytów B i rozwija się zwykle w węzłach chłonnych szyjnych. Chłoniak Hodgkina może powodować objawy takie jak:

  • pojawienie się twardego i niebolesnego węzła chłonnego, który wcześniej nie był wyczuwalny. Najczęściej pojawia się na szyi lub w okolicy nadobojczykowej, bez zaczerwienienia skóry;
  • nieuzasadniona gorączka powyżej 38°C,
  • obfite poty – szczególnie nocne;
  • schudnięcie więcej niż 10% wagi w ciągu 6 miesięcy.

Fot. iStock/Chłoniak

Chłoniaka Hodgkina w zdecydowanej większości przypadków daje się całkowicie wyleczyć, ale wielkie znaczenie ma jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby. W przypadku postawienia diagnozy i podjęcia leczenia w stadium I i II istnieje najmniejsze ryzyko nawrotu i zgonu, oraz zastosowania łagodniejszej chemioterapii.

Chłoniaki — badania

Aby rozpoznać, czy przyczyną niepokojących objawów są chłoniaki, należy udać się do lekarza POZ. W gabinecie zostanie przeprowadzony wywiad lekarski oraz badania palpacyjne węzłów chłonnych. Postawienie właściwej diagnozy umożliwia wykonanie morfologii oraz chirurgiczne pobranie niepokojącego węzła chirurgicznie do badania histopatologicznego.

Gdy podejrzenie choroby się potwierdzi, zleca się badania takie jak:

  • tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, PET – aby ocenić narządy wewnętrzne;
  • nakłucie lędźwiowe — aby wykazać ewentualne zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym;
  • biopsja szpiku kostnego — umożliwia wykrycie ewentualnego rozsiewu chłoniaka do szpiku;
  • badania endoskopowe — jeśli istnieje podejrzenie obecności chłoniaka w przewodzie pokarmowym lub układzie oddechowym.

Właściwa diagnoza umożliwi podjęcie leczenia. Najczęściej stosowana jest chemioterapia, którą można połączyć z terapią sterydową. Można również zastosować radioterapię po zakończonej chemioterapii w leczeniu powiększonych węzłów chłonnych i śledziony. W pewnych przypadkach przeszczepia się komórki macierzyste, jeśli inne metody leczenia zawiodą.


źródło: hematoonkologia.pl ,www.mp.pl , chloniak.org , onkologia.org.pl 

Choroby Zdrowie

Chłoniak – te objawy powinny skłaniać do wizyty u lekarza

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
26 lutego 2021
Chłoniak objawy
Fot. iStock
 
Chłoniak daje objawy, które bywają dość charakterystyczne i powinny stanowić sygnał do niezwłocznej konsultacji lekarskiej. Istnieje wiele typów chłoniaków, które różnią się od siebie i mogą wymagać innego podejścia do leczenia. Zazwyczaj chłoniaki dają podobne objawy, które warto znać, by jak najwcześniej zareagować na niebezpieczeństwo.

Chłoniaki 

Chłoniaki to złośliwe nowotwory, które wywodzą się z komórek krwi i tkanki limfatycznej. Mogą one przybierać postać ziarnistą (chłoniak Hodgkina) lub zazwyczaj łagodniejszą, nieziarnistą (chłoniaki nie-Hodgkina). Do rozwoju chłoniaków dochodzi na skutek nieprawidłowego rozrostu komórek układu limfatycznego, który pełni ważną rolę chroniąc organizm przed zakażeniami i szkodliwymi substancjami. Ogromną rolę w układzie limfatycznym odgrywają limfocyty, czyli białe krwinki, które odpowiadają za neutralizowanie i usuwanie patogenów. Limfocyty zazwyczaj dobrze spełniają swoje zadanie, jednak gdy dochodzi do niepożądanych zmian w ich strukturze, przestają one we właściwy sposób dojrzewać i namnażają się w sposób niekontrolowany, wypierając inne ważne elementy krwi. W takiej sytuacji nadmiar zmienionych limfocytów może  kumulować się w węzłach chłonnych, w szpiku kostnym, śledzionie czy wątrobie, uszkadzając inne komórki.
Chłoniak objawy

Fot. iStock/Chłoniak objawy

Chłoniaki mogą przebiegać w sposób łagodny w dłuższej perspektywie, lub rozwijają się szybko i agresywnie atakują organizm. Szczególnie chłoniaki agresywne wymagają podjęcia jak najszybciej terapii, aby uchronić życie pacjenta. Warto znać objawy, jakie daje chłoniak, aby móc odpowiednio zareagować na wszelkie niepokojące sygnały.

Chłoniak — objawy

Najczęściej chłoniaki powodują wyraźne i charakterystyczne objawy, takie jak powiększenie węzłów chłonnych, które wzbudzają niepokój. Jednak zdarzają się również przypadki, gdy choroba powoduje skąpe, ledwie zauważalne objawy, które mogą zostać nieświadomie zignorowane. Wtedy często rozpoznanie następuje przypadkiem, podczas wykonywania innych badań kontrolnych, np. w miejscu pracy.

Powiększenie węzłów chłonnych

Powiększenie węzłów chłonnych utrzymujące się powyżej 2-3 tygodni jest charakterystyczne dla chłoniaków. W przypadku choroby najczęściej pojawiają się niebolesne i powiększające się guzki na szyi, nad obojczykami, w obrębie dołów pachowych, czy pachwin, lub w innych miejscach. Zazwyczaj guzki osiągają średnicę większą niż 2 cm, ich kształt jest regularny, można je łatwo przesuwać pod palcami. Podczas badania wyczuwalne są tzw. pakiety węzłów chłonnych, będące grupami kilku znajdujących się obok siebie powiększonych węzłów chłonnych. Powiększeniu mogą ulec także węzły niewyczuwalne w badaniu fizykalnym, znajdujące się wewnątrz klatki piersiowej, brzucha czy miednicy.

Chłoniak objawy

Fot. iStock/Chłoniak objawy

Powiększone w wyniku chłoniaka węzły chłonne mogą uciskać na naczynia żylne i limfatyczne, powodując wyraźne objawy, jak:

  • obrzęki kończyn — może w wyniku powiększeniu się węzłów chłonnych pachwinowych, biodrowych i w przestrzeni zaotrzewnowej dojść do asymetrycznego obrzęku kończyn dolnych. Jeśli powiększeniu ulegną węzły pachowe, może wystąpić obrzęku kończyn górnych
  • tzw. zespół żyły próżnej górnej — spowodowane powiększeniem węzłów chłonnych śródpiersia. Zespół charakteryzuje obrzęk szyi i kończyn górnych, dokuczliwy kaszel, duszności, zaburzenia połykania;
  • bóle brzucha, zaparcia, biegunki — w wyniku ucisku węzłów chłonnych na ściany przewodu pokarmowego;

Inne objawy, które daje chłoniak to:

  • w przypadku zajęcia szpiku kostnego w przebiegu chłoniaka dochodzi do objawów ogólnych, takich jak: osłabienie, bladość, krwawienia bez wyraźnych przyczyn, zwiększona podatność na infekcje;
  • krwawienia z przewodu pokarmowego, żółtaczka – jeśli nastąpił rozsiew nowotworu np. do wątroby;
  • ból brzucha —  może wynikać ze znacznego powiększenia wątroby i śledziony zajętych przez nowotwór;
  • bóle głowy i kręgosłupa – przypadku, gdy komórki nowotworowe obecne są w mózgu i kręgosłupie;
  • przeciągające się stany podgrączkowe i nieuzasadniona gorączka powyżej 38°C,
  • obfite poty – szczególnie nocne;
  • nieuzasadnione schudnięcie więcej niż 10% wagi w ciągu 6 miesięcy.

Chłoniak — objawy a badania

W przypadku, gdy pojawią się niepokojące objawy, jakie daje chłoniak, należy zgłosić się do lekarza POZ. Pacjent zostanie skierowany na morfologię krwi, i jeśli zajdzie taka potrzeba, lekarz może skierować  na badania dodatkowe: RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej. Jeżeli wyniki wykażą nieprawidłowości odpowiadające obawom chłoniaka, pacjent kierowany jest na pogłębioną diagnostykę do hematologa onkologa lub odpowiedniego oddziału szpitalnego.

Rozpoznanie umacnia wynik badania histopatologicznego, wykonany na zmienionym chorobowo węźle chłonnym lub fragmentem zajętego narządu. Zlecane są także badania immunohistochemiczne, immunofenotypowe, cytogenetyczne, molekularne, dzięki którym można ustalić dokładny typ nowotworu. Jest to niezwykle ważne, ze względu na istnienie kilkudziesięciu podtypów chłoniaka.

Chłoniak objawy

Fot. iStock/Chłoniak objawy

Dodatkowo pomocne są badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, PET), które mogą ujawnić możliwe rozsianie nowotworu w klatce piersiowej, brzuchu, miednicy lub w głowie. Jeśli istnieje podejrzenie zmian w mózgu, wykonuje się nakłucie lędźwiowe. Biopsja szpiku kostnego pozwala wykryć rozsiew chłoniaka do szpiku. Badania endoskopowe umożliwiają rozpoznanie rozsiewu nowotworu do przewodu pokarmowego lub układu oddechowego.

Leczenie chłoniaków

Najczęściej stosowaną metodą leczenia chłoniaków jest chemioterapia, którą można stosować w połączeniu z terapią sterydową. Radioterapia ma znaczenie w leczeniu powiększonych węzłów chłonnych lub powiększonej śledziony, już po zakończonej chemioterapii. Przeszczepienie  komórek macierzystych bywa stosowane w pewnych przypadkach, gdy inne metody leczenia nie przynoszą oczekiwanego efektu.

Dokładny sposób leczenia chłoniaków uzależniony jest od wyniku badania histopatologicznego i stopnia zaawansowania choroby. Chłoniak ziarniczy (Hodgkina) we wczesnym stadium jest wyleczalny prawie w 90-95 procentach. Im wyższe stadium rozwoju, tym większe ryzyko nawrotu choroby i zgonu, oraz konieczność zastosowania cięższej chemioterapii.

Istnieje wiele typów chłoniaków nieziarniczych o łagodnym przebiegu, które nie wymagają leczenia, choć trzeba monitorować stan pacjenta. Niektóre chłoniaki nieziarnicze (chłoniak Burkitta) mają agresywny przebieg i wymagają intensywnego leczenia. Rokowanie zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta, stadium zaawansowania choroby i typu histologicznego chłoniaka.


źródło:  hematoonkologia.pl , chloniak.org,www.mp.pl 


Zobacz także

Ciesz się swoją kobiecością niezależnie od tego ile masz lat

Czy to prawda, że nie powinniśmy używać patyczków do czyszczenia uszu?

Stan zapalny w organizmie? Poznaj 17 produktów, które skutecznie pomogą go zwalczyć