Choroby Lifestyle Zdrowie

Kleszczowe zapalenie mózgu – choroba, która grozi poważnymi konsekwencjami dla zdrowia. Co należy o niej wiedzieć?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
5 lipca 2021
Kleszczowe zapalenie mózgu - przyczyny, objawy, leczenie
Fot. iStock
 

Kleszczowe zapalenie mózgu (odkleszczowe zapalenie mózgu) to poważna choroba będąca skutkiem ukąszenia przez kleszcza. Mimo że pojawia się znacznie rzadziej niż borelioza, mówi się o niej coraz częściej, ze względu na potencjalne ryzyko poważnych powikłań. Czym jest kleszczowe zapalenie mózgu, jak wyglądają objawy, leczenie, oraz możliwe powikłania choroby?

Kleszczowe zapalenie mózgu — co to za choroba?

Kleszczowe zapalenie mózgu (TBE) to choroba dotykająca ośrodkowy układ nerwowy. Chorują na nie liczne gatunki zwierząt, w tym domowe, a także ludzie. Chorobę wywołują wirusy z rodziny Flaviviridae, których nosicielami są kleszcze Ixodes. O wiele rzadziej do zakażenia dochodzi przez spożycie surowego, niepasteryzowanego mleka zakażonych zwierząt.

Do zachorowań dochodzi najczęściej od kwietnia do listopada. Przed laty w Polsce do kleszczowego zapalenia mózgu dochodziło o wiele rzadziej i jedynie w kilku województwach, a obecnie odnotowuje się ok. 200-300 przypadków zachorowań praktycznie w całej Polsce.

Kleszczowe zapalenie mózgu - przyczyny, objawy, leczenie

Fot. iStock/Odkleszczowe zapalenie mózgu

Dotychczas wyróżniono trzy warianty tej choroby:

  • europejskie kleszczowe zapalenie mózgu,
  • syberyjskie kleszczowe zapalenie mózgu,
  • dalekowschodnie kleszczowe zapalenie mózgu (o najcięższym przebiegu).

Po zakażeniu dochodzi do namnażania się wirusów w komórkach skóry i okolicznych węzłach chłonnych. Stamtąd wirusy przedostają się do naczyń krwionośnych i wędrują do różnych komórek organizmu. U części osób zakażonych zakażenie wygasa, a u pozostałych dochodzi do wtórnej wiremii. Wirusy zakażają komórki śródbłonkowe naczyń mózgowych i komórki nerwowe mózgu, czego skutkiem są objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (najłagodniejsza postać neurologiczna), a w postępującym zakażeniu również objawy zapalenia mózgu i zapalenia rdzenia kręgowego (ciężka postać choroby).

Kleszczowe zapalenie mózgu — objawy

Zazwyczaj kleszczowe zapalenie mózgu zazwyczaj ma dwufazowy przebieg.

Kleszczowe zapalenie mózgu: okres wylęgania — objawy zwiastunowe:

Okres wylęgania się choroby trwa od 4 do 28 dni, najczęściej ok tygodnia. Objawy pojawiają się nagle i przypominają zwykłą grypę. Osoba zakażona skarży się na:

  • złe samopoczucie;
  • narastające osłabienie;
  • bóle głowy i gałek ocznych;
  • bóle mięśni kończyn;
  • nudności, wymioty i bóle brzucha;
  • temperatura ciała zwykle nie przekracza 38°C.

Objawy zwiastunowe zwykle po upływie tygodnia ustępują, choć mogą trwać dłużej. U 20-30% zakażonych objawy zakażenia kończą się na tym etapie. U nawet 70-80% chorych objawy po kolejnym tygodniu nawracają.

Kleszczowe zapalenie mózgu: faza neuroinfekcji — objawy neurologiczne:

Faza objawów neurologicznych przebiega zazwyczaj jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, czyli najłagodniejsza postać neurologiczna. Faza neuroinfekcji objawia się:

  • złym samopoczuciem;
  • wysoką gorączką do 40°C,
  • bólami i zawrotami głowy;
  • mogą pojawić się nudności oraz wymioty;
  • mogą pojawić się objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych: sztywność karku, nadwrażliwość na bodźce: światło, dźwięki i dotyk; może dojść do drgawek;
  • mogą pojawić się charakterystyczne dla zapalenia mózgu zaburzenia świadomości (narastająca senność, upośledzenie pamięci, dezorientacja, itd.) oraz objawy ogniskowe, wynikające z uszkodzenia poszczególnych struktur mózgu (np. niedowłady, zaburzenia czucia, mowy i połykania);
  • jeśli dojdzie do zapalenia rdzenia kręgowego, mogą pojawić się niedowłady kończyn oraz zaburzeniami czucia.

W najpoważniejszych przypadkach choroby może dojść do śpiączki, zaburzeń funkcji życiowych, a ostatecznie także do zgonu. Neurologiczne objawy powodowane przez odkleszczowe zapalenie mózgu najczęściej cofają w ciągu kilku tygodni, ale w poważniejszych przypadkach mogą się utrzymywać nawet przez kilka miesięcy lub skutkować trwałymi powikłaniami.

Kleszczowe zapalenie mózgu - przyczyny, objawy, leczenie

Fot. iStock/Odkleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu — diagnostyka i leczenie

Jeśli  nie ma pewności, że doszło do zakażenia, ale pojawiły się niecharakterystyczne objawy, pacjentowi proponuje się leczenie objawowe. Lekarz może zlecić leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. W tym okresie nie można rozpoznać kleszczowego zapalenia mózgu. To staje się możliwe dopiero w fazie objawów neurologicznych. Na początku choroby dużą rolę odgrywa dokładnie przeprowadzony wywiad, który może wskazać kierunek do poszukiwania przyczyn problemów. Cenne są informacje dotyczące czasu trwania objawów i kolejności ich pojawiania się, oraz informacja, czy pacjent został ukąszony przez kleszcza, lub podróżował przez tereny zwiększonego ryzyka. Jeśli wystąpią objawy neurologiczne, choroba wymaga bezwzględnego wymaga leczenia w szpitalu.

Kleszczowe zapalenie mózgu — badania

Do potwierdzenia diagnozy w fazie objawowej konieczne jest przeprowadzenie istotnych badań. Należą do nich:

  • badania krwi — wykrycie w surowicy krwi przeciwciał skierowanych przeciw wirusowi;
  • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego — wykazuje zmiany zapalne w płynie mózgowo-rdzeniowym;
  • przy podejrzeniu zapaleniu mózgu zlecane są: komputerowe badanie tomograficzne głowy lub  magnetyczny rezonans jądrowy (MRI), które ukazują ewentualne zmiany zapalne w mózgu i rdzeniu kręgowym.

Odkleszczowe zapalenie mózgu — leczenie

Przy stwierdzonym kleszczowym zapaleniu mózgu stosuje się leczenie objawowe. Chory otrzymuje dożylnie płyny, by wyrównać zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Zleca się leczenie przeciwobrzękowe i przeciwzapalne, stosowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych. Ważna jest profilaktyka drgawek i odpowiednie żywienie (dojelitowe lub pozajelitowe).

U większości pacjentów samo kleszczowe zapalenie mózgu ustępuje po 2 tygodniach, bez pozostawiania trwałych następstw. W przypadku chorych z zapaleniem mózgu i rdzenia kręgowego mogą pojawić się powikłania. Przede wszystkim są to: zaburzenia czucia, niedowłady, zaburzenia pamięci i koncentracji. Skutki choroby mogę mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy lub pozostać na stałe. Trwałe następstwa mogą dotyczyć od 10 do 20% chorych.

Wiadomo jest również, że im starszy pacjent, tym kleszczowe zapalenie mózgu przebiega ciężej, częściej także daje powikłania i podnosi ryzyko zgonu.

Kleszczowe zapalenie mózgu - przyczyny, objawy, leczenie

Fot. iStock/Odkleszczowe zapalenie mózguv

Odkleszczowe zapalenie mózgu — profilaktyka

Najważniejszą rzeczą, jaką należy zrobić, to unikać ryzyka. Ważne jest zapobieganie ukąszeniom przez kleszcze i jak najszybsze usuwanie osobników wbitych w skórę, a także szczepienia ochronne. Zaleca się unikanie wizyt na terenach zwiększonego ryzyka, a podczas spaceru  osłonięcie skóry przez ubranie w jasnym kolorze z długimi rękawami i nogawkami, założenie czapki z daszkiem, jako ochrony przed ukąszeniami. Należy stosować środki odstraszające kleszcze, a po powrocie do domu dokładnie obejrzeć ciało, a szczególnie pachwiny, pachy, fałdy skórne oraz miejsca za uszami.

Szczepienia ochronne warto wykonać na kilka miesięcy przed planowanym wyjazdem. Dwie  dawki szczepionki podaje się w odstępie 4-12 tygodni, a trzecią dawkę 9-12 miesięcy po drugiej. Dawka przypominająca szczepionki przypada po 3 latach. W Polsce dostępne są dwie  szczepionki, które dają ochronę przynajmniej na kilka lat.


źródło: mp.pl

Choroby Lifestyle Zdrowie

Agrest – istnieje kilka powodów, dla których warto włączyć go do diety

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
5 lipca 2021
Agrest - właściwości dla zdrowia, wartości odżywcze
Fot. iStock
 

Agrest to owoc wciąż niedostatecznie doceniany, mimo wielu zalet. Jest charakterystyczny w smaku, i warto skorzystać z sezonu na niego, ponieważ owoce agrestu zawierają wiele wartościowych dla zdrowia substancji. Co dobrego da włączenie agrestu do codziennej diety?

Agrest — czym się charakteryzuje?

Agrest (właściwie porzeczka agrest) jest spokrewniony z porzeczkami, które są od niego zdecydowanie bardziej popularne. Początkowo można było go spotkać na terenach leśnych w Europie i Azji, skąd krzew się rozprzestrzenił na inne obszary. Obecnie spotykany jest rosnący dziko, jak i ogrodach. Ten dorastający zazwyczaj do niewielkich lub średnich rozmiarów krzew charakteryzuje się pędami pokrytymi kolcami. Jego jadalne owoce są niewielkie, pokryte meszkiem, w kolorach od żółtego, przez jasnozielony do czerwonego. W naszym klimacie agrest wydaje kwiaty od kwietnia do maja, a owoce pojawiają się od końca czerwca, aż do początku sierpnia.

Agrest - właściwości dla zdrowia, wartości odżywcze, agrestoporzeczka

Fot. iStock/ Agrest

Agrestoporzeczka/porzeczkoagrest

Mówiąc o agreście nie sposób pominąć agrestoporzeczki, zwanej zamiennie porzeczkogrestem, a jeszcze inaczej „czarnym agrestem”. Ten mieszaniec jest efektem skrzyżowania porzeczki czarnej i agrestu. Jest to krzew, który wyróżnia się silnym wzrostem, nawet do 2 metrów wysokości. Agrestoporzeczka charakteryzuje się bezkolcowymi pędami, na których w kwietniu pojawiają się kwietniu, a w lipcu pojawiają się owoce, które przybierają postać podobną do porzeczki. Owoce są pokryte meszkiem, przybierają ciemnofioletowy lub czarny kolor. Ich smak  kojarzy się z agrestem, ale właściwości odżywcze są bliższe porzeczce.

Agrest — wartości odżywcze, witaminy, kalorie 

Agrest dostarcza nieco białka, tłuszczu, więcej węglowodanów, w tym błonnika. Jego niewielkie owoce są źródłem dużej ilości witaminy C, oraz witamin A i E, witamin z grupy B. Nie brakuje w nim minerałów takich jak: cynk, fosfor, magnez,  potas, sód, żelazo oraz wapń. Zawiera kwasy owocowe, oraz pektyny niezbędne dla prawidłowego trawienia. W 100 g agrest dostarcza jedynie 41 kcal, więc śmiało można sięgać po niego na diecie. Jego indeks glikemiczny jest niski, wynosi jedynie 15, więc to owoc, po który bez obaw mogą sięgać osoby cierpiące na cukrzycę.

Agrest i jego właściwości dla zdrowia

Niepozorne owoce mają niemałe znaczenie dla zachowania zdrowia. Agrest wykazuje działanie przeciwbakteryjne oraz lekkie działanie przeczyszczające, co wspiera organizm w usuwaniu toksyn. Włączenie agrestu do diety, dzięki obecności luteiny, wesprze ochronę wzroku przed szkodliwym działaniem promieniowania UV oraz zwyrodnieniem plamki żółtej. Agrest to owoc, który warto włączyć do diety niejadków, ze względu na jego właściwości pobudzające apetyt.

Zapobiega rozwojowi cukrzycy

Agrest zawiera dużą ilość błonnika, który hamuje wchłanianie glukozy, chroniąc przed gwałtownymi wahaniami jej stężenia we krwi. Wstępne badania przeprowadzone in vitro wskazują, że ekstrakt z agrestu wiąże się ze specjalnymi enzymami w jelicie cienkim, ograniczając absorbcję glukozy ze światła jelita do krwiobiegu. Ponadto kwas chlorogenowy spowalnia wchłanianie węglowodanów.

Agrest - właściwości dla zdrowia, wartości odżywcze, agrestoporzeczka

Fot. iStock/Agrest

Chroni mózg

Agrest zawiera kwasy organiczne, które wpływają na ograniczenie gromadzenia się żelaza w komórkach. Dzięki temu zmniejsza ryzyko rozwoju choroby Alzheimera oraz udaru mózgu. Antyoksydanty obecne w agreście korzystnie wpływają na spowolnienie rozwoju związanych z wiekiem chorób neurodegradacyjnych mózgu.

Wspiera układ sercowo-naczyniowy 

Antyoksydanty obecne w agreście ograniczają procesy utleniania się frakcji LDL cholesterolu, hamując rozwój zmian miażdżycowych. Flawonole i antocyjany wpływają na obniżenie wartości ciśnienia tętniczego krwi, oraz poprawiają elastyczność naczyń krwionośnych. Potas reguluje ciśnienie krwi, co również ma znaczenie dla obniżenia ryzyka chorób serca i udaru mózgu.

Chroni przed nowotworami

Badania przeprowadzone in vitro oraz na modelu zwierzęcym wskazują, że obecne w agreście antocyjany hamują wzrost komórek nowotworowych, mogą również zmniejszać ryzyko ich powstawania między innymi w okrężnicy, trzustce i piersi. Antyoksydanty przeciwdziałają uszkodzeniom wynikającym ze stresu oksydacyjnego, który powoduje rozwój stanu zapalnego. Narażenie na przewlekły stres oksydacyjny sprzyja rozwojowi nowotworów.

Agrest w kuchni

Owoce agrestu można spożywać surowe, m.in.: wykorzystać do ciast i deserów lub do przetworów, choć to zależy głównie od czasu ich zebrania. Jeszcze zielony agrest, którego owoce mają twardą skórę, nadaje się znakomicie do przygotowania dżemów, konfitur i galaretki. Nieco bardziej dojrzałe poleca się do przeznaczenia na soki i marmolady. Z kolei w pełni dojrzały agrest, który nabrał już słodyczy, najlepszy jest do jedzenia na surowo.

Agrest - właściwości dla zdrowia, wartości odżywcze, agrestoporzeczka

Fot. iStock/Agrest

Kompot z agrestu — przepis

Kompot z agrestu — składniki: 

  1. 1,5 l wody
  2. 2 kg agrestu
  3. 3/4 szklanki cukru
  4. 1/2 łyżeczki imbiru

Przygotowanie:

Agrest umyj. W garnku zagotuj wodę, dodaj agrest, cukier i imbir. Gotuj ok. 10 minut. Kompot odstaw do ostygnięcia i dobrze schłodź w lodówce.

Dżem z agrestu — przepis

Dżem z agrestu — składniki: 

  • 1 kg agrestu
  • 1 kg cukru
  • 300 ml wody

Przygotowanie:

Agrest umyj, usuń ogonki. Owoce wrzuć do garnka, zalej wodą i zagotuj do chwili, gdy owoce będą już się rozpadać. Następnie wsyp cukier i gotuj na małym ogniu około 30 minut cały czas mieszając. Im dłużej dżem będzie na ogniu, tym bardziej zgęstnieje. Można sprawdzić gotowość wylewając kroplę dżemu na przechylony talerzyk — jeśli spłynie, jeszcze nie jest dostatecznie gęsty.
Gorący dżem przelej do słoików, i odwróć je do góry dnem, aby nakrętki się zassały.


źródło:  dietetycy.org.pl, przyslijprzepis.pl

Choroby Lifestyle Zdrowie

Kamień nazębny – jak go usunąć? Domowe sposoby na zęby bez osadu

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
2 lipca 2021
Kamień nazębny - go usunąć? Domowe sposoby na zęby bez osadu
Fot. iStock

Kamień nazębny potrafi popsuć nawet najładniejszy uśmiech. Wiele osób wciąż boryka się z tym problemem, a istnieje kilka sposobów na to, by zapobiec osadzaniu się kamienia na zębach. Czym jest kamień nazębny i jakie metody pozwolą go skutecznie usunąć?

Czym jest kamień nazębny i dlaczego się odkłada?

Kamień nazębny to zmineralizowana płytka nazębna, którą tworzą resztki pokarmu zmieszane ze śliną. Płytka zaczyna odkładać się na zębach już po kilkudziesięciu godzinach od ich ostatniego umycia. Najczęstszą przyczyną takiego stanu jest niewłaściwa higiena jamy ustnej. Płytka zalega najczęściej w miejscach, do których trudno jest dotrzeć główką szczoteczki w jamie ustne. Zazwyczaj kamień zajmuje przestrzenie między zębami oraz przy dziąsłach po stronie językowej łuku zębowego.

Kamień nazębny - go usunąć? Domowe sposoby na zęby bez osadu

Fot. iStock/Kamień na zębach

Najpierw osad jest miękki i lepki, ale nieusuwany zaczyna się krystalizować i twardnieć. Kamień nazębny jest widoczny, przez wzgląd na nieco ciemniejszy niż szkliwo kolor. Co więcej, picie kawy, herbaty, wina, czy palenie papierosów powoduje, że porowata warstwa kamienia „łapie” barwniki, co powoduje ciemnienie odłożonej na zębach płytki.

Kamień nazębny — jak go profesjonalnie usunąć?

Zwykłe zastosowanie pasty i szczoteczki do zębów, a nawet nitki dentystycznej oraz płynu do płukania ust, nie pomoże przy osadzonym kamieniu. To dobry sposób na zapobieganie problemom, jednak niewystarczający, by je usunąć.

Aby pozbyć się kamienia nazębnego, konieczna jest wizyta w gabinecie stomatologicznym. Stomatolog wykona zabieg skalingu, czyli usunie twardy kamień za pomocą skalera ultradźwiękowego. Rozbity kamień odpadnie od powierzchni odrywa zęba, nie uszkadzając przy tym szkliwa. Następnie przychodzi czas piaskowanie, czyli polerowanie powierzchni zęba mieszaniną piasku, wody i powietrza. To wygładzi powierzchnię i pozwoli usunąć istniejące przebarwienia po kawie czy herbacie. Na końcu stosuje się fluoryzację, która ma chronić zęby przed działaniem bakterii.

Czy usuwanie kamienia nazębnego boli?

Według powszechnej opinii osób korzystających z tego rodzaju zabiegów nie są one bolesne. Mogą jednak u wrażliwych osób powodować dyskomfort, ponieważ uderzenie powietrza, wody i piasku może podrażniać wrażliwe dziąsło, szczególnie w okolicy szyjki zęba.

Kamień nazębny - jak go usunąć? Domowe sposoby na zęby bez osadu

Fot. iStock

Czym może grozić nadmiar kamienia nazębnego?

Kamień nazębny to nie jedynie problem natury estetycznej. Osad na zębach może stać się miejscem idealnym dla rozwoju bakterii i stać się przyczyną stanów zapalnych w jamie ustnej, sprzyjać rozwojowi próchnicy. Nieusuwany kamień może powodować zapalenie dziąseł, które również mogą przerodzić się w groźne dla zdrowia choroby przyzębia.

Kamień nazębny a paradontoza

Kamień nazębny może powodować paradontozę. Najpierw utwardza się przy krawędzi dziąsła, a z czasem wbija się pod tkankę miękką, w stronę korzenia. Im bardziej uciska  dziąsło, tym mocniej jego tkanka obkurcza się i cofa przed kamieniem. W konsekwencji tkanki mocujące zęby w kości szczęki zostają uszkodzone, a na końcu zniszczone. Gdy nastąpi odsłonięcie szyjek zębowych, zęby mogą się obluzować i wypadać.

Domowe sposoby na kamień nazębny

Jeśli kamień nazębny nie osadził się zbyt mocno, można wypróbować domowe sposoby na jego usunięcie. Nie pomogą one jednak przy dużej ilości twardego osadu.

Jak usunąć kamień nazębny sodą oczyszczoną?

Soda oczyszczona w połączeniu z olejem kokosowym to jeden z pomysłów na usunięcie osadu z zębów. Ten sposób rozjaśni zęby oraz zadziała antybakteryjnie na jamę ustną. Jak usunąć kamień nazębny sodą oczyszczoną? Pół łyżeczki sody oczyszczonej zmieszaj z łyżką oleju koksowego, aby powstała pasta. Aby poprawić jej smak, można dodać nieco olejku miętowego. Przygotowaną w ten sposób pastą czyść zęby raz dziennie przez tydzień. Nie należy przedłużać kuracji, ani myć zębów samą sodą, ponieważ można w ten sposób uszkodzić szkliwo.

Ocet jabłkowy na kamień nazębny

Ocet jabłkowy wykazuje działanie antybakteryjne, także wobec bakterii próchniczych, zapobiega osadzaniu się na nich kamienia. Raz w tygodniu nanieś na szczoteczkę do zębów trzy krople octu i wyczyść nim zęby. Nie należy nadużywać tej metody, ponieważ ocet jabłkowy stosowany na kamień nazębny, przez swoją kwasowość może zmiękczać szkliwo, czyli zewnętrzną warstwę ochronną zębów.

Węgiel aktywowany (aktywny)

Kamień nazębny - jak go usunąć? Domowe sposoby na zęby bez osadu

Fot. iStock

Węgiel aktywny jest naturalnym materiałem ściernym, który można wykorzystać do pozbycia się osadu ze szkliwa. Nie należy go zbyt często używać, ani mocno szorować nim zębów. Węgiel działa antybakteryjnie i rozjaśniająco na zęby. Aby z niego skorzystać, należy kapsułkę węgla aktywowanego zmieszać z niewielką ilością wody, by powstała pasta. Należy nią nanieść na szczoteczkę do zębów i dokładnie wyczyścić zęby, po czym pozostawić na zębach na ok. 3-5 minut, a na koniec spłukać. Ten sposób można stosować 2-3 razy w tygodniu.

Kamień nazębny — profilaktyka

Łagodne domowe sposoby na kamień nazębny mogą stanowić skuteczną profilaktykę. Najważniejsza jest jednak regularna i odpowiednia higiena jamy ustnej. Należy stosować pasty do zębów zapobiegające odkładaniu się osadu na zębach, oraz odbudowujące strukturę szkliwa, dzięki czemu zęby są odporniejsze na osadzanie się płytki nazębnej. Równie ważne jest stosowanie nici dentystycznej, płynu do płukania jamy ustnej i irygatora. Szczególnie pomocny będzie irygator, który pozwala na oczyszczenie z resztek pokarmów i osadu miejsc trudno dostępnych za pomocą wody pod ciśnieniem. Do tego regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym pomogą zapobiegać kłopotom z zębami.


źródło: www.poradnikzdrowie.pl, www.aptekagemini.pl 

 


Zobacz także

Joanna Kulig urodziła

Joanna Kulig urodziła!

Katarzyna Bosacka: „Nasze dzieci więcej uczą się na temat żywienia pantofelka czy eugleny zielonej, a mniej na temat odżywiania człowieka”

Znajdź najlepszą metodę leczenia dla twojego znaku zodiaku. Czyli medycyna holistyczna a astrologia, z przymrużeniem oka