Macierzyństwo Małe dziecko

MIKRObiota – WIELKI wpływ na przyszłość. Czy istnieje sposób na zmniejszenie ryzyka rozwoju alergii u dziecka?

Redakcja
Redakcja
19 lutego 2021
Fot. iStock
 

WHO szacuje, że nawet co 3 osoba na świecie może cierpieć z powodu alergii[1]. Wśród chorób alergicznych szczególne miejsce zajmuje alergia na pokarmy. Dotyka zwłaszcza dzieci, a jej najczęstszą przyczyną u niemowląt są białka mleka krowiego. Jak pokazują badania, wzorce odpowiedzi immunologicznej kształtują się we wczesnym okresie życia. W programowaniu tej odpowiedzi istotną rolę odgrywa mikrobiota jelitowa[2]. Około 70-80% komórek układu odpornościowego znajduje się właśnie w jelitach[1], a na kształtowanie się mikrobioty w okresie pierwszych 1000 dni życia dziecka wpływa wiele czynników. Jak dbać o prawidłową mikrobiotę u dziecka? I czy istnieje sposób na zmniejszenie ryzyka rozwoju alergii? – odpowiadają Prof. Elżbieta Jarocka-Cyrta i Dr hab. Andrea Horvath w ramach akcji „MIKRObiota – WIELKI wpływ na przyszłość”, której inicjatorem jest Fundacja Nutricia.

Kto jest w grupie ryzyka alergii pokarmowej?

Termin mikrobiota określa mikroorganizmy (przede wszystkim bakterie) zasiedlające organizm człowieka, w tym głównie, ale nie wyłącznie przewód pokarmowy. Jelita i ich mikrobiota odgrywają kluczową rolę w rozwoju i funkcjonowaniu układu immunologicznego[3].

Proces dojrzewania układu odpornościowego jelit zależy w dużej mierze od rodzaju drobnoustrojów, czasu kolonizacji oraz sposobu karmienia dziecka.  Wiele  badań wskazuje na powiązania pomiędzy zaburzeniami równowagi mikrobioty przewodu pokarmowego (dysbiozą) a ryzykiem wystąpienia chorób alergicznych.

Dysbioza u noworodka może być wywołana nieprawidłową kolonizacją przewodu pokarmowego poprzez poród drogą cesarskiego cięcia, karmienie sztuczne, a także stosowanie antybiotykoterapii przez matkę w ciąży oraz u dziecka w pierwszych miesiącach życia.

Nawet krótkotrwałe stosowanie antybiotyków prowadzi do zmiany składu i liczebności drobnoustrojów zasiedlających przewód pokarmowy. Ocenia się, że cesarskie cięcie zwiększa ryzyko alergii o 30%[1], a stosowanie antybiotyków wiążę się z dwukrotnie wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia astmy4. Na kształtowanie się mikrobioty we wczesnym okresie życia wpływają także inne czynniki środowiskowe np. pobyt w oddziale intensywnej opieki medycznej czy zanieczyszczenia środowiskowe. Szacuje się, że zanieczyszczenia, w tym palenie tytoniu, mogą zwiększać ryzyko infekcji dróg oddechowych przebiegających z obturacją (świsty) nawet o 20%[1] potwierdziły Prof. Elżbieta Jarocka-Cyrta i Dr hab. Andrea Horvath. O wystąpieniu alergii na pokarm decydują także czynniki genetyczne. Rozpoznanie alergii u rodziców bądź u rodzeństwa jest czynnikiem ryzyka wystąpienia alergii na pokarmy u dziecka – dodaje Prof. Elżbieta Jarocka-Cyrta.

·        Czy ktoś z najbliższej rodziny dziecka (rodzice, rodzeństwo) ma rozpoznaną alergię?

·        Czy w trakcie ciąży mama musiała stosować antybiotykoterapię?

·        Czy ciąża zakończyła się przez cesarskie cięcie?

·        Czy dziecko po urodzeniu karmione było w sposób mieszany lub wyłącznie mieszanką modyfikowaną?

·        Czy dziecko przyjmowało antybiotyki we wczesnym okresie życia?

W przypadku odpowiedzi „tak” na jedno lub więcej stwierdzeń ryzyko zaburzeń mikrobioty przewodu pokarmowego u dziecka – a co za tym idzie ryzyko alergii – wzrasta. Możesz wówczas poprosić lekarza o wskazanie najlepiej dopasowanej do potrzeb Twojego dziecka mieszanki modyfikowanej.

 Jak dbać o prawidłową mikrobiotę i obniżyć ryzyko wystąpienia alergii?

Obniżenie ryzyka alergii możliwe jest poprzez przywrócenie prawidłowej mikrobioty jelit. Badania wykazały, że mikrobiota dzieci, które rozwiną w przyszłości choroby alergiczne, w porównaniu z mikrobiotą zdrowych rówieśników, charakteryzuje się mniejszą bioróżnorodnością[4]. Dobrym sposobem na przywrócenie prawidłowej bioróżnorodności mikrobioty jelitowej jest odpowiedni sposób żywienia dziecka.

Mleko matki zdecydowanie stanowi najlepszy pokarm dla niemowlęcia. Zawiera ono składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka a także składniki immunomodulujące, np. przeciwciała, które chronią je przed chorobami. Ponadto mleko matki w naturalny sposób kształtuje prawidłową mikrobiotę jelit niemowlęcia i tym samym wspiera rozwój układu immunologicznego.

W okresie niemowlęcym prawidłowy skład mikrobioty jelitowej pozytywnie wpływa na rozwój układu odpornościowego. Około 70-80% komórek układu odpornościowego znajduje się właśnie w jelitach. Mniejsza ilość korzystnych bakterii (np. z rodzaju Bifidobacterium) zaburza rozwój właściwej odpowiedzi immunologicznej. Towarzystwa naukowe na świecie są zgodne, że złotym standardem jest jak najdłuższe karmienie piersią – wyłączne przez pierwszych 6 miesięcy życia i kontynuowane nawet do ok. 2 roku życia malucha lub tak długo, jak chcą tego mama oraz dziecko, przy jednoczesnym rozszerzaniu jego diety. Zdarza się jednak, że mama nie może karmić piersią. W takiej sytuacji lekarz może zalecić zastosowanie mleka modyfikowanego najbardziej zbliżonego pod kątem składu do mleka matki – radzą Prof. Elżbieta Jarocka-Cyrta i  Dr hab. Andrea Horvath.

Akcja edukacyjna „MIKRObiota – WIELKI wpływ na przyszłość” ma na celu edukację i budowanie świadomości roli mikrobioty jelitowej w prewencji i leczeniu alergii pokarmowej. Przy wyborze mleka modyfikowanego lekarz powinien kierować się jego składem. Może brać pod uwagę m.in zawartość bakterii, w tym tych z rodzaju Bifidobacterium – najczęściej izolowanych z jelit zdrowych niemowląt i obecnych w mleku matki[5],[6].

Jeżeli dziecko znajduje się w grupie ryzyka wystąpienia alergii pokarmowej, warto pamiętać
o poniższych wskazówkach:

  • Karm piersią jak najdłużej, a wyłączne karmienie piersią stosuj przez pierwsze 6 miesięcy życia.
  • Jeśli karmienie piersią jest niemożliwe, po konsultacji z lekarzem możesz zastosować mleko o obniżonej alergenności tzw. mieszankę hipoalergiczną (HA).
  • Wprowadzanie produktów uzupełniających rozpocznij nie wcześniej, niż po ukończeniu przez dziecko 17. tygodnia życia i nie później niż w 26. tygodniu życia.
  • Pamiętaj, że nie ma wskazań do modyfikacji schematu żywienia w trakcie rozszerzania diety Twojego dziecka i unikania jakichkolwiek produktów, w tym tych potencjalnie alergizujących.
  • W razie niepokojących objawów pojawiających się po spożyciu nowych pokarmów skontaktuj się z lekarzem opiekującym się Twoim dzieckiem.

Zgodnie z obowiązującymi zaleceniami u dzieci z alergią na pokarmy lub z grupy wysokiego ryzyka wystąpienia chorób alergicznych ogólne zasady rozszerzania diety nie powinny odbiegać od tych stosowanych u dzieci zdrowych. Nie ma uzasadnienia naukowego dla opóźniania wprowadzania jakichkolwiek produktów,  w tym produktów tzw. potencjalnie alergizujących (np. jaj, mleka, ryb, soi, pszenicy) o ile wcześniej dziecko nie zademonstrowało po ich spożyciu objawów mogących sugerować ich nietolerancję.

W przypadku potwierdzonej – najlepiej testem eliminacji i prowokacji – alergii na białka mleka krowiego, zaleca się matce karmiącej piersią unikanie mleka  i jego przetworów:  jogurtów, śmietany, masła, wypieków zawierających w swym składzie dodatek mleka krowiego itp. Produktów tych nie wprowadza się także do diety dziecka, póki nie upewnimy się, że nabyło już tolerancję. Jeżeli dziecko nie jest karmione piersią, wymaga zastosowania zamiast mleka modyfikowanego preparatów mlekozastępczych o znacząco obniżonej alergenności tzw. mieszanek (popularnie zwanych hydrolizatami) o znacznym stopniu hydrolizy białka lub nawet mieszanek aminokwasowych. Należy pamiętać, że u dzieci z alergią na białka mleka krowiego należy systematycznie monitorować nabywanie tolerancji na mleko. Zbyt długo stosowane diety eliminacyjne, szczególnie w grupie dzieci z niewłaściwie dobranymi substytutami pokarmowymi (np. napojami roślinnymi zamiast pokarmu mamy) naraża je na niedobory wielu makro- i mikroskładników, a co za tym idzie na ryzyko zaburzeń procesów wzrastania – mówi dr hab. Andrea Horvath.

Jeśli dziecko w 1 roku życia nie może być karmione mlekiem matki, po rozpoznaniu alergii na białka mleka krowiego powinno otrzymać preparaty, jedynie o udowodnionej skuteczności i bezpieczeństwie – dodaje Prof. Elżbieta Jarocka-Cyrta. Warto w tej sprawie wówczas zasięgnąć opinii lekarza.


Karmienie piersią jest najwłaściwszym i najbardziej optymalnym sposobem żywienia niemowląt oraz rekomendowanym dla małych dzieci wraz z urozmaiconą dietą. Mleko matki zawiera składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka oraz chroni je przed chorobami i infekcjami. Karmienie piersią daje najlepsze efekty, gdy matka prawidłowo odżywia się w ciąży i w czasie laktacji oraz gdy nie ma miejsca nieuzasadnione dokarmianie dziecka. Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia matka powinna zasięgnąć porady lekarza.

Prof. Elżbieta Jarocka-Cyrta

Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Żywienia Dzieci, Wydział Lekarski Uniwersytetu Mazursko-Warmińskiego

Sekretarz Sekcji Alergii na Pokarmy Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii Hepatologii i Żywienia Dzieci

Dr hab. Andrea Horvath

Klinka Pediatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Przewodnicząca Sekcji Alergii na Pokarmy Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii Hepatologii i Żywienia Dzieci


O Fundacji Nutricia:

Misją Fundacji Nutricia jest edukacja o roli żywienia na różnych etapach życia człowieka. Wspieramy dzieci i rodziców, pacjentów oraz ich bliskich, jak również przedstawicieli środowiska medycznego, instytucji publicznych i organizacji pozarządowych, realizując działania edukacyjne na temat roli żywienia oraz finansując badania naukowe. Za pomocą naszych działań dążymy do: edukowania przyszłych pokoleń o kluczowej roli odpowiedniego żywienia w czasie 1000 pierwszych dni, ograniczenia skali problemu niedożywienia w chorobie oraz budowania nawyków umożliwiających zdrowe starzenie się.

Więcej na: www.fundacjanutricia.pl oraz www.facebook.com/FundacjaNutricia

[1] Forum Medycyny Rodzinnej 2013, tom 7, nr 6, 349–354

[2] Rola modyfikacji mikrobioty w zapobieganiu chorobom alergicznym i ich leczeniu”, Standardy Medyczne/Pediatria, 2020

[3] West CE et al. J Allergy Clin Immunol, 2015; 135: 3-13.

[4] „Rola modyfikacji mikrobioty w zapobieganiu chorobom alergicznym i ich leczeniu”, Standardy Medyczne/Pediatria, 2020

[5] Oozeer R. et al., Intestinal microbiology in early life: specifi c prebiotics can have similar functionalities as human-milk oligosaccharides, Am J Clin Nutr, 2013; 98 (suppl): 561S–71S.

[6] Martin R. et al., Appl Environ Microbiol, 2009; 75(4): 965–9.


Macierzyństwo Małe dziecko

Objawy raka jelita grubego. Co powinno skłaniać do szybkiej wizyty u lekarza?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
19 lutego 2021
Objawy raka jelita grubego - wczesne, późne, przerzuty
Fot. iStock
 

Objawy raka jelita grubego mogą pojawiać się w różnych stopniach zaawansowania choroby. Niestety najczęściej wykrywane one są zbyt późno, czego konsekwencją są niepomyślne rokowania u pacjentów. Objawy raka jelita grubego zazwyczaj są dość subtelne i łatwe do zignorowania. Warto wiedzieć, na co zwracać szczególną uwagę, i co zrobić, jeśli pojawiają się niepokojące sygnały.

Rak jelita grubego

Na raka jelita grubego są narażeni zarówno mężczyźni, jak i kobiety, zazwyczaj po 50 roku życia. Tego rodzaju nowotwór rzadko diagnozowany bywa u osób poniżej 40 roku życia, ale błędem jest zakładać, że młodszych osób ta choroba nie dotyczy. Rak jelita grubego pojawia się coraz częściej. Tłumaczy się to złymi nawykami żywieniowymi, czyli przewagą w diecie jedzenia wysokoprzetworzonego, niezdrowego, bez odpowiedniej ilości błonnika i antyoksydantów. Do tego dochodzi brak odpowiedniej ilości ruchu, a także niechęć do wykonywania badań profilaktycznych, które w wielu przypadkach ratują życie.

Objawy raka jelita grubego - wczesne, późne, przerzuty

Fot. iStock

Istnieje także kilka czynników, które mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia tego nowotworu. Do najbardziej narażonych osób należą pacjenci z chorobą Leśniowskiego i Crohna, oraz chorujący na wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Ryzyko wystąpienia raka jelita jest większe także u osób otyłych, palących papierosy, oraz tych, u których zdiagnozowano polipy obecne w jelicie grubym. Istnieje także pewna pula genetycznych uwarunkowań, które mogą sprzyjać rozwojowi raka jelita grubego, a ilość zachorowań związana z genetyką wynosi od 15 do 30% wszystkich przypadków. Aby uniknąć najgorszego, warto pamiętać o badaniach profilaktycznych, a także być wyczulonym na objawy raka jelita, które mogą manifestować się różnie, czasem w niepozorny sposób.

Objawy raka jelita grubego

Na początku rozwoju choroby sygnały mówiące o tym, że coś dzieje się nie tak, jak powinno, są bardzo subtelne. Objawy raka jelita grubego uzależnione są od stopnia zaawansowania nowotworu, a także jego lokalizacji w jelitach. Rak może rozwinąć się w kątnicy, wstępnicy, poprzecznicy, zstępnicy, lub odbytnicy, a każda z tych lokalizacji może powodować nieco inne objawy.

Pierwsze objawy raka jelita grubego:

  • wzdęcia i bóle brzucha, które najczęściej składane są na karb stresującego trybu życia, czy po prostu niezdrową dietą;
  • skurcze brzucha;
  • naprzemienne zaparcia i biegunki.
Objawy raka jelita grubego - wczesne, późne, przerzuty

Fot. iStock

Objawy raka jelita grubego w stopniu zaawansowanym:

  • obecność krwi w stolcu, która najczęściej składana jest na karb hemoroidów;
  • krwawienie z odbytnicy;
  • obecność wydzieliny śluzopodobnej z odbytu;
  • problemy z oddaniem stolca;
  • nietrzymanie stolca i/lub gazów;
  • ból w okolicy odbytu i miednicy;
  • świąd w okolicy odbytu;
  • odczuwanie dyskomfortu podczas siedzenia;
  • zmiana rozmiaru stolca;
  • pojawienie się stolców wąskich, w kształcie ołówka — co zazwyczaj bywa efektem upośledzenia drożności jelita przez rozrost guza;
  • w zaawansowanej chorobie w badaniu per rectum (przez odbytnicę) wyczuwalny może być guz;
  • występowanie gorączki bez wyraźnego powodu;
  • anemia — może się pojawiać ze względu na możliwe krwawienia z guza;
  • osłabienie, brak apetytu i utrata masy ciała — dzieje się tak, gdy nowotwór jest zaawansowany i prowadzi to do wyniszczenia organizmu osoby chorej.

Jeśli objawy raka jelita grubego pojawią się, powinny od razu zaniepokoić i skłonić do wizyty u lekarza. Być może przyczyna problemów jest bardziej błaha, ale to może stwierdzić jedynie specjalista. Rak jelita grubego jest trudnym do leczenia nowotworem, ponieważ daje przerzuty do płuc, wątroby, węzłów chłonnych, a nawet kości i mózgu. To z kolei powoduje, że objawy raka jelita grubego mogą być w danym momencie choroby trudne do skojarzenia akurat z rakiem jelit, np. obecność płynu w jamie otrzewnej, powiększenie wątroby i żółtaczka, powiększenie lokalnych węzłów chłonnych.

Objawy raka jelita grubego - wczesne, późne, przerzuty

Fot. iStock

Objawy raka jelita grubego a badania

Jeśli ktoś zaobserwuje u siebie możliwe objawy raka jelita grubego, powinien jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Specjalista może wykonać lub zlecić wykonanie różnych badań umożliwiających postawienie właściwej diagnozy. Do podstawowego badania należy badanie przedmiotowe brzucha per rectum. Podczas niego lekarz wprowadza palec do kiszki stolcowej i bada dolną część odbytnicy. Dzięki temu prostemu badaniu można wyczuć obecność guza w tej części jelita grubego. Dodatkowo pacjent z podejrzeniem raka jelita grubego może zostać poddany kolonoskopii (wziernikowaniu całego jelita grubego), która umożliwia m.in. pobranie materiału do badania histopatologicznego ewentualnej zmiany.

Można również wykonać badanie antygenu karcynoembrionalnego (CEA) we krwi. Badanie to pozwala na oznaczenie stężenia markera pojawiającego się przy nowotworach jelita grubego.

Powyższe badania pozwalają na określenie lokalizacji, rodzaju guza oraz stopnia jego zaawansowania. Prawidłowa diagnoza umożliwia dobranie leczenia do indywidualnego przypadku pacjenta.

Profilaktyka raka jelita grubego

Nie warto jednak czekać na to, aż pojawią się pierwsze objawy raka jelita grubego. Należy zadbać o swoje zdrowie tak, by obniżyć ryzyko rozwoju nowotworu. Niezwykle ważna jest profilaktyka, rozumiana nie tylko jako regularne kontrole u lekarza oraz wykonywanie badań profilaktycznych (per rectum i kolonoskopii). Równie ważny jest zdrowy styl życia, stosowanie diety dostarczającej odpowiednią ilość kalorii, włączenie do niej większej ilości warzyw i owoców. Aby obniżyć ryzyko rozwoju raka, należy dbać o regularną aktywność fizyczną i rzucenie palenia.


źródło: www.mp.pl,zwrotnikraka.pl,onkologia.org.pl

 


Macierzyństwo Małe dziecko

Objawy raka piersi. Co powinno wzbudzić twój niepokój?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
19 lutego 2021
Objawy raka piersi
Fot. iStock

Objawy raka piersi bywają różne, ale w każdym przypadku pojawienie się któregoś z nich powinno stanowić dla kobiety sygnał do szybkiej konsultacji lekarskiej. Rak piersi jest nowotworem, który nadal zbyt często odbiera kobietom życie. Świadomość, jak wyglądają objawy piersi, i na czym polega profilaktyka tego nowotworu, może uratować życie.

Rak piersi

Duże, małe, bardziej lub mniej kształtne — nie ma znaczenia to, jak wyglądają piersi, ale ważne jest to, czy są zdrowe. Rak piersi jest głównym zagrożeniem nie tylko dla ich zdrowia, ale przede wszystkim dla życia kobiety. W dodatku jest najczęstszą chorobą nowotworową pojawiającą się u kobiet. Nie można przy tym pominąć faktu, że na raka piersi chorują także mężczyźni, choć zdarza się to nieczęsto, ok. 140 przypadków rocznie. Rak piersi może rozwijać się powoli, lub też zaatakować gwałtownie i w ciągu kilku miesięcy spustoszyć organizm kobiety. Najbardziej zagrożone jego rozwojem są panie w przedziale wiekowym 55 – 65 lat, ale nie oznacza to, że młodsze lub starsze nie zachorują.

Objawy raka piersi

Fot. iStock/Objawy raka piersi

Nieleczony rak piersi prowadzi do zgonu, natomiast wykryty i leczony w stadium przedinwazyjnym, jest praktycznie całkowicie wyleczalny. Kobiety, u których zdiagnozowano inwazyjny rak piersi, ale bez przerzutów do węzłów chłonnych, mają 90% szans na przeżycie 5-letnie. Dlatego niezwykle ważna jest profilaktyka oraz szybka reakcja na pierwsze objawy raka piersi.

Objawy raka piersi — co powinno wzbudzić niepokój?

Pierwsze objawy choroby nie muszą być wyraźne czy dokuczliwe. W wielu przypadkach rak rozwija się nie dając dłuższy czas żadnych niepokojących objawów. Z tego powodu każda kobieta powinna być wyczulona na wszelkie nieprawidłowości, o których może dać znać organizm.

Objawy raka piersi, których nie wolno ignorować

Rak piersi zazwyczaj daje o sobie znać w obrębie zaatakowanej piersi, która może zmienić wygląd. U chorych kobiet mogą pojawiać się następujące objawy:

Pierś:

  • twardy guzek w piersi, wyczuwalny pod palcami w piersi. Ważną informacją jest to, że guzek zazwyczaj pojawia się w górnej bocznej części piersi, a najrzadziej w dolnej przyśrodkowej części. Mimo tej wskazówki każdą część piersi należy potraktować tak samo wnikliwie przy samobadaniu;
  • zmiana wielkości, kształtu, obrysu i napięcia skóry piersi;
  • wciągnięcie skóry piersi i zmiany w obrębie skóry piersi lub skóry brodawki: wgłębienia w skórze, objaw skórki pomarańczy; zaczerwienienia;
  • obrzęk fragmentu lub całej piersi;
  • ból w piersi bez wyraźnych przyczyn;
  • poszerzenie żył skóry piersi;
  • owrzodzenie i martwica skóry piersi.
Objawy raka piersi

Fot. iStock/Objawy raka piersi

Brodawka:

  • wciągnięcie brodawki sutkowej, pojawiające się nagle;
  • skierowanie brodawki w innym kierunku niż zwykle;
  • wyciek z brodawki sutkowej, szczególnie krwisty.

Węzły chłonne:

Inna lokalizacja:

Objawy raka piersi mogą dotyczyć również obszarów innych, niż pierś i węzły chłonne z nią sąsiadujące. Rak piersi, jako nowotwór złośliwy, ma tendencję do dawania przerzutów nawet do odległych narządów. Do najczęstszych lokalizacji przerzutów należą: kości kręgosłupa, żeber i dolnych kończyn, wątroba, płuca, mózg oraz odległe węzły chłonne. W takim przypadku mogą pojawić się objawy raka piersi związane z danym obszarem, np. bóle kości, żółtaczka, czy uporczywy kaszel.

Fot. iStock/Objawy raka piersi

Bądź świadoma i działaj, zanim pojawią się objawy raka piersi 

Kto może zachorować na raka piersi? Każda z nas! Szczególnie narażone na rozwój tej choroby są panie po 35. roku życia, oraz te, u których stwierdzono mutację genów BRCA1/2, szczególnie gdy na raka piersi chorowała mama lub siostra. Ryzyko choroby zwiększa: wczesna pierwsza miesiączka, menopauza po 55. roku życia, brak ciąż lub późne urodzenie pierwszego dziecka. Na niekorzyść może działać także stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych z estrogenami lub hormonalnej terapii zastępczej opartej na estrogenach. Dieta również ma wpływ na zdrowie. Wiadomo, że na wystąpienie raka piersi bardziej narażone są kobiety uzależnione od alkoholu, oraz u których występuje otyłość. Przejście niezłośliwych zmian w piersi, lub raka w jednej piersi, także może zwiększać to ryzyko.

Dlatego tak ważna jest świadomość, jak wyglądają objawy raka piersi i szybka reakcja na ich pojawienie się. Równie ważna, a nawet ważniejsza, jest profilaktyka. Ogromną rolę odgrywa nie tylko zdrowy styl życia, ale także samobadanie piersi przeprowadzane regularnie, co miesiąc. Poza nim ważne są regularne kontrole u lekarza ginekologa, który również przeprowadza badanie piersi i może wykonać, lub skierować kobietę na USG piersi, czy badanie mammograficzne. Czujność jest niezwykle istotna, by udało wyłapać się pierwsze zmiany, zanim jeszcze pojawią się wyraźne objawy raka piersi, a szanse na skuteczne leczenie dramatycznie zmaleją.


źródło: www.onkonet.pl,onkologia.org.pl,zwrotnikraka.pl

Zobacz także

Moje niemowlę ciągle płacze! Jak je uspokoić? 10 sprawdzonych metod matek, które w końcu śpią spokojnie

Urodzenie chłopca jest bardziej bolesne niż urodzenie dziewczynki – mówią naukowcy

Mięśnie brzucha po ciąży – jak o nie dbać

„To wybór każdej z nas, mamy do niego prawo – bez osądzania i ocenienia…” – Anna Lewandowska szczerze o karmieniu piersią