Ciąża i poród Macierzyństwo Zdrowie

Żółtaczka u noworodków, przypadłość nie tylko wcześniaków

Połozna na medal
Połozna na medal
5 marca 2020
Żółtaczka u noworodków - żółtaczka fizjologiczna a żółtaczka patologiczna
Fot. iStock – Żółtaczka u noworodków - żółtaczka fizjologiczna a żółtaczka patologiczna
 

Żółtaczka noworodkowa jest jednym z możliwych do wystąpienia tak zwanych stanów przejściowych. Położna Jolanta Marat-Ignaczak, ambasadorka kampanii “Położna na medal” zwraca uwagę, że zwykle jest ona fizjologiczna i może wystąpić zarówno u noworodków z ciąż donoszonych, jak też i u wcześniaków. Zazwyczaj ujawnia się po około 24 godzinach od porodu. U wcześniaków poziom bilirubiny – barwnika żółciowego powstającego na skutek rozpadu hemoglobiny – waha się między 12mg/dl do 15mg/dl u wcześniaków.

To, co może wydłużyć okres trwania i intensywność żółtaczki, to karmienie piersią. U dzieci karmionych w ten sposób żółtaczka może trwać od 7 do 14 dni. I dotyczy to mniej więcej połowy żółtaczek.

Na wystąpienie żółtaczki mogą mieć wpływ: niedojrzałość układu pokarmowego maluszka (na przykład zaburzenia metabolizmu wątroby czy nadmierna wchłanialność przez jelito) czy zbyt szybki rozpad czerwonych krwinek. Może być również skutkiem zbyt późnego odpępnienia albo szybkiego lub przedłużającego się porodu.

Żółtaczka patologiczna

Żółtaczka może przejść w formę patologiczną wówczas, gdy w pierwszej dobie życia noworodka poziom bilirubiny osiąga 7mg/dl i z kolejną dobą wzrasta o kolejne 5mg/dl. Istnieje wiele czynników wywołujących podwyższony poziom bilirubiny. Można je podzielić na dwie grupy:

  • czynniki matczyne, a więc choroby współistniejące w ciąży np. cukrzyca czy niedoczynność tarczycy;
  • czynniki noworodkowe związane z porodem, np. wybroczyny czy krwiak pod okostnowy.

W przypadku patologicznych poziomów bilirubiny w szpitalu włączona zostaje fototerapia, której przebieg czasowy ustalany jest indywidualnie.

Żółtaczka fizjologiczna

To, co warto podkreślić, to że żółtaczki fizjologicznej się nie leczy. Nie oznacza to jednak, że nie ma żadnych prawidłowości, których należy przestrzegać. Wręcz przeciwnie. Po pierwsze, należy pilnować, żeby maleństwo jadło regularnie od 8 do 12 razy na dobę. Po drugie, należy kontrolować utratę masy ciała i nie dopuszczać, żeby przekroczyła 12 proc. masy urodzeniowej. W pierwszych dwóch tygodniach życia świeżo upieczeni rodzice powinni wybudzać swoje dziecko na karmienia średnio co trzy godziny. W przypadku żółtaczki fizjologicznej istotna jest też kontrola liczby zamoczonych pieluszek, która powinna wahać się między 8 a 10 sztukami na dobę. Liczba stolców może być od jednego do kilku na dobę.

Żółtaczka u noworodków - żółtaczka fizjologiczna a żółtaczka patologiczna

Fot. iStock

Bilirubina. Co powoduje jej podniesiony poziom?

Wyższy poziom bilirubiny może oznaczać ospałość i niechęć do aktywnego ssania piersi. Często przyrost masy ciała nie jest wtedy adekwatny do ilości karmień. W takich sytuacjach maluch wymaga dokarmiania odciągniętym mlekiem matki. Obecnie nie istnieją wskazania do odstawiania dziecka od pokarmu matczynego. Pokarm matki jest najlepszym pokarmem dla dziecka.

W przypadku wcześniaków – gdy mama nie ma laktacji lub jest jej zbyt mało – wykorzystywany jest pokarm z Banku Mleka Kobiecego. Warto wiedzieć, że obecnie lecząc żółtaczkę nie podaje się leków uspokajających, jak było to jeszcze 20 lat temu. Nie podaje się też do picia glukozy. Noworodki z leczoną żółtaczką, i wypisane do domu, z reguły są pod dalszą opieką Poradni Neonatologicznej, która jeszcze kontroluje stan zdrowia dziecka przez indywidualnie ustalony okres czasu. Rodzice zgłaszając noworodka do wybranej placówki POZ są pod opieką położnej środowiskowo- rodzinnej oraz lekarza pediatry. To tu zagwarantowana jest realizacja zleceń neonatologicznych.


“Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.


Ciąża i poród Macierzyństwo Zdrowie

Badania w ciąży – za które zapłacisz, a za które nie? I kiedy warto je wykonywać?

Połozna na medal
Połozna na medal
31 marca 2020
Fot. Materiały prasowe
 

to czas, kiedy regularne stają się wizyty u lekarza, w tym przypadku u ginekologa-położnika. Regularne są także badania wykonywane na zlecenie lekarza. W Polsce ciążę można prowadzić zarówno korzystając ze świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia, jak i z prywatnej opieki medycznej.

Na samym początku warto podkreślić, że uzyskanie dobrej opieki medycznej wcale nie jest równoznaczne z płaceniem za nią, ponieważ świadczenia na wysokim lub bardzo wysokim poziomie realizowane są również w ramach NFZ. W większości przypadków na prywatną opiekę decydują się kobiety i rodziny, które uważają, że jakość usług będzie znacząco lepsza jak za nie zapłacimy. Pamiętajmy jednak, że w Polsce nie jest to konieczne, bo opiekę lekarską w czasie ciąży i porodu gwarantują przepisy, dlatego wybór pozostawiam każdej z was. Nawet jeśli kobieta nie jest ubezpieczona w kraju, a jest obywatelką Polski może korzystać z bezpłatnej opieki medycznej przez cały okres ciąży.

Wszystkie konsultacje i podstawowe badania lekarskie wykonywane będą za darmo po tym, jak przyszła matka zapisze się do lekarza, który ma podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Co ważne, zakres badań wykonywanych w ramach NFZ jest wystarczający aby prowadzić ciążę fizjologiczną bezpłatnie.

Inną kwestią jest wybór placówki w której będziemy chciały prowadzić naszą ciąże. Dobrą praktyką jest rekonesans i zebranie opinii na temat placówki.

Zakres świadczeń wykonywanych u kobiet w czasie ciąży kształtuje się następująco:

 

Tydzień ciąży Świadczenia wykonywane przez lekarza położnika lub położną Badania i konsultacje
Do 10 tygodnia ciąży – badania podmiotowe

– pomiar ciśnienia krwi

– masa ciała oraz BMI

– ocena ryzyka ciążowego

– badanie piersi

– propagowanie zdrowego stylu życia

 

– grupa krwi, przeciwciała odpornościowe

– morfologia

– ogólne badanie moczu

– glukoza na czczo

– VDRL, HIV, HCV, TOXO, CMV, Różyczka

– TSH

+zalecenie konsultacji stomatologicznej

11-14 tydzień ciąży – badanie ginekologiczne

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– propagowanie zdrowego stylu życia

– ocena ryzyka i nasilenia objawów depresji

– Badanie prenatalne w pierwszym trymestrze ciąży zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego
15-20 tydzień ciąży – badanie ginekologiczne

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– propagowanie zdrowego stylu życia

– morfologia

– badanie ogólne moczu

– badanie cytologiczne

18-22 tydzień ciąży – badanie ginekologiczne

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– propagowanie zdrowego stylu życia

– Badanie prenatalne w drugim trymestrze ciąży zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego
21-26 tydzień ciąży – Edukacja przedporodowa

– badanie ginekologiczne

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– Ocena czynności serca płodu

– Propagowanie zdrowego stylu życia

– glukoza we krwi – tzw. test obciążenia glukozą 75 g(na czczo, po 1 godzinie i po 2 godzinach)

– badanie ogólne moczu

– przeciwciała odpornościowe

27-32 tydzień ciąży – badanie ginekologiczne

– ocena czynności serca płodu

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– propagowanie zdrowego stylu życia

– morfologia

– mocz

– badanie prenatalne w trzecim trymestrze ciąży

– podanie domięśniowo preparatu immunoglobuliny u kobiet z ujemną grupą krwi

33-37 tydzień ciąży – badanie ginekologiczne

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– propagowanie zdrowego stylu życia

– ocena czynności sera płodu

– pomiar miednicy

– ocena ruchów płodu

– ocena ryzyka i nasilenia objawów depresji

– morfologia

– mocz

– HBS, HIV, VDRL, HCV

– Posiew z pochwy w kierunku paciorkowców B-hemolizujących tzw. GBS

38-39 tydzień ciąży – badanie ginekologiczne

– pomiar ciśnienia i masy ciała

– propagowanie zdrowego stylu życia

– ocena czynności sera płodu

– ocena ruchów płodu

– morfologia

– mocz

Po 40 tygodniu ciąży – badanie ginekologiczne

-pomiar ciśnienia i masy ciała

– ocena ruchów płodu

 

– badanie usg

– KTG

 

Badania prenatalne są refundowane w pierwszym i drugim trymestrze ciąży tylko z odpowiednim wskazaniem. Chcąc takie badanie wykonać bezpłatnie, należy spełniać jedno z poniższych kryteriów:

  • wiek pacjentki powyżej 35 roku życia,
  • wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej u płodu, u ciężarnej lub u ojca dziecka,
  • zwiększone ryzyko urodzenia dziecka dotkniętego chorobą genetyczną,
  • nieprawidłowy wynik badania USG.

Badania inwazyjne tj. amniopunkcja genetyczna również jest refundowana na podstawie wskazań po pierwszym, nieprawidłowym badaniu prenatalnym, w którym pojawia się ryzyko wad genetycznych. Skierowanie na badanie prenatalne zawsze wystawia lekarz. Należy pamiętać, że badanie prenatalne w III trymestrze ciąży nie jest refundowane.

Nie oznacza to wcale, że kobieta w ciąży ma wykonane tylko te 3 badania USG w trakcie trwania ciąży. Ginekolog prowadzący ciążę przeważnie na każdej wizycie wykonuje ciężarnej USG i sprawdza dobrostan płodu.

Jeśli chodzi o zabiegi stomatologiczne w ciąży to są one również refundowane w placówkach z kontraktem NFZ. U kobiet ciężarnych NFZ refunduje leczenie kanałowe zębów. Usuwanie osadu z zębów przysługuje ciężarnej po 6 miesiącach od poprzedniego zabiegu.

Kobietom ciężarnym z cukrzycą typu 1, leczącym się za pomocą pompy insulinowej, należy się refundacja na 10 zestawów insuliny do pompy. Receptę taką powinien wypisać lekarz prowadzący ciążę lub lekarz diabetolog.


„Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.


Ciąża i poród Macierzyństwo Zdrowie

Wsparcie w trakcie porodu, pomoc w przystawieniu do piersi, umożliwienie kontaktu skóra do skóry, a może opieka prywatna?

Połozna na medal
Połozna na medal
24 lutego 2020
Fot. iStock

Akademia Malucha Alantan, pomysłodawca i główny organizator kampanii społeczno-edukacyjnej „Położna na medal”, zapytał internautki o to, jak oceniają opiekę położnych w czasie ciąży, porodu i połogu. Z ankiety internetowej wynika między innymi, że 69,8 proc. mam miało możliwość kontaktu skóra do skóry, a 82,4 proc. kobiet wysoko ocenia poszanowanie prywatności i zapewnienie przez położną poczucia intymności w trakcie porodu. Ankietę przeprowadzono od połowy października do połowy listopada ubiegłego roku.

Pacjentka wyjątkowej troski

Kobieta spodziewająca się dziecka jest wyjątkowym pacjentem. Trzeba o nią zadbać w szczególny sposób, zarówno w czasie ciąży, porodu jak i połogu. Kampania „Położna na medal” od 2014 roku mówi, jak powinna wyglądać opieka okołoporodowa na wysokim poziomie. Jakie są obowiązujące standardy i z jakich praw mogą korzystać przyszłe mamy. To o tyle ważne, że w świetle przepisów dotyczących standardów opieki okołoporodowej z 2017 roku, prawidłową ciążę kobiety może prowadzić nie tylko lekarz ginekolog, ale także położne. A to sprawia, że z roku na rok ich rola i kompetencje rosną.

Organizatorzy kampanii od 16 października do 17 listopada 2019 roku, na oficjalnym profilu na Facebooku, zorganizowali ankietę zaadresowaną do kobiet, które urodziły przynajmniej jedno dziecko. Odpowiedzi w ankiecie „Opieka nad kobietą ciężarną podczas porodu i połogu” udzieliło 431 matek.

Opieka przed porodem: spotkania, edukacja i plan

Ankieta pokazała, że 51 proc. kobiet spotkało się z położną przed porodem, a aż 55,9 proc. z nich spotkało się z nią więcej niż 4 razy. Warto podkreślić, że w nowych standardach opieki okołoporodowej duży nacisk stawiany jest właśnie na edukację przedporodową. Według standardów, ciężarna pomiędzy 21 a 26 tygodniem powinna wybrać położną środowiskową, której zadaniem będzie pomoc w przygotowaniu do porodu oraz połogu, a także do późniejszej opieki nad nowo narodzonym dzieckiem.

35,7 proc. ankietowanych mam wskazało, że położna pomogła im przygotować plan porodu. Jednak większość, bo 64,3 proc. nie otrzymała takie wsparcia. Standardy mówią, że przyszła mama powinna przed porodem przygotować plan, ale nie musi go przygotowywać razem z położną środowiskową. Warto dodać, że kobieta decydująca się na przygotowanie planu porodu powinna uwzględnić w nim oczekiwania związane m.in.: z ochroną krocza, preferowaną pozycją czy sposobami łagodzenia bólu.

Opieka podczas porodu: wsparcie i intymność

Jak pokazuje przeprowadzona w ramach kampanii „Położna na medal” ankieta, 33,9 proc. kobiet wybrało do porodu szpital, w którym praktykę lekarską ma lekarz prowadzący. 30,6 proc. zdecydowało się na szpital najbliższy miejsca zamieszkania, 19,7 proc. na szpital, który posiada sprzęt dla noworodków. Z kolei 15,8 proc. wybrało placówkę medyczną bazując na rekomendacjach bliskich i koleżanek. Decyzja o wyborze miejsca porodu w Polsce należy do decyzji przyszłej mamy. Wiele kobiet wybiera konkretny oddział, opierając się na jego statystykach okołoporodowych, dostępnej aparaturze, dobrych opiniach o personelu medycznym.

Aż 91,9 proc. mam, które odpowiedziały na pytania, zadeklarowało, że nie skorzystały z możliwości wykupienia prywatnej opieki położniczej. Tylko pozostały 8,1 proc. kobiet wskazał, że ich wyborem była płatna współpraca z położną. Warto podkreślić, że w każdym szpitalu położniczym są obecne położne, a ich ilość jest uzależniona od wielkości oddziału.

Zdaniem ankietowanych mam, położna była pomocna podczas porodu. Taką odpowiedź zaznaczyło 76,3 proc. kobiet. Ogromna większość stwierdziła także, że położna szanowała jej prywatność i poczucie intymności – 82,4 proc. Duża liczba ankietowanych, bo aż 331 wskazało (76,3 proc), że położna na bieżąco informowała je o postępach porodu. Wyniki uzyskane w ramach ankiety dotyczącej opieki nad ciężarną podczas porodu wskazują, że położne są dla kobiety wsparciem i towarzyszą im na drodze do tych ogromnych zmian, jakie wiążą się z narodzinami dziecka i wejściem w nową, rodzicielską rolę.

W pytaniu „Jak wyglądało wsparcie położnej podczas porodu?” ankietowane mogły zaznaczyć dwie odpowiedzi. Wyniki pokazały, że dla rodzącej, zdecydowanie największym wsparciem podczas porodu było wsparcie emocjonalne położnej (53,6 proc.), a także pomoc w kontrolowaniu oddechu (53,1 proc.). Ważne było też pokazywanie technik łagodzenia bólu (44,5 proc.).

Akademia Malucha Alantan zapytała mamy także o to, czy położna umożliwiła im kontakt z noworodkiem skóra do skóry. Większość – 69,8 proc. – wskazała odpowiedź pozytywną. Jak wskazują położne, laureatki konkursu, ten niepowtarzalny moment pierwszego spotkania z dzieckiem po porodzie jest zwieńczeniem długiego czasu oczekiwania i przygotowywania się na jego przyjście na świat. Najważniejszą potrzebą nowo narodzonego dziecka jest bliski, nieprzerwany kontakt z matką. Maleństwo, aby odpocząć po trudach porodu i łagodnie zadomowić się w świecie, w którym wszystko jest dla niego nowe, potrzebuje ciepła ciała matki, jej głosu, łagodnego kołysania i bicia serca. Przebieg pierwszych minut i godzin po porodzie to kluczowy i niepowtarzalny moment. Rodzi się szczególna więź między mamą i jej dzieckiem, oraz wzmacnia się instynkt macierzyński.

Przeprowadzona na Facebooku ankieta pokazała też, że 68 proc. kobiet dostało pomoc w przystawieniu dziecka do piersi. Mamy otrzymały też wsparcie w problemach laktacyjnych, a 59,2 proc. otrzymało również informacje na temat korzyści i metod karmienia piersią. Odpowiedzi pokazują, jak dużą rolę w promowaniu karmienia piersią odgrywają położne. One same podkreślają, że właściwe przygotowanie i edukacja kobiety w tematach związanych z laktacją i korzyściami wynikającymi z karmienia piersią, wpływają na wydłużenie czasu karmienia dziecka.

Opieka po porodzie: pielęgnacja i karta stanu emocjonalnego

Nowe standardy opieki okołoporodowej przewidują minimum cztery wizyty pilotażowe położnej środowiskowej. Z ankiety wynika, że aż 121 (28,1 proc.) z 431 mam skorzystało z wizyt aż sześć razy, 13 proc. pięć razy, 22,7 proc. cztery razy i 13,5 proc. wizytowanych było trzykrotnie. Warto podkreślić, że położne środowiskowe poza wsparciem, edukacją i pomocą mamie w pielęgnacji, laktacji i opieki nad dzieckiem, powinny również przeprowadzić kartę stanu emocjonalnego kobiety w okresie połogu. Podczas sprawowania opieki nad kobietą, powinny zwracać uwagę na każdy szczegół i z uwagą wsłuchiwać się w potrzeby pacjentki. Jak wynika z odpowiedzi, położna sprawuje odpowiednią opiekę nad dzieckiem, jednak nie skupia się na stanie emocjonalnym mamy. 65,4 proc. kobiet wskazało, że nie została u nich przeprowadzona karta stanu emocjonalnego.

Fot. Materiały prasowe

“Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.