Lifestyle

Rozwód, unieważnienie czy stwierdzenie nieważności – jak to jest w Kościele katolickim?

Redakcja
Redakcja
23 czerwca 2021
 

Takich historii nie brak, ani na pierwszych stronach gazet, ani w towarzyskich rozmowach. Jak to jednak możliwe, że – nie będąc wdową czy wdowcem – można ponownie złożyć przysięgę małżeńską przed Bogiem? O odpowiedź na to pytanie poprosiliśmy Karolinę Dokić-Pietuszko z portalu-katalogu ślubnego PlanujemyWesele.

Zgodnie z doktryną Kościoła katolickiego małżeństwo jest sakramentem, dlatego nie może być rozwiązane. Co, jeżeli komuś zależy na tym, aby móc wziąć po raz drugi ślub kościelny, nie będąc wdową ani wdowcem?

– Jedyną możliwością, dopuszczoną przez Kościół katolicki jest orzeczenie unieważnienia małżeństwa – wyjaśnia Karolina Dokić – Pietuszko z portalu-katalogu ślubnego PlanujemyWesele.pl.

– I tu koniecznie trzeba zwrócić uwagę na terminologię: w Kościele katolickim można uznać małżeństwo za nieważne, czyli, że nigdy nie było ono ważne, a nie unieważnić je! – podkreśla nasza ekspertka.

To jednak nie kwestia czyjegoś widzimisię – możliwość uznania małżeństwa zawartego w Kościele katolickim za nieważne obwarowana jest określonymi czynnikami. Proces kanoniczny, który do niego prowadzi podlega zupełnie innym przepisom niż proces cywilny. Podstawą do uzyskania pozytywnego wyroku Sądu lub Trybunału kościelnego są powody wymienione we wniosku i muszą one być bardzo istotne.

Jak wygląda droga do stwierdzenia, że małżeństwo jest nieważne? 

Do kancelarii sądów biskupich rocznie trafia ponad trzy tysiące wniosków o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Wiele osób jest przekonanych, że proces prowadzący do tego trwa latami. W istocie proces prowadzony w trybie zwyczajnym może zająć od roku do nawet czterech lat, co dla wielu osób, które z takim wnioskiem wystąpiły, może być procedurą ciągnącą się – w ich odczuciu – w nieskończoność.

Karolina Dokić-Pietuszko: – Problem ten w pewnym sensie rozwiązał papież Franciszek. Chcąc skrócić i ułatwić procedurę stwierdzenia nieważności małżeństwa wydał List Apostolski w formie motu proprio Mitis iudex Dominus Iesus („Pan Jezus łagodnym sędzią”). Reguluje on krótki proces tzw. Processus brevior, w którym pozytywny wyrok można otrzymać już w ciągu 4 dni! Niestety mogą z niego skorzystać tylko te osoby, w których małżeństwie okoliczności potwierdzające nieważność zawarcia małżeństwa są oczywiste. Co ważne, jest to okoliczność podobna do rozwodu za porozumieniem stron, ponieważ z wnioskiem o stwierdzenie nieważności muszą wystąpić zarówno mąż, jak i żona.

Od czego zacząć przygotowania do procesu?

Jedno z małżonków lub obydwoje zgłaszają się do adwokata kościelnego w kancelarii kanonicznej. Ten analizuje oraz przedstawia podstawy prawne i ocenia szanse na powodzenie procesu. Jeśli jego opinia jest pozytywna, sporządza się skargę powodową (według prawa cywilnego byłby to po prostu pozew), która kierowana jest do sądu biskupiego. W momencie, gdy zostanie ona przyjęta, następuje ustalanie przesłanki procesowej, czyli przedmiotu sporu. Ta stanowi podstawę dla prowadzenia procesu; sąd rozpoczyna zbieranie dowodów potrzebnych do udzielenia odpowiedzi na kluczowe pytanie: „Czy małżeństwo zostało zawarte w sposób nieważny”.

W trakcie procesu każde z małżonków i świadkowie składają zeznania przed sądem, każdy z nich indywidualnie. Jeśli osoba pozwana nie stawi się na wezwanie sądu i nie dostarczy usprawiedliwienia nieobecności, proces będzie toczył się nadal, tylko już bez jej udziału. Po zamknięciu postępowania dowodowego następuje przygotowanie sprawy do wyrokowania. Należy podkreślić, że w świetle prawa kanonicznego, to ten, kto coś twierdzi (np. że małżonek ukrył chorobę psychiczną) ma obowiązek dowodzenia tego [Kan. 1526 – § 1].

– Podstawą uznania małżeństwa za nieważne przez Sąd lub Trybunał kościelny są mające znaczenie powody, dla których małżonkowie nie chcą ze sobą dalej żyć, będąc małżeństwem w pojęciu katolicyzmu. Najczęściej takie wnioski dotyczą zawarcia małżeństwa w sposób niezgodny z kanonami Kodeksu kanonicznego – tłumaczy Karolina Dokić-Pietuszko z PlanujemyWesele.

– Do naruszeń tych zaliczyć należy przede wszystkim istniejące już małżeństwo z inną osobą (potocznie bigamia), zbyt młody wiek małżonka, impotencję, a także powody związane
z różnicą wyznaniową czy wykonywanie profesji kapłańskiej lub zakonnej. Do powodów, które także można wskazać we wniosku jest zatajenie przed ślubem przez jedno z narzeczonych choroby psychicznej lub… bezpłodności.

– Kościół katolicki może też unieważnić związek zawarty bez zgody małżeńskiej. Mowa tu o sytuacjach, w których użyto podstępu lub substancji psychotropowych, a także dotyczących braku minimum małżeńskiego poznania, nieleczonych chorób psychicznych jednego z małżonków oraz… fałszywości uczuć, na przykład w celu uzyskania korzyści majątkowych itp. – dodaje Karolina Dokić-Pietuszko.

Jak sprawić, aby małżeństwo kościelne zostało uznane za nieważne?

Najprostszym rozwiązaniem jest udanie się do adwokata kościelnego, który udzieli porady, pomoże skompletować niezbędne dokumenty, a najczęściej poprowadzi sprawę od początku do końca. Gdzie szukać takiego specjalisty? – Listy adwokatów kościelnych znajdują się na stronach internetowych sądów biskupich.

Jakie dokumenty są potrzebne do sporządzenia skargi?

Różne sądy biskupie wymagają dołączenia różnych załączników do skargi powodowej. Wśród najczęściej wymaganych dokumentów wymienić można:  metryki chrztu obydwu stron, świadectwo ślubu kościelnego, cywilny wyrok rozwodowy (jeżeli został uzyskany) oraz dane wskazanych świadków. Cześć osób dołącza publiczne, ale i prywatne materiały dowodowe, takie jak: orzeczenia i zaświadczenia lekarskie (np. od psychiatry, ale i androloga czy ginekologa oraz materiały z dokonanych obdukcji), dokumenty z policji. Sąd zezwala także na dołączenie do materiałów dowodowych maili, pamiętników oraz listownej korespondencji.

Jakie mogą być powody stwierdzenia nieważności małżeństwa?

Małżeństwo istniejące w ramach Kościoła katolickiego może zostać uznane za nieważnie, gdy zostało zawarte mimo istnienia którejś z przeszkód zrywających kanony* 1083 – 1094 Kodeksu kanonicznego (czyli niezgodnej z nimi).

Należą do nich: 

  • istniejące już małżeństwo z inną osobą,
  • młodociany wiek małżonka (14 lat dla kobiety i 16 dla mężczyzny),
  • niezdolność płciowa (impotencja),
  • odmienność religii (ślub z osobą, która nie została ochrzczona, a deklarowała się i złożyła przysięgę jako katolik),
  • naruszenie przyzwoitości publicznej,
  • święcenia kapłańskie, śluby lub wykonywanie profesji zakonnej,
  • uprowadzenie (w tym zmuszenie do małżeństwa),
  • tak zwana przeszkoda występku (tzw. małżonkobójstwa),
  • pokrewieństwo w linii prostej (czyli: dzieci, rodzice, wnuki, prawnuki) i do czwartego stopnia linii bocznej**
  • powinowactwo (w linii prostej) – mówimy o nim, gdy zachodzi tylko więź prawna pomiędzy małżonkiem a krewnymi drugiej strony, np. dziecko żony, teść i teściowa to powinowactwo I stopnia, szwagier, czyli mąż siostry to już powinowactwo II stopnia,
  • pokrewieństwa prawnego (powstałego w wyniku adopcji, czyli matka i przysposobiony syn lub ojciec i przysposobiona córka),
  • małżeństwo może zostać uznane za nieważnie, jeśli zostało zawarte na skutek braków dotyczących zgody małżeńskiej. Zostały one określone przez prawodawcę w kanonach 1095- 1107 Kodeksu.
  • użycie podstępu przy zawieraniu małżeństwa (umyślne wprowadzenie w błąd),
  • pozbawienie używania rozumu (np. przez podanie substancji psychotropowych),
  • brak minimum małżeńskiego poznania,
  • niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej (na przykład nieleczone choroby psychiczne),
  • poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich (na
    przykład brak umiejętności społecznych, bycie wykluczonym ze społeczeństwa w wyniku uzależnień, itp.),
  • symulacja (np. udawanie uczuć i intencji, czy manipulowanie poprzez wzbudzenie współczucia),
  • wykluczenie któregoś z istotnych przymiotów lub elementów małżeństwa (jedność, nierozerwalność, zrodzenie i wychowanie potomstwa – na przykład poddanie się wazektomii),
  • zawieranie małżeństwa pod warunkiem (na przykład włączenia majątku wyłącznego do majątku wspólnego lub odmówienia rodzicom wspólnego zamieszkania, itp.)
  • przymusu i bojaźni.

Przyczyną do uznania, że małżeństwo jest nieważne mogą być też zastrzeżenia lub domniemanie braków dotyczących sposobu zawierania małżeństwa. Dotyczy to w szczególności kapłana, który jest obecny przy zawieraniu małżeństwa.

Niezbędne jest do tego posiadanie przez niego odpowiedniego upoważnienia oraz zobowiązanie do zawierania małżeństwa przez katolików (według formy kanonicznej).

Podstawy prawne

W procesie o uznanie małżeństwa za nieważne, bardzo istotne są podstawy prawne – te jednak zostały wymienione w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku. Tymczasem tylko w oparciu o konkretne przyczyny można uznać, że stwierdzono nieważność małżeństwa.

Mogą to być:

  • niemożność posiadania potomstwa,
  • alkoholizm,
  • niedojrzałość emocjonalna,
  • wykluczenie nierozerwalności małżeństwa,
  • nimfomania,
  • uprawianie hazardu,
  • choroby psychiczne,
    wykluczenie wierności małżonków
  • oraz – uwaga! – błąd co do przymiotu osoby. Przedmiot takiego błędu to element stanowiący o czyjejś naturze – atrybut moralny lub duchowy, zaleta, cnota, stan społeczny, a także narodowość, nieskazitelność obyczajów, płodność, zdolność do prokreacji czy wykonywany zawód.

 

PlanujemyWesele.pl to portal ślubny i katalog posiadający w swojej bazie ponad 17 tysięcy usługodawców z branży ślubno-weselnej z każdego regionu Polski. Portal to także porady ekspertów, inspiracje, reportaże ze ślubów czytelników i piękne sesje plenerowe. Każdego miesiąca PlanujemyWesele.pl inspiruje i łączy z usługodawcami ponad 140 tysięcy par młodych. W tym roku firma obchodzi swoje 13. urodziny, osiągając oglądalność serwisu na poziomie 1,5 mln odsłon


Lifestyle

Osy, pająki, komary, meszki, kleszcze, gzy, szerszenie… Jak radzić sobie z ukąszeniami?

Redakcja
Redakcja
23 czerwca 2021
Photo by Егор Камелев on Unsplash
 
Lato rozkręciło się na dobre, a wraz z nim wrócił problem gryzących owadów. Choć zazwyczaj tego rodzaju ukąszenia nie są groźne, a ich efekty – opuchlizna i swędzenie – znikają po kilku dniach, to jednak czasem wiążą się z bólem, dyskomfortem i innymi przykrymi dolegliwościami, a nawet zagrożeniem życia. Dowiedz się, na co trzeba szczególnie uważać.

Pszczoły, osy, pająki, komary, meszki, kleszcze, gzy, szerszenie…. Warto być przygotowanym na ich ewentualne ugryzienia, zwłaszcza u najmłodszych, szczególnie, że w ich przypadku nie możemy być pewni, czy nie wystąpi silna reakcja alergiczna.

Jeśli wiemy, że dziecko jest uczulone na jad owadów, to koniecznie pamiętajmy, aby mieć przy sobie zastrzyk z adrenaliną (tzw. EpiPen), który należy podać niezwłocznie po ukąszeniu.

„Warto zaopatrzyć się także w leki przeciwhistaminowe, które co prawda nie zastąpią zaaplikowania adrenaliny, ale w sytuacjach awaryjnych złagodzą objawy wstrząsu do czasu przyjazdu karetki. W momencie, gdy ukąszenie zdarza się po raz pierwszy i nie wiemy, czy u dziecka może wystąpić poważna reakcja alergiczna, kluczowa jest obserwacja. Najczęstszymi objawami wstrząsu anafilaktycznego są: przyspieszone tętno, zawroty głowy, wymioty i biegunka, a czasem także trudności z oddychaniem i utrata świadomości. W takiej sytuacji powinniśmy natychmiast wezwać pogotowie – radzi Grażyna Jędrzejczyk, lekarz pediatra z Centrum Medycznego CMP.

To oczywiście skrajne sytuacje, jednak warto być przygotowanym także na te z pozoru błahe. Dzięki temu nie tylko przyniesiemy dziecku ulgę, ale także zapobiegniemy rozprzestrzenianiu się chorób przenoszonych przez niektóre owady.

Ugryzienie komara: jak złagodzić skutki

Choć zazwyczaj nie są niebezpieczne, to potrafią być uciążliwe. Kto nie zna swędzących bąbli po ugryzieniach komarów? Uporczywe swędzenie często nie pozwala powstrzymać się od drapania, nawet do krwi. Czasem pojawia się też opuchlizna, która może świadczyć o uczuleniu na ślinę owada.

Gdy ukąsi komar:

  • użyj żelu blokującego wydzielanie histaminy (pamiętaj, że nie wszystkie preparaty są odpowiednie dla dzieci, dlatego przed ich użyciem przeczytaj ulotkę)
  • posmaruj skórę w miejscu ukąszenia maścią z pantenolem lub aloesem
  • ulgę mogą przynieść m.in. chłodne okłady.

Użądlenie osy: co robić

Jest ono bolesne. Warto wiedzieć, że osy potrafią być agresywne, a ponieważ nie pozostawiają żądła w ciele ofiary, mogą ukąsić kilkakrotnie.

Gdy użądli osa:

  • przemyj miejsce ugryzienia wodą z mydłem
  • w miejsce użądlenia przyłóż kompres z roztworem octu – jad osy ma charakter zasadowy, więc ocet zneutralizuje jego działanie.

Użądlenie pszczoły: jak reagować

Użądlenie pszczoły często mylone jest z ukąszeniem osy, ze względu na podobny wygląd owadów. Sposób żądlenia jest jednak zupełnie inny – podczas gdy osa może ugryźć wielokrotnie, pszczoła może zrobić to tylko raz, zostawiając jednocześnie w ciele ofiary swoje żądło, z którego wydzielają się toksyny.

„W przypadku użądlenia dziecka przez pszczołę powinniśmy jak najszybciej usunąć żądło podważając je płaskim przedmiotem (np. zdezynfekowaną kartą kredytową lub dowodem osobistym) i delikatnie wysuwając je ku górze. Absolutnie nie wolno nam uciskać skóry dookoła żądła i używać pęsety! W żądle pszczoły znajduje się dodatkowy zbiorniczek z jadem, którego naruszenie powoduje uwolnienie większej ilości toksyn” – przestrzega Grażyna Jędrzejczyk z Centrum Medycznego CMP.

Gdy użądli pszczoła:

  • usuń żądło
  • miejsce ukąszenia przemyj wodą z mydłem
  • na opuchliznę przyłóż zimny kompres
  • uważnie obserwuj dziecko, aby rozpoznać ewentualne objawy reakcji alergicznej.

Ukąszenie przez kleszcza: co robić

Ich ugryzienie jest bezbolesne, ponieważ kąsając wprowadzają pod skórę substancję znieczulającą. Dlatego po powrocie ze spaceru lub zabawy na zewnątrz powinniśmy dokładnie obejrzeć skórę dziecka.

Gdy znajdziesz kleszcza wczepionego w skórę:

  • usuń go jak najszybciej – czas ma znaczenie: im szybciej to zrobisz, tym mniejsze ryzyko zakażenia przenoszoną przez kleszcze boreliozą
  • absolutnie nie smaruj kleszcza masłem lub inną tłustą substancją, która rzekomo ma ułatwić jego wyciągnięcie: kleszcz może wtedy zwymiotować i wprowadzić do organizmu dziecka zakaźne patogeny
  •  w celu usunięcia kleszcza warto skorzystać ze specjalistycznych przyrządów, w które warto zaopatrzyć się w aptece: dzięki temu można uniknąć komplikacji, a więc sytuacji, w której część pajęczaka zostanie w ciele
  • zdezynfekuj miejsce ugryzienia.

Jak zapobiegać ukąszeniom owadów i pajęczaków?

Zupełnie uniknąć ukąszeń latem się nie da, ale można postarać się zminimalizować ryzyko. Oto co możesz zrobić w ramach profilaktyki:

  • podczas zabawy na świeżym powietrzu, gdzie jest dużo owadów lepiej, aby dziecko nie miało na sobie jaskrawych, kolorowych ubrań przyciągających owady
  • choć to może być przyjemne i zdrowe dla stóp, lepiej aby dziecko nie chodziło po trawie boso
  • na wycieczki do lasu czy na łąkę zabieraj odzież wierzchnią, która ochroni odsłonioną skórę, najlepiej w jasnych kolorach, aby było dobrze widać owady
  • stosuj preparaty odstraszające owady (repelenty): pamiętaj, że nie wszystkie są odpowiednie dla najmłodszych – poradź się farmaceuty
  • jeśli masz podejrzenie, że dziecko może być uczulone na jad owadów, wybierz się z nim do alergologa, który przeprowadzi testy alergiczne, a w razie potrzeby odczulanie
  • zaszczep dziecko przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu
  •  wybierając się na łono natury miej przy sobie zestaw leków i sprzętów przydatnych w przypadku ukąszenia.

Oprac. mw, zdrowie.pap.pl

Źródło informacji: Serwis Zdrowie


Lifestyle

Kolagen – białko młodości. Co warto o nim wiedzieć?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
23 czerwca 2021
Kolagen - rodzaje, właściwości kolagenu do twarzy i na stawy
Fot. iStock

Kolagen to występujące w ludzkim ciele białko, które pełni bardzo różne funkcje, związane nie tylko z zachowaniem urody. Obniżenie jego poziomu w organizmie, które z upływem czasu staje się sytuacją naturalną, daje o sobie znać, choćby pod postacią zmarszczek czy problemów ze stawami. Warto wiedzieć, w jaki dokładnie sposób wpływa kolagen działa na urodę i na zdrowie, oraz gdzie możemy go znaleźć, by uzupełnić jego poziom w organizmie.

Kolagen naturalny — białko młodości

Kolagen jest naturalnym białkiem do zadań specjalnych, wytwarzany m.in. przez ludzki organizm. Jego główną rolą jest nadawanie tkankom sprężystości, elastyczności i odporności na rozciąganie. Stanowi główny składnik tkanki łącznej, niemal 1/3 całkowitej masy białka w organizmie człowieka. Pozwala utrzymać sprawność mięśni i ścięgien, wpływa również na młody wygląd, z czego chyba najbardziej jest znany. Odgrywa rolę dla sprawności układu ruchu, ograniczając ryzyko rozwinięcia się osteoporozy, który wynika m.in. z niedoboru białka. Podnosi odporność organizmu na szkodliwe działanie wolnych rodników, które uszkadzają komórki i przyczyniają się do szybszego starzenia się. Wywiera wpływ na układ odpornościowy, utrudniając wnikanie i roznoszenie się po organizmie szkodliwych drobnoustrojów i toksyn.

Kolagen - rodzaje, właściwości kolagenu do twarzy i na stawy

Fot. iStock

Organizm naturalnie wytwarza do pewnego wieku potrzebną mu ilość kolagenu. Wraz z upływem lat jego produkcja zostaje zahamowana, co odzwierciedla się z czasem w wyglądzie skóry i sprawności m.in. stawów. Pierwsze zmiany pojawiają się już po  25 roku życia, gdy spada naturalna produkcja kolagenu. Ważna przy tym jest obecność w diecie witaminy C, która wspiera wzrost produkcji kolagenu, oraz witaminy E, zapobiegającej sztywnieniu włókien kolagenowych,

Na niedobory kolagenu mogą też cierpieć sportowcy, oraz osoby cierpiące na choroby zwyrodnieniowe stawów. Na szczęście nic nie stoi na przeszkodzie, by dostarczyć sobie go z zewnątrz i nie dopuścić do powstawania niedoboru tego białka młodości.

Rodzaje kolagenu 

Rozróżniono do tej pory 29 typów kolagenów, które różnią się od siebie strukturą, funkcjami czy lokalizacją w organizmie.

Kolagen typu Iobecny w skórze i tkance podskórnej, ścięgnach, kościach, tętnicach i rogówce.

Kolagen typu IIwystępuje wyłącznie w chrząstce.

Pozostałe typy kolagenu obecne są np. w mięśniach szkieletowych, narządach, i innych tkankach.

Kolagen na stawy

Kolagen na stawy dba o ich dobrą kondycję. Nawilża je, uelastycznia ścięgna, więzadła oraz torebki stawowe. Pozwala na ich właściwą ruchomość i wolniejsze starzenie się. Ma również wpływ na tworzenie tkanki mięśniowej. W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów kolagen może łagodzić przebieg choroby i łagodzić dolegliwości bólowe. Nie ma jednak wpływu na odbudowę uszkodzonej już chrząstki.

Kolagen - rodzaje, właściwości kolagenu do twarzy i na stawy

Fot. iStock

Kolagen do twarzy

Kolagen wpływa na utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia i elastyczności skóry, wzmacnia paznokcie i dobrze wpływa na kondycję włosów, odżywiając ich cebulki. Ogranicza problem suchości i łamliwości kosmyków, działając od wewnątrz. Kolagen stosowany na skórę wspiera walkę z trądzikiem. Panie traktują go również jako wewnętrzne wsparcie w walce z cellulitem.

W skórze z wiekiem zmniejsza się aktywność fibroblastów, które wytwarzają kolagen. Włókna kolagenu są nie tylko cieńsze, ale i gorzej rozpuszczalne. Ponadto działanie promieni słonecznych sprawia, że dochodzi do niszczenia cząsteczek kolagenu, które, w gorszej kondycji, stają się sztywne, a na skórze pojawiają się widoczne oznaki starzenia. Aby im przeciwdziałać, można stosować kremy z kolagenem oraz odpowiednią suplementację. Kosmetyki z kolagenem działają powierzchniowe, dlatego wsparcie od wewnątrz bywa niezbędne, by zahamować niepożądane zmiany w strukturze skóry.

Kolagen - rodzaje, właściwości kolagenu do twarzy i na stawy

Fot. iStock

Do dyspozycji są również zabiegi polegające na wstrzykiwaniu w skórę kolagenu, w miejscu zmarszczek czy blizn. Można również przy jego pomocy poprawić kształt ust lub owalu twarzy.

Źródła kolagenu w diecie

Kolagen można znaleźć w pewnych produktach spożywczych. Wchodzi w skład galaretek i żelatyny, znajdziemy go w podrobach zwierzęcych oraz gęstych zupach przygotowywanych na kościach. Niełatwo jednak doprowadzić do odpowiedniego poziomu kolagenu w diecie, w wielu przypadkach potrzebna jest suplementacja, która uzupełni niedobory i zapobiegnie pogłębianiem problemów z układem ruchu.

Można go również pozyskać z zewnątrz, kupując kolagen pochodzenia bydlęcego, wieprzowego lub kolagen rybi, który uważany jest za najlepiej przyswajalny. Kolagen rybi ma strukturę cząstek podobną do struktury kolagenu produkowanego przez ludzki organizm. Ponadto jego cząsteczki są niewielkie, dlatego łatwiej przenikają do organizmu.

Dostępny jest kolagen w proszku, do przyrządzania koktajli i dodawania do napojów, oraz w płynie, bezpośrednio do picia. Oba są dobrze przyswajalne. Można go kupić także w tabletkach lub w kapsułkach, które wchłaniają się nieco wolniej, ale działają równie skutecznie.


źródło: www.medonet.pl, www.doz.pl 

 


Zobacz także

Jak nie pocieszać przyjaciółki ze złamanym sercem – o tych zwrotach zapomnij (chyba, że chcesz ją dobić)

Dziś mogę śmiało powiedzieć: Kobieto! Rozwód to nie koniec świata!

„Dziś mogę śmiało powiedzieć: Kobieto! Rozwód to nie koniec świata!”

Kilka życiowych prawd, które odkrywasz dopiero po trzydziestce (gdy dobrze wgryziesz się w życie)