Rak prostaty to nowotwór, który dotyczy wyłącznie mężczyzn. Coraz większa liczba zachorowań jest alarmujaca i powinna skłaniać do skorzystania z badań profilaktycznych. Czym dokładnie jest rak prostaty, jakie ma przyczyny i objawy, jakie są rokowania przy leczeniu?
Rak prostaty — co to jest?
Rak prostaty, czyli rak gruczołu krokowego, to nowotwór złośliwy zlokalizowany w prostacie (sterczu, gruczole krokowym). Gruczoł krokowy znajduje się u mężczyzn nieco poniżej pęcherza moczowego. Rak prostaty jest drugim pod względem częstości występowania złośliwym nowotworem u mężczyzn w Polsce. Częściej występuje jedynie rak płuca.
W ciągu ostatnich 10 lat ilość zachorowań na ten nowotwór podwoiła się. W 2017 roku ponad 16000 osób otrzymało diagnozę raka prostaty, oraz odnotowano ponad 5000 zgonów. Coraz częściej diagnozowane są nowe przypadki zachorowań, więc sytuacja jest alarmująca.
Fot. iStock/Rak prostaty
Rak prostaty — przyczyny
Nie określono dokładnie przyczyn rozwoju tego nowotworu. Wiadomo natomiast, że najczęściej pojawia się u osób w starszym wieku (od 50 roku życia wzwyż) oraz obciążonych czynnikami genetycznymi. Zachorowanie na ten nowotwór u członka rodziny w pierwszej linii pokrewieństwa zwiększa ryzyko aż 2-3 krotnie. Nie oznacza to jednak, że u osób młodszych (ok. 40 roku życia) i bez obciążeń, taki nowotwór nie wystąpi. Warto zauważyć, że poza obciążeniami genetycznymi duży wpływ może mieć dieta bogata w niezdrowe tłuszcze i towarzysząca jej otyłość.
Rak prostaty — objawy
Zazwyczaj rak prostaty rozwija się w sposób ukryty, nie dając przez długi czas żadnych objawów. Mogą pojawiać się pojedyncze symptomy, jak np.:
- częstomocz;
- konieczność oddawania moczu w nocy;
- pilna potrzeba oddania moczu;
- uczucie niepełnego wypróżnienia pęcherza;
- oddawanie moczu wąskim strumieniem;
- zakażenia dróg moczowych;
- niekiedy można zauważyć w moczu obecność czerwonych krwinek (nie jest to jednoznaczne z czerwonym zabarwieniem moczu);
- innym, bardziej niepokojącym symptomem, jest zastój moczu w pęcherzu, który wynika z powiększania się guza. Może on prowadzić do niewydolności nerek.
Powyższe objawy mogą świadczyć także o innych problemach zdrowotnych, np. są częste dla łagodnego rozrostu gruczołu krokowego.
Rak prostaty — późne objawy
Wiadomo, że rak prostaty jest nowotworem złośliwym, który niesie ryzyko przerzutów do bliższych i dalszych narządów oraz do węzłów chłonnych (najczęściej w miednicy). Nowotwór gruczołu krokowego w stopniu zaawansowanym daje także inne objawy, np.:
- ból w okolicy kręgosłupa lędźwiowego;
- objawy ucisku rdzenia kręgowego — np. osłabienie siły kończyn dolnych;
- ból kości — wynika z przerzutów raka prostaty do kości. Zwykle bóle dotyczą kręgosłupa, żeber, kości miednicy i czaszki.
- obrzęki kończyn dolnych, które wynikają z masywnego zajęcia węzłów chłonnych;
- gwałtowna utrata masy ciała;
- coraz większe problemy z oddawaniem moczu.
Może się zdarzyć, że rosnący guz nie daje żadnych z powyższych objawów raka prostaty, za to powoduje mylące symptomy związane z naciekiem okolicznych tkanek lub przerzutami raka do kości, lub narządów.
Fot. iStock/Rak prostaty
Rak prostaty — diagnoza
Lekarz jest w stanie stwierdzić podejrzenie raka prostaty dzięki prostemu badaniu przez odbytnicę. Ocenia stan gruczołu krokowego palcem przez ściany odbytnicy. Wszelkie odstępstwa od normy, typu nierówna, powiększona powierzchnia, z wyczuwalnymi guzkami, może świadczyć o nowotworze.
Lekarze dysponują także innymi metodami użytecznymi w diagnostyce raka prostaty:
- ocena stężenia swoistego antygenu sterczowego PSA — u większości chorych stężenie tej substancji jest zwiększone, ale nie w każdym przypadku jego stężenie musi oznaczać istnienie nowotworu;
- ultrasonografia przezodbytnicza — dzięki niej można ocenić budowę gruczołu coraz wybrać miejsce do pobrania wycinka do biopsji;
- tomografia komputerowa miednicy i jamy brzusznej — może pomóc zobrazować węzły chłonne oraz narządy jamy brzusznej, kości miednicy i kręgosłupa;
- scyntygrafia (badanie obrazowe za pomocą izotopów promieniotwórczych) — zalecana jest najczęściej, gdy objawy wskazują na przerzuty.
Leczenie raka prostaty i rokowania
Biorąc pod uwagę stopień zaawansowania choroby, stan pacjenta i jego wiek, ocenę ryzyka, można zdecydować się na jeden z trzech sposobów leczenia tego nowotworu:
- operacja — zalecana jest, gdy szacuje się czas przeżycia pacjenta na ponad 10 lat, a guz ograniczony jest wyłącznie do prostaty;
- radioterapia — zalecana jest głównie u pacjentów z nieco bardziej zaawansowaną chorobą, ale bez istniejących przerzutów odległych;
- leczenie polegające na terapii hormonalnej — proponuje się pacjentom, u których niemożliwe jest przeprowadzenie operacji lub zastosowanie chemioterapii;
- klasyczna chemioterapia.
Rokowania w przypadku leczenia raka prostaty dają szansę na życie. Według statystyk odsetek 5-letnich przeżyć pacjentów cierpiących na raka prostaty wynosi w Polsce około 67%. Najgorsze rokowania dotyczą sytuacji, w której nowotwór jest rozsiany po organizmie.
