Choroby Zdrowie

Białaczka szpikowa – ostra i przewlekła. Co trzeba wiedzieć o tych nowotworach krwi?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
25 lutego 2021
Białaczka szpikowa ostra i przewlekła - objawy
Fot. iStock
 

Białaczka szpikowa to choroba nowotworowa krwi, która może przebiegać w sposób agresywny lub przewlekły. Przebieg jest odmienny, choć objawy mogą być podobne. Czym jest ostra i przewlekła białaczka szpikowa, jakie dają objawy i jak wygląda leczenie tych chorób?

Białaczki — czym są te choroby?

Białaczki są chorobami nowotworowymi krwi, o różnym przebiegu i rokowaniach. Powoduje je nadmierny rozrost komórek krwi, które nie są pełnowartościowe. Zmiany w leukocytach powodują, że przestają one dojrzewać i różnicować się. U osoby zdrowej leukocyty, które dzielimy na limfocyty i mielocyty (granulocyty) wykonują przypisane ich zadania. Mielocyty (neutrofile, bazofile, eozynofile, monocyty) zabijają i pochłaniają bakterie krążące we krwi. Limfocyty produkują przeciwciała odpowiedzialne za właściwe działanie układu immunologicznego. Na skutek białaczki niedojrzałe leukocyty (blasty) nadmiernie się namnażają i zaczynają uszkadzać zdrowe komórki krwi. Co więcej, zmienione komórki żyją dłużej, niż te prawidłowe. W efekcie osoba cierpiąca na białaczkę może u siebie zaobserwować niepokojące objawy, które powinny skłaniać do pilnej kontroli u lekarza.

Białaczka szpikowa ostra i przewlekła - objawy

Fot. iStock/Białaczka szpikowa

Białaczki mogą mieć przebieg gwałtowny i agresywny, lub łagodniejszy, przewlekły. Istnieje także podział na:

  • białaczki szpikowe: ostra białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa;
  • limfatyczne: przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa), ostra białaczka limfoblastyczna.

Do rozwoju białaczek mogą przyczyniać się następujące czynniki:

  • narażenie na promieniowanie jonizujące (rentgenowskie) w dużej lub często powtarzającej się dawce;
  • styczność z niektórymi związkami chemicznymi;
  • palenie tytoniu,
  • przyjmowanie leków cytostatycznych;
  • wrodzone choroby genetyczne — m.in.: zespół Downa, zespół Klinefeltera, zespół Turnera, nerwiakowłókniakowatość, niedokrwistość Fanconiego.

Ostra białaczka szpikowa  

Ostra białaczka szpikowa to typ nowotworu krwi o gwałtownym i agresywnym przebiegu. Stanowi ona ok. 80% ostrych białaczek u dorosłych i ok. 15% u dzieci. Ryzyko rozwoju ostrej białaczki szpikowej rośnie wraz z wiekiem — średni wiek diagnozowanych osób wynosi 65 lat. Choroba cechuje się dynamicznym rozwojem, a niezdiagnozowana i nieleczona może doprowadzić do zgonu nawet w ciągu kilku tygodni.

Białaczka szpikowa ostra i przewlekła - objawy

Fot. iStock/Białaczka szpikowa

Ostra białaczka szpikowa — objawy  

  • neutropenia — częste i nawracające infekcje będące efektem obniżonej odporności organizmu;
  • niedokrwistość — w wyniku spadku ilości czerwonych krwinek;
  • małopłytkowość —  zaburzenia krzepnięcia krwi. Skaza krwotoczna może obawiać się częstymi krwawieniami z nosa, z dziąseł, z przewodu pokarmowego, z dróg moczowych. Inną jej cechą jest łatwość powstawania siniaków oraz krwistych wybroczyn na skórze;
  • bóle kości;
  • powiększenie wątroby i śledziony — na skutek kumulacji w tych narządach niedojrzałych limfocytów;
  • nieuzasadniona gorączka i nocne poty;
  • zapalenie błon śluzowych jamy ustnej;
  • obniżenie apetytu;
  • utrata masy ciała;
  • zaburzenia neurologiczne — np. bóle głowy, zaburzenia widzenia, które wynikają ze zwiększenia lepkości krwi, co zakleja światło drobnych naczyń krwionośnych, powodując niedotlenienie tkanek;
  • płaskie zmiany skórne,
  • przerost dziąseł.

Przewleka białaczka szpikowa (CML)

Przewlekła białaczka szpikowa jest nowotworem krwi, który rzadko występuje u dzieci, natomiast najczęściej rozwija się w 5.-6. dekadzie życia. Choroba rozwija się powoli i najczęściej do jej rozpoznania dochodzi w czasie rutynowo wykonanej morfologii krwi. W badaniu krwi obwodowej stwierdza się w tym przypadku zwiększoną liczbę białych krwinek, oraz pojawienie się komórek niespotykanych w prawidłowym obrazie krwi (np. mielocyty, metamielocyty). W miarę rozwoju choroby nadmierny rozrost komórek mieloidalnych, co prowadzi do niedokrwistości i małopłytkowości. Objawy przewlekłej białaczki szpikowej mogą nie pojawiać się przez długi czas i uzależnione są od etapu nieleczonej choroby.

Przewleka białaczka szpikowa — objawy

Faza przewlekła — pierwszymi objawami przewlekłej białaczki szpikowej mogą być bóle głowy i kończyn. Pacjenci skarżą się często na przewlekłe zmęczenie. Dochodzi również w tym czasie do powiększenia śledziony oraz chudnięcie.

Faza przyspieszona — w szpiku i krwi obwodowej pojawiają się blasty, a do dotychczasowych objawów dochodzi anemia i dolegliwości z nią związane: bladość skóry i błon śluzowych, uczucie duszności, apatia, brak sił. Objawy się nasilają.

Faza blastyczna — choroba się zaostrza i spełnia kryteria ostrej białaczki szpikowej. Pojawiają się częste infekcje oporne na leczenie, oraz zaburzenia krzepliwości krwi wynikające ze zmniejszonej liczby płytek krwi.

Białaczka szpikowa ostra i przewlekła - objawy

Fot. iStpck/Białaczka szpikowa

Białaczki szpikowe — badania i leczenie

Białaczkę szpikową, zarówno przewlekłą, jak i ostrą, można rozpoznać na podstawie wyników:

  • morfologii krwii obwodowej;
  • badania cytologicznego i histopatologicznego szpiku;
  • badania obrazowe pozwalające na ocenę wielkości śledziony i wątroby oraz zauważenie ewentualnych ognisk zapalnych w organizmie, oraz określenia zaawansowania nowotworu.
  • w przypadku podejrzenia przewlekłej białaczki szpikowej dokonuje się oznaczenia genu fuzyjnego BCR/Abl – potwierdzającego rozpoznanie.

Jeśli chodzi o leczenie białaczek szpikowych, rodzaj leczenia jest dobierany indywidualnie, w zależności od etapu rozwoju choroby w chwili rozpoznania. Leczenie w przypadku ostrej białaczki szpikowej opiera się na podawaniu chemioterapii wielolekowej w kilku etapach. U części pacjentów, z określonego wskazania stosuje się przeszczepienie komórek krwiotwórczych. Terapię w przebiegu białaczek ostrych prowadzi się w specjalistycznych ośrodkach hematologicznych.

Z kolei białaczka szpikowa przewlekła leczona jest głównie w warunkach ambulatoryjnych, ze względu na formę leków, jako doustne tabletki, Stosuje się głównie leki z grupy inhibitorów kinazy tyrozynowej (imatynib, dazatynib, nilotynib), które u ponad 90% chorych powodują remisję, czyli cofnięcie się choroby do momentu, gdy nie pojawiają się dolegliwości. Niestety u części pacjentów mimo leczenia choroba rozwija się nadal. Zaostrzoną przewlekłą białaczkę szpikową leczy się bardziej agresywnie, podobnie jak przy białaczce ostrej.


źródło:  www.mp.pl, hematoonkologia.pl , www.medicover.pl

 


Choroby Zdrowie

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa) – objawy, leczenie, rokowania

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
25 lutego 2021
Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa) - objawy
Fot. iStock
 

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa) jest jedną z chorób nowotworowych krwi, które występują przede wszystkim u osób dorosłych. Na początku choroba może nie dawać objawów i rozwijać się w ukryciu. Z biegiem czasu objawy narastają, wpływając na funkcjonowanie chorych. Czym jest przewlekła białaczka limfatyczna, jakie daje objawy i na czym polega jej leczenie?

Białaczka limfatyczna — co to jest?

Białaczki, czyli nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego, rozwijają się u ludzi w każdym wieku. Choroba wynika z uszkodzenia DNA komórek krwiotwórczych, które nie dojrzewają i przestają spełniać swoje funkcje. W normalnej sytuacji komórki krwi rozwijają się w szpiku kostnym i dojrzewają, przybierając postać wyspecjalizowanych komórek (np. limfocyty, erytrocyty). Zróżnicowane komórki dostają się do krwiobiegu i zaczynają pełnić odpowiednie dla nich funkcje. Mielocyty obecne we krwi, czyli neutrofile, bazofile, eozynofile i monocyty, zabijają i trawią bakterie. Limfocyty obecne we krwi oraz w układzie chłonnym produkują przeciwciała. Gdy proces dojrzewania zostanie zahamowany na skutek białaczki, zaczynają się namnażać patologiczne formy komórek krwi, które wypierają pracujące prawidłowo. W konsekwencji organizm przestaje funkcjonować prawidłowo i staje się narażony na wszelkie infekcje. Taki stan, bez wdrożenia właściwego leczenia zagraża życiu.

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa) - objawy

Fot. iStock/Przewlekła białaczka limfatyczna

Specjaliści rozróżniają grupę białaczek szpikowych (ostra białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa), oraz limfatycznych (przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa), ostra białaczka limfoblastyczna).

Przewlekła białaczka limfatyczna (CLL) — kto na nią może zachorować?

Przewlekła białaczka limfatyczna to choroba, która rozwija się przede wszystkim u osób w zaawansowanym wieku, częściej u mężczyzn, niż kobiet. Szczyt zachorowań przypada na 65–70 rok życia i rzadko się zdarza, by choroba rozwijała się przed 55. rokiem życia. Nie wiadomo, co powoduje rozwój choroby, zauważono natomiast, że w ok. 10% przypadków w rodzinie pacjenta występowały wcześniej nowotwory krwi.

W przebiegu przewlekłej białaczki limfatycznej dochodzi do niekontrolowanego namnażania i gromadzenia niedojrzałych limfocytów we krwi i szpiku, oraz w węzłach chłonnych, śledzionie i wątrobie. Zazwyczaj białaczka limfatyczna wywodzi się z limfocytów B, a przypadki pochodzące z linii limfocytów T i NK rozwijają się znacznie rzadziej.

Przewlekła białaczka limfatyczna — objawy 

Przewlekła białaczka limfatyczna nie od razu daje objawy. W wielu przypadkach organizm przez dłuższy czas radzi sobie z utrzymaniem równowagi pomiędzy produkcją krwinek zdrowych i białaczkowych. Wtedy białaczka przebiega łagodnie, w utajeniu, często nie dając żadnych sygnałów. Zazwyczaj pierwsze objawy można wyłapać dzięki wykonaniu standardowej morfologii z rozmazem. W przypadku przewlekłej białaczki limfatycznej wykaże ona zwiększoną liczbę białych krwinek (leukocytozę). Dopiero gdy z czasem pojawia się nadmiar zmienionych komórek, pojawiają się wyraźne objawy. To z kolei prowadzi do pogorszenia przebiegu nowotworu i może zagrażać życiu.

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa) - objawy

Fot. iStock/Przewlekła białaczka limfatyczna

Przewlekła białaczka limfatyczna — objawy:

  • nieuzasadniona gorączka powyżej 38°C  — może się utrzymywać dłużej niż przez 2 tygodnie, bez towarzyszących jej objawów infekcji;
  • wzmożona potliwość, szczególnie w nocy;
  • znaczne osłabienie, zmęczenie, bladość skóry — wynikające ze mniejszenia liczby czerwonych krwinek, które transportują tlen w organizmie;
  • uczucie pełności w brzuchu, bóle brzucha, powiększenie obwodu brzucha — mogą być efektem powiększenia wątroby i śledziony, co związane jest z nagromadzeniem w nich niedojrzałych leukocytów;
  • niezamierzona utrata masy ciała — ok. 10% w ciągu pół roku;

Dodatkowo może pojawić się:

  • skłonność do krwawień i siniaków — wynikają z zaburzenia krzepnięcia krwi. Siniaki i wybroczyny zaczynają pojawiać się nawet na skutek lekkiego uderzenia. W zaawansowanej chorobie mogą pojawić się także: krwawienia z nosa, z dziąseł, z przewodu pokarmowego, krew może być także obecna w moczu;
  • częściej niż zwykle występujące infekcje — zarówno wirusowe, bakteryjne, jak i grzybicze. Charakteryzują się nawrotami i brakiem odpowiedniej reakcji na leczenie. Dzieje się tak z powodu upośledzenia czynności limfocytów, które nie są w stanie skutecznie walczyć z patogenami. Często pojawia się zapalenia zatok, skóry, płuc;
  • podczas badania można zauważyć powiększone węzły chłonne (szyjne, nadobojczykowe, podobojczykowe), powiększone migdałki bez objawów infekcji gardła.

Przewlekła białaczka limfocytowa — badania i leczenie

Najważniejsze w rozpoznaniu przewlekłej białaczki limfocytowej jest wykonanie morfologii krwi z rozmazem. Wykazana nieprawidłowa liczba krwinek białych, utrzymująca się przez ponad trzy miesiące jest pierwszym kryterium wskazującym na przewlekłą białaczkę. Istotna jest także biopsja szpiku kostnego, która umożliwia ocenę szpiku kostnego. Jeśli w szpiku pojawiły się komórki nowotworowe, wykonywane są następnie badania genetyczne próbki szpiku kostnego. Dzięki temu można określić rodzaj komórek białaczkowych, ich dojrzałość i cechy, co umożliwia dobranie odpowiedniego leczenia. Celem sprawdzenia, czy w organizmie nie ma innych ognisk zapalnych, specjaliści dysponują badaniami, takimi jak: USG jamy brzusznej, rentgen płuc, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny, zabieg punkcji lędźwiowej.

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytowa)

Fot. iStock/Przewlekła białaczka limfatyczna

Leczenie przewlekłej białaczki limfocytowej

Po potwierdzeniu diagnozy specjaliści dobierają do każdego przypadku odpowiednie leczenie. Standardowo podawana jest chemioterapia (w formie tabletek lub dożylnie), mająca na celu zniszczenie komórek nowotworowych. Ta metoda jednak powoduje skutki uboczne, takie jak nudności, wymioty, osłabienie, pogorszenie samopoczucia, czy utrata włosów. Jeśli jest taka potrzeba, u pacjenta przetacza się krew, podaje  leki przeciwwymiotne i przeciwbólowe, lub wspierające odnowę krwinek białych. Bardzo rzadko wykonuje się w przypadku przewlekłej białaczki limfatycznej przeszczepienie szpiku kostnego.

W przypadku pacjentów z mocno powiększoną śledzioną i niereagujących na chemioterapię, w wyjątkowych sytuacjach chirurgicznie usuwa się śledzionę, lub napromieniowuje ją.

Rokowania są indywidualną kwestią u każdego pacjenta. Szanse na skuteczne leczenie zależą od rodzaju komórek nowotworowych i stopnia zaawansowania choroby w chwili jej zdiagnozowania. Leczenie ma na celu doprowadzić do usunięcia komórek białaczkowych, co określane jest remisją. Statystyki pokazują, że ponad połowa chorych na skutek leczenia może liczyć na przeżycie 10 lat. Niestety nie w każdym przypadku można uzyskać remisję choroby. U niewielkiej części pacjentów może dojść do przemiany z przewlekłej białaczki limfatycznej w agresywnego chłoniaka.


źródło:  hematoonkologia.pl,zwrotnikraka.pl, www.mp.pl


Zobacz także

Co zrobić, żeby twoja kawa była zdrowsza? Wystarczy, że dodasz jeden z tych pięciu składników

8 sprawdzonych, domowych sposobów na ból zęba

8 sprawdzonych, domowych sposobów na ból zęba

Jak wybrać klinikę leczenia niepłodności?