Psychologia

Bądź mądrym nauczycielem, współpracuj z podopiecznymi i naucz ich jak być dobrymi kumplami!

Bądź kumplem, nie dokuczaj!
Bądź kumplem, nie dokuczaj!
26 kwietnia 2016
nauczyciel
Fot. Pixabay / chezbeate / CC0 Public Domain
 

Praca w zawodzie nauczyciela jest zajęciem tak samo wymagającym jak satysfakcjonującym. W relacjach nauczyciel – uczeń nie chodzi jedynie o wyłożenie tematu i sprawdzenie poziomu wiedzy, ale o wymianę poglądów, pokazywanie postaw i wartości, w specyficznej grupie rówieśniczej jaką są uczniowie w klasie.

Nauczyciel nie tylko uczy ale i tłumaczy zasady współżycia społecznego, własną postawą pokazuje czym jest szacunek, nakreślając jednocześnie funkcjonowanie grupy według jasnych zasad. Nauczyciele – nie tylko wychowawcy – poza budowaniem zaufania powinni być uważni na sygnały płynące ze strony uczniów. Nie zawsze udaje się zbudować grupę uczniowską, która opiera się na koleżeństwie i chęci niesienia pomocy. Czasem zdarza się, że we względnie zgranej klasie przytrafiają się przypadki odrzucenia jednostki przez grupę, a nawet dokuczania i innych, niewłaściwych zachowań ze strony silniejszych.

Jeśli zauważysz, że któryś z Twoich uczniów boryka się z problemem dokuczania ze strony rówieśników, podejmij działanie które doprowadzi do załagodzenia sytuacji. Postępując zgodnie ze wskazówkami opracowanymi przez ekspertów z  Instytutu Badań Edukacyjnych, w ramach kampanii Cartoon Network „Bądź kumplem nie dokuczaj”,  łatwiej będzie skutecznie powstrzymać niepożądane zachowania między uczniami, oraz zapobiegać ich wystąpieniu w przyszłości.

Oto schemat 6 kroków ułatwiających rozwiązywanie problemów wychowawczych:

Krok 1. Zadbaj o dobrą komunikację z rodzicami uczniów

Nauczyciele i rodzice powinni tworzyć jeden front, działający zgodnie w trosce o podopiecznych. Jeśli nauczyciel wyjdzie z inicjatywą do rodzica nie tylko przy okazji wywiadówek, jest szansa nawiązania obopólnego zrozumienia, które wpłynie na bliższą współpracę. Zachęć  rodziców do zaangażowania w szkolne życie ucznia i doceń wykazane przez nich zaangażowanie.

To możesz zrobić by rodzice chętniej nawiązali z Tobą współpracę:

  • Zaproś rodziców na zebranie, zadbaj o udział mniej aktywnych rodziców
  • Zaplanuj odpowiednią ilość czasu, przebieg spotkania i przygotuj materiały do rozdania,
  • Zadbaj o aranżację sali, postaraj się o mały poczęstunek, dobrą atmosferę
  • Zaplanuj harmonogram spotkań indywidualnych z rodzicami po zebraniu,
  • Rozważ udział uczniów w indywidualnych spotkaniach z rodzicami,
  • Po zebraniu pytaj o opinie rodziców na temat formuły spotkania.

Poza bezpośrednimi spotkaniami możesz korzystać z innych form komunikacji na linii nauczyciel – rodzic: e-maile, czaty, tablica ogłoszeń w szkole, dzienniczek ucznia/zeszyt uwag, dziennik elektroniczny, rozmowy telefoniczne, SMS-y a także rozmowa podczas uroczystości okolicznościowych.

Krok 2. Zbuduj dobre relacje z uczniem

Aby wypracować porozumienie z klasą i budować prawidłowe relacje z uczniami, nauczyciel powinien odpowiedzieć sobie na poniższe pytania:

Co wpływa negatywnie na atmosferę w klasie? Być może nadmierna ilość obowiązków i zadań nakładanych na uczniów, powoduje ich zmęczenie i frustrację. Warto przyjrzeć się także własnej reakcji na niepożądane zachowania w klasie, czy jest adekwatna do zaistniałej sytuacji?

Czego uczniowie oczekują od nauczycieli? Łatwiej współpracuje się z uczniami i rozwiązuje konflikty, gdy w klasie panuje atmosfera wzajemnego poszanowania. Uczniowie także mają oczekiwania względem nauczycieli, które dobrze jest wziąć pod uwagę: empatia, umiejętność rozładowania napiętej atmosfery w klasie, szczerość i otwartość w rozmowach na temat problemów dzieci, a także chęć rozmowy na tematy inne niż jedynie związane z wykładanym tematem.

Jaki powinien być dobry wychowawca? Powinien wykazywać się cechami przyjaciela, obrońcy i psychologa w  jednej osobie. Dobry wychowawca prowadzi konstruktywny dialog z uczniami – słucha i rozmawia o ich problemach, powstrzymuje się od pochopnych sądów. Interesuje się nie tylko szkolnymi sprawami swoich wychowanków, ale także jest gotowy wsłuchać się w ich problemy rodzinne czy te dotyczące trudnych kontaktów z rówieśnikami.

Jak zadbać o odpowiednią atmosferę podczas lekcji? Panuj nad hałasem i chaosem bez wprowadzania nadmiernego rygoru. Utrzymuj autorytet w klasie poprzez konsekwencję w działaniach. Wykładając temat wprowadź ciekawą narrację, pobudź kreatywność uczniów, mobilizuj do myślenia. Podczas lekcji stosuj pomoce dydaktyczne, wprowadź spotkania z ekspertami w swoich dziedzinach, nie ograniczaj się do dyktowania uczniom notatek do zeszytu. Wyjaśniaj niezrozumiałe fragmenty lekcji poprzez rzeczowe i spokojne odpowiedzi na pytania uczniów.

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

 

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

 

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

 

Krok 3: Pamiętaj, że dyżur podczas przerwy międzylekcyjnej to duża odpowiedzialność

Nie  stój w jednym miejscu, aktywnie prowadź swój dyżur pamiętając, że najczęściej dochodzi do dokuczania w szatni i łazience podczas przerwy międzylekcyjnej i zajęć wychowania fizycznego.

Krok 4: Porozmawiaj o problemie z innymi nauczycielami

Warto wymieniać w pokoju nauczycielskim i na potkaniach grup roboczych informacje dotyczące zachowania uczniów względem siebie. Może się zdarzyć że nie wszyscy nauczyciele są świadomi skali występującego zjawiska, a naświetlenie występujących negatywnych zachowań typu obgadywanie, wyzywanie, obrażanie rówieśników, krzyczenie, ośmieszanie, poniżanie, ściąganie ubrań, naruszanie nietykalności cielesnej oraz dokuczanie materialne, elektroniczne i fizyczne, uświadomi konieczność walki z niepożądanym zjawiskiem.

Krok 5. Buduj autorytet i uważaj na negatywne zachowania uczniów wobec nauczycieli

Zdarza się również, że niewłaściwe zachowanie uczniów kierowane jest w stosunku do nauczycieli. Należy temu przeciwdziałać i nie dopuszczać do ignorowania wykonywania poleceń przez ucznia, komentowania działań nauczyciela lub używania wulgarnych słów w jego obecności, podnoszenia głosu przez ucznia w stosunku do nauczyciela lub wyzywanie nauczyciela lub zwracanie się do niego w obraźliwy sposób. Brak odpowiedniej reakcji na podobne zachowania będzie skutkowało ich nasileniem lub podjęciem przez pozostałe osoby w klasie, w poczuciu bezkarności i braku konsekwencji.

Krok 6: Reaguj i walcz z problemem dokuczania na co dzień

Jeśli w Twojej klasie występuje problem dokuczania słabszym uczniom, podejmij natychmiastowe i zdecydowane działania:

  • Zadbaj o większe zaangażowanie rodziców w życie szkoły, regularnie kontaktuj się z rodzicami,
  • Nie ignoruj negatywnych zachowań wśród uczniów – wprowadź jasne zasady postępowania w przypadku dokuczania innym,
  • Nad problemem dokuczania pracuj z całą klasą, nie tylko z ofiarą, czy sprawcą przemocy – kluczowa jest rola świadków dokuczania,
  • Uwzględnij możliwość stosowania odpowiednich kar,
  • Zadbaj o efektywną współpracę z pedagogiem lub psychologiem szkolnym,
  • Nie walcz z problemem na własną rękę – postaraj się o dobry przepływ informacji w gronie pedagogicznym oraz wymianę opinii z innymi nauczycielami ze szkoły,
  • Zadbaj o większe wsparcie ze strony dyrektora szkoły,
  • Pozyskaj gotowe materiały profilaktyczne do prezentacji uczniom, np. filmy, prezentacje,
  • Zaplanuj przeprowadzenie zajęć warsztatowych lub ćwiczeń propagujących koleżeńskie postawy wśród uczniów,
  • Skontaktuj się z ekspertami poza szkołą – nie bój się poprosić o wsparcie poradni psychologiczno-pedagogicznej, policji, straży miejskiej, kuratora,
  • Zadbaj o lepszy dostęp do literatury fachowej, wartościowych publikacji lub zasobów internetowych. 

Pamiętaj również o fachowym wsparciu poza szkołą

W ramach kampanii uruchomiona została strona internetowa BadzKumplem.CartoonNetwork.pl, na której znajdują się eksperckie materiały na temat radzenia sobie z dokuczaniem stworzone przez Cartoon Network wspólnie z partnerami: wskazówki dla nauczycieli, w tym  scenariusze lekcji dla klas szkół podstawowych I-III i IV-VI, porady dla rodziców oraz dla dzieci.

 

Na dzieci, które doświadczają dokuczania czeka pomoc ze strony Fundacja Dzieci Niczyje, która zachęca do kontaktu z konsultantami bezpłatnego Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111, a dorosłych z ich otoczenia – do dzwonienia pod numer 800 100 100, czyli do Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci.


Psychologia

Te sygnały powinny cię zaniepokoić rodzicu. Naucz się rozpoznawać pierwsze symptomy dokuczania dziecku

Bądź kumplem, nie dokuczaj!
Bądź kumplem, nie dokuczaj!
8 kwietnia 2016
Te sygnały powinny zaniepokoić ciebie rodzicu. Naucz się rozpoznawać pierwsze symptomy dokuczania dziecku
Fot. Pixabay / Antranias / CC0 Public Domain

Jesteś rodzicem ucznia? Poza poczuciem dumy i możliwością obserwowania wszechstronnego rozwoju swojej pociechy, mogą czekać cię także innego rodzaju wyzwania.

Gdy odprowadzasz dziecko do szkoły życzysz mu dobrego dnia mając szczerą nadzieję, że taki właśnie dla dziecka będzie. Czasem jednak uczeń w rozmowie po zajęciach w szkole wcale nie wykazuje entuzjazmu z minionego dnia, a rodzice szybko wyłapują zmiany. Bo przecież na pierwszy  rzut oka widać, gdy otwarte, żywiołowe dziecko nagle traci entuzjazm i zmienia temat lub zbywa rozmowę. Wiesz wtedy, że trzeba się pochylić nad sytuacją, spróbować dowiedzieć się co gnębi dziecko i jak najszybciej rozwiązać kłopot. A co jeśli dziecko bywa milczkiem i z  natury niechętnie dzieli się swoimi przeżyciami? Jak wtedy poznać, że być może zaczyna dziać się coś w relacji z rówieśnikami, co zaburza jego poczucie bezpieczeństwa?

Przyczyny powstawania kłopotów w relacji z rówieśnikami

Akceptacja dziecka przez kolegów i koleżanki z klasy jest ważna z powodu nauki integracji z grupą społeczną, oraz w budowaniu poczucia tożsamości. Uczeń, który jest lubiany i łatwo nawiązuje kontakty, ma o wiele łatwiej z powodu wysokiego poczucia pewności siebie. Natomiast dzieci mniej pewne siebie, które w grupie rówieśników gorzej się adaptują, z większą trudnością nawiązują kontakty. Słabsze, bardziej wycofane dzieci narażone są na zaczepki ze strony silniejszych, w konsekwencji czego mogą być odsunięte na boczny tor w grupie, czasem wyśmiewane, pomijane podczas aktywności w klasie. Jeżeli dziecko nie ma sił temu przeciwdziałać, sprowadzane bywa do roli kozła ofiarnego, na którym członkowie grupy poprzez dokuczanie wyładowują swoje napięcie.

Obserwuj swoje dziecko, uważny rodzic szybko zauważy zmiany w zachowaniu

Dzieci dręczone w szkole nie zawsze informują rodziców, gdy tylko wystąpi problem. Często cierpią w milczeniu, nie chcąc sprawić zawodu, wyjść “na mięczaka”, który żali się mamie i tacie. Niestety, dziecko nawet jeśli nie jest samo zbyt wylewne, zaczyna z czasem zachowywać się inaczej niż zawsze, co powinno zwrócić uwagę rodziców.

Dziecko niechętnie zbiera się do szkoły. Choć wcześniej nie było z tym problemów, tym razem robi wszystko by się spóźnić, a jeszcze lepiej zostać w domu. I tak wymyśla kolejne argumenty, począwszy od “zaginionego” w szafie plecaka, pobrudzonych śniadaniem spodni czy butem, którego nie może znaleźć. Gdy takie starania dziecka pojawiają się coraz częściej, to powinien być jasny sygnał dla rodzica, że coś musi się dziać, skoro dziecko zapiera się rękoma i nogami, byle tylko zostać w domu.

Pojawiają się objawy psychosomatyczne. Z początku można uwierzyć, że dziecko dopada choroba. Może się ono skarżyć na ból głowy, brzucha, może nawet wymiotować, więc rodzice dla jego bezpieczeństwa i swojego spokoju zostawiają pociechę w domu. Jeśli po kilku takich zdarzeniach i wizycie u specjalisty, lekarz nie stwierdza zachorowania, powinna zapalić się lampka ostrzegawcza w głowie rodzica. Okazuje się często że to dziecięce “chorowanie” wcale nie wynika z przeziębienia czy zatrucia pokarmowego, tylko ze stresu jaki  przeżywa w szkole. Nie chcąc po raz kolejny wystawiać się na przykre działania ze strony dręczących go kolegów czy koleżanek, woli zostać w domu, by uniknąć konfrontacji.

Zmiana w zwyczajnym zachowaniu. To kolejny symptom, który od razu budzi niepokój rodziców, gdy nagle żywiołowe dziecko zmienia swoje zachowanie, staje się przygaszone, niepewne, zestresowane oraz niechętnie podejmuje temat szkoły przy okazji zwyczajnych pytań rodziców. Jeśli dziecko jest spokojne z natury, być może najpierw zauważona zostanie zmiana apetytu, lub sygnały typu obgryzania paznokci czy mniej spokojny sen. Niezależnie od typu charakteru jakim zostało obdarzone dziecko, uważny rodzic zawsze wyłapie subtelne zmiany w jego zachowaniu.

Nie ma ochoty na spotkania towarzyskie. Unikanie towarzystwa osób z klasy czy grupy rówieśniczej, która w szkole funkcjonuje, może świadczyć o tym że dziecko czuje się w ich towarzystwie co najmniej niekomfortowo. Jeśli w jakiś sposób doświadcza dokuczania ze strony rówieśników, będzie wolał unikać ich obecności, by nie narażać się na dodatkowe przykrości poza tym, co spotyka go w szkole.

Ważna jest mądra reakcja

Te sygnały powinny zaniepokoić ciebie rodzicu. Naucz się rozpoznawać pierwsze symptomy dokuczania dziecku

Fot. Materiały prasowe

Gdy rodzice zareagują na pierwsze symptomy, które wskazują na kłopoty z dręczeniem dziecka przez innego ucznia bądź grupę, mają szansę szybko i mądrze rozwiązać nieprzyjemną dla dziecka sytuację. Do dyspozycji jest nie tylko rozmowa z wychowawcą klasy, ale i wsparcie pedagoga szkolnego, dyrektora szkoły, i innych instytucji nadzorujących szkołę. Łatwiej będzie przeciwdziałać problemom na przyszłość rozmawiając z dzieckiem, a także samodzielnie poznając temat i zagrożenia płynące z dręczenia. Jeśli chcesz wiedzieć jeszcze więcej, zwróć uwagę na Kampanię społeczną Cartoon Network „Bądź kumplem, nie dokuczaj”, której patronuje portal ohme.pl. Tego typu działania są niezwykle potrzebne,  ponieważ zwiększają świadomość problemu dokuczania, jaki występuje w szkołach.

W ramach kampanii społecznej, uruchomiona została strona internetowaBadzKumplem.CartoonNetwork.pl, na której znajdziecie porady przygotowane specjalnie dla Was  i Waszych pociech przez Małgosię Ohme, ekspertkę kampanii. Nauczyciele natomiast będą mogli pobrać materiały i wskazówki dotyczące  radzenia sobie z dokuczaniem w szkołach oraz scenariusze lekcji dla klas I-III i IV-VI.

W akcję włączyła się również Fundacja Dzieci Niczyje, która zachęca do kontaktu z konsultantami bezpłatnego Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111, a dorosłych z ich otoczenia – do dzwonienia pod numer 800 100 100 (Telefon dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci). W trakcie trwania kampanii organizowanej przez Cartoon Network, każdy będzie mógł  anonimowo uzyskać fachową pomoc. Telefon 116 111 jest czynny codziennie od godz. 12 do godz. 22, pomoc online dostępna jest całą dobę na www.116111.pl/napisz