Dieta Zdrowie

Korzeń maca poprawia humor, odporność na stres, płodność i libido. Co jeszcze potrafi ten superfood?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
16 listopada 2021
Korzeń maca
Fot. iStock
 

Korzeń maca, określany mianem „peruwiańskiego żeń-szenia”, jest wartościowym dodatkiem do diety. Docenia się go za szerokie działanie na zdrowie, więc nie dziwi, że cieszy się on coraz większą popularnością. Decydując się na włączenie go do diety, warto wiedzieć jakie właściwości ma korzeń maca oraz z czego wynika jego działanie?

Czym jest maca?

Maca (Lepidium meyenii, Lepidium peruvianum) jest warzywem korzeniowym z rodziny kapustowatych, znanym w Peru od tysiącleci. Maca przypomina nieco rzodkiewkę, której korzeń może przybierać różne kolory: kremowy, żółty, zielony, czerwony, fioletowy i czarny. Należy do roślin niewielkich, najczęściej osiąga wysokość 10-20 centymetrów, za to jej jadalny korzeń osiąga najczęściej 15 cm w obwodzie. Liście układają się w rozetę, a kwiaty tworzą się wokół podstawy rośliny.

Korzeń maca

Fot. iStock/ Maca

Korzeń maca to surowiec tradycyjnie uważany za afrodyzjak i specyfik zwiększający możliwości organizmu. Najczęściej dostępny, proszkowany korzeń maca, można dodawać do owsianki, koktajlu, jogurtu czy nawet kawy. Charakteryzuje się słodkim zapachem kojarzącym się z toffi i wyrazistym orzechowym smakiem.

Korzeń maca — co zawiera?

Korzeń maca jest źródłem licznych związków biologicznie aktywnych, co wpływa na jego dobroczynne działanie. W jego składzie znajdują się witaminy z grupy B, minerały takie jak: wapń, żelazo, cynk, miedź, potas. Dostarcza zdrowe nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), oraz wartościowe białko  (ok. 10-16 g/100 g), zawierające wiele egzogennych aminokwasów, których organizm samodzielnie nie wytwarza. Zaliczamy do nich m.in.: argininę, leucynę, izoleucynę, walinę, treoninę, lizynę, metioninę, histydynę, fenyloalaninę.

W maca nie brakuje związków polifenolowych, które wykazują działanie przeciwutleniające, hamujące proces przedwczesnego starzenia się i uszkadzania komórek organizmu. Ponadto można w nim znaleźć obniżające poziom cholesterolu sterole (sitosterol, kampesterol, stygmasterol), makamidy i makaeny poprawiające płodność u mężczyzn, oraz błonnik niezbędny dla prawidłowej pracy układu pokarmowego.

Korzeń maca — właściwości

Maca na wzmocnienie organizmu

Dzięki bogatemu składowi korzeń maca stosowny jest po chorobach, podczas rekonwalescencji. Można po niego sięgać dla wzmocnienia organizmu w stanach osłabienia, niedożywienia i obniżonej odporności. Zalecany jest do stosowania podczas narażenia na przewlekły stres oraz podczas obniżonego nastroju. Można stosować korzeń dla wsparcia pamięci i funkcji umysłowych, również u osób w podeszłym wieku.

Korzeń maca

Fot. iStock/Maca

Na libido i płodność 

Korzeń maca cechuje się wysoką zawartością argininy, która pozytywnie wpływa na ilość i ruchliwość plemników. To z kolei zwiększa szansę na szczęśliwe poczęcie. Ponadto odnotowano także wpływ maca na poziom libido. Badania przeprowadzone na grupie mężczyzn w wieku 21-56 lat wykazały, że włączenie 1,5 lub 3,0 g/dzień sproszkowanego korzenia maca przez 12 tygodni, wpłynęło na wzmocnienie odczuwania pożądania seksualnego.

Inne badania wykazały, że sproszkowana maca w dawce 3 g dziennie poprawia funkcje seksualne u kobiet cierpiących na łagodne zaburzenia seksualne wywołane stosowaniem leków z grupy SSRI (tzw. selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny), stosowanych w leczeniu depresji

Maca łagodzi objawy menopauzy

W 2011 roku badacze potwierdzili w kilku badaniach, że korzeń maca może łagodzić niektóre objawy menopauzy. Odnotowano złagodzenie przede wszystkim takich dolegliwości, jak: napięcie emocjonalne, problemy z koncentracją, nerwowość, drażliwość, lęki, uczucie zmęczenia, przygnębienia, a także zaburzenia seksualne.

Może zapobiegać osteoporozie

Jak wykazało jedno z doświadczeń, ekstrakt z korzenia maca może chronić przed zanikiem tkanki kostnej spowodowanej niedoborem estrogenów u kobiet po menopauzie. To może być przydatne w profilaktyce osteoporozy u kobiet po przejściu menopauzy.

Korzeń maca

Fot. iStock

Korzeń maca może wzmacniać mięśnie

Korzeń maca uważana się za skuteczny środek wspierający budowę i wytrzymałość masy mięśniowej, z powodu obecności steroli. Roślinne sterole wykazują działanie częściowo podobne do działania sterydów anabolicznych, więc maca stosowana jest chętnie przez sportowców celem zwiększania masy mięśniowej.

Gdzie kupić korzeń maca? Ile kosztuje?

Dzięki licznym właściwościom sproszkowany lub dostępny w formie tabletek korzeń tej rośliny, uważany jest za kolejny naturalny produkt z grupy superfood, który pozytywnie wpływa na organizm. Jednocześnie jest uważany za produkt bezpieczny, ponieważ rzadko powoduje skutki uboczne, takie jak migreny, czy zmiany nastoju, bezsenność.

Korzeń można nabyć w sklepach stacjonarnych i internetowych ze zdrową żywnością, a także w niektórych hipermarketach. Przeciętnie sproszkowana maca kosztuje ok. 50-60 zł/kg, natomiast produkt w formie kapsułek/tabletek, może mieć zróżnicowane ceny, ze względu na zawartość ekstraktu z korzenia rośliny.


źródło: www.poradnikzdrowie.pl ,vitapedia.pl

Dieta Zdrowie

Hirsutyzm – nadmierne owłosienie u kobiet to nie tylko sprawa wyglądu. O czym może świadczyć ten problem?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
16 listopada 2021
Hirsutyzm
Fot. iStock
 

Hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie u kobiet, które występuje w nietypowych miejscach, jest objawem mogącym świadczyć o różnych chorobach i zaburzeniach, szczególnie endokrynologicznych. Zawsze powinien stanowić powód do sprawdzenia stanu zdrowia, choć nie każdy mocniej zarysowany włosek na twarzy jest objawem chorobowym. Czym jest hirsutyzm, co go powoduje, oraz w jaki sposób można go leczyć, by usunąć problem?

Czym jest hirsutyzm?

Hirsutyzm jest sytuacją, w której dochodzi do pojawienia się nadmiernej ilości włosów u kobiet, w miejscach, w których zazwyczaj nie zauważa się gęstego owłosienia. Włoski pojawiają się najczęściej w lokalizacjach takich jak: warga górna, broda, klatka piersiowa, okolice brodawek sutkowych, uda, plecy i brzuch, co zazwyczaj charakterystyczne jest dla mężczyzn. Problem pojawia się u około 5–15% kobiet w okresie rozrodczym, najczęściej u osób otyłych. Zauważono również pewną zależność — najbardziej narażone na hirsutyzm są mieszkanki basenu Morza Śródziemnego, Bliskiego Wschodu i Azji Południowej.

Hirsutyzm

Fot. iStock/Hirsutyzm

Hirsutyzm powodują męskie hormony płciowe, czyli androgeny, lub przyjmowanie leków o działaniu androgennym. Androgeny przede wszystkim wytwarzane są u mężczyzn w jądrach. U kobiet również one występują, ale w o wiele mniejszej ilości, produkowane przez jajniki i nadnercza. Gdy w kobiecym organizmie dochodzi do nadmiernego wydzielania androgenów (tzw. hiperandrogenizm) lub tkanki mają zwiększoną wrażliwość na działanie tych hormonów, pojawia się problem z nadmiernym owłosieniem w nietypowych miejscach. Nie ma możliwości uniknięcia pojawienia się hirsutyzmu, ale można i trzeba go leczyć.

Hirsutyzm a hipertrichoza

Hirsutyzm bywa mylony z hipertrichozą, która polega na pojawieniu się nadmiernego owłosienia na dowolnej części ciała. Hipertrichoza nie jest związana ze zwiększonym stężeniem androgenów w organizmie. Zaburzenie to może pojawić się po włączeniu do leczenia pewnych leków (fenytoina, penicylamina, diazoksyd, cyklosporyna, glikokortykosteroidy). Cierpią z jego powodu również kobiety z jadłowstrętem psychicznym.

Hirsutyzm — przyczyny

Zwiększone wydzielanie androgenów może wynikać z:

  • chorób jajników, np. u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS), z guzem jajnika wydzielającym androgeny;
  • chorób nadnerczy: zaliczamy do nich: guz nadnerczy produkujący androgeny, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga;
  • z chorób przebiegających z dużymi stężeniami prolaktyny (hiperprolaktynemią), np.: guzy produkujące prolaktynę, długotrwały stres, przewlekły wysiłek fizyczny;
  • stosowania leków, np. danazolu, androgenów, steroidów anabolicznych, doustnych środków antykoncepcyjnych z androgennym progestagenem.

U części chorych kobiet nie jest możliwe określenie przyczyny nadmiernego owłosienia.

Hirsutyzm

Fot. iStock/Hirsutyzm

Hirsutyzm — objawy zaburzenia 

Głównym i zarazem najbardziej dokuczliwym objawem hirsutyzmu jest pojawienie się zbyt dużej ilości włosów w nietypowych dla kobiet miejscach (warga górna, broda, klatka piersiowa, wewnętrzne powierzchnie ud, plecy i brzuch).

Do innych objawów towarzyszących hirsutyzmowi zaliczamy m.in.:

  • łysienie typu męskiego, które pojawia się najpierw przy skroniach i na czubku głowy;
  • zmiany skórne z nasilonym łojotokiem, trądzikiem na twarzy i plecach;
  • zaburzenia miesiączkowania;
  • otyłość;
  • niepłodność;
  • zaburzenia nastroju.

Jeśli kobieta zauważy u siebie objawy, które hirsutyzm może powodować, powinna udać się do lekarza POZ lub dermatologa, który po zbadaniu pacjentki może ją skierować do endokrynologa. Specjalista przed postawieniem diagnozy zleci wykonanie oznaczenia stężenia hormonów (m.in. testosteronu, androgenów), oraz, jeśli będzie taka konieczność, wykonanie badań obrazowych (USG, TK) oceniających jajniki i nadnercza.

Hirsutyzm

Fot. iStock

Na czym polega leczenie hirsutyzmu?

Hirsutyzm u kobiet jest przyczyną dużego dyskomfortu z powodu widocznych włosków czy zmian skórnych, jednak większym problemem są w tym przypadku zaburzenia hormonalne, które mogą negatywnie wpływać na zdrowie pacjentki. Hirsutyzm może być leczony na różne sposoby, co zależne jest od przyczyny zaburzenia.

  • Przy rozpoznaniu guza jajnika lub nadnercza, w pierwszej kolejności zaleca się ich chirurgiczne usunięcie.
  • Przy rozpoznaniu wrodzonego przerostu nadnerczy stosuje się glikokortykosteroidy.
  • Hirsutyzm wynikający z przyjmowania leków wymaga odstawienia szkodzącego preparatu.
  • Można zastosować leki w kremie wcieranym bezpośrednio na skórę ze zwiększonym owłosieniem. Warunkiem powodzenia tej terapii jest regularne i wielomiesięczne stosowanie.

Fot. iStock/Hirsutyzm

Usuwanie owłosienia przy hirsutyzmie

Wiele kobiet stosuje różne metody mechanicznego usuwania owłosienia (wosk, depilator, maszynka do golenia), co daje szybki efekt, ale jest jedynie działaniem objawowym. Aby pozbyć się niechcianego owłosienia skutecznie, można zastosować niszczące mieszki włosowe metody: elektrolizę i laseroteapię. Stosowanie samych metod maskujących problem, bez zdrożenia właściwego leczenia, nie przynosi oczekiwanych efektów. Całkowite wyleczenie hirsutyzmu jest zależne od przyczyny.


źródło: www.mp.pl 

Dieta Zdrowie

„Spotkałam na granicy w lesie kucharza, tatuażystę, dentystę, operatora dźwigu. Uchodźcy to normalni ludzie!”

Iwona Zgliczyńska
Iwona Zgliczyńska
16 listopada 2021
fot. archiwum prywatne

 – Wielu opowiadało mi swoje historie. Facet, który miał salon tatuażu z Iraku mówił mi, że jak przyszli do niego fundamentaliści, to powiedzieli, że jak nie przestanie tatuować, obetną mu rękę. Operator koparki pracował natomiast dla amerykańskiej firmy, więc fundamentaliści uznali, że jest zdrajcą. Ich ucieczka to nie fanaberia. Część Polaków ma obawę, że oni po prostu szukają teraz u nas wygodnego życia. Nie wyobrażam sobie, by chcieli siedzieć w tych lasach, gdyby nie bali się o swoje życie w ojczyźnie – mówi Mayra Wojciechowicz, aktywistka. Rozmawiamy o tym, co dzieje się na granicy polsko – białoruskiej, gdzie pojechała z pomocą humanitarną. Wojciechowicz mówi, że nie zna się na dużej polityce, ale w sytuacji, gdy w lesie marzną ludzie, gdy są tam głodne dzieci, trzeba ich ogrzać, nakarmić i sprawić, by nie umarli. „Koniec! Kropka!”

Mayra, dlaczego pojechałaś na granicę Białoruską?

Jak wiele osób teraz i ja nie byłam w stanie spać, pracować, normalnie funkcjonować, bo ciągle zastanawiałam się, że tam w puszczy marzną i głodują ludzie, zastanawiałam się jak mogę pomóc, nie tylko wpłacając pieniądze dla różnych organizacji, co oczywiście zrobiłam, ale chciałam na własne oczy sprawdzić, co tam na miejscu jest naprawdę potrzebne. Wtedy zadzwoniła do mnie przyjaciółka Maja, z którą w 2011 roku przy ustawie o nasiennictwie udało nam się zablokować wprowadzenie upraw genetycznych w Polsce. Ona ogłosiła zbiórkę w przedszkolu swoich dzieci. Ja założyłam zbiórkę na „pomagam.pl”, gdzie zebrałam 5 tysięcy złotych i postanowiłyśmy razem pojechać na Podlasie.

Pojechałyście w ciemno?

Zaczęłyśmy od ogrzewalni w Michałowie, którą stworzył samorząd lokalny, bo wiedziałyśmy, że to miejsce powstało z myślą o uchodźcach, by mogli się tam ogrzać, najeść, napić ciepłej herbaty. Dziś działa tam między innymi magazyn, w którym składane są rzeczy dla uchodźców. Potem pojechałyśmy do Gminy Tatarskiej w Bohonikach. Spotykałyśmy się z różnymi lokalnymi mieszkańcami, którzy mieszkają poza strefą stanu wyjątkowego, ale są w kontakcie z ludźmi, którzy pomagają uchodźcom. Aż w końcu trafiłyśmy do Grupy Granica i dla nich zrobiliśmy duże zakupy produktów spożywczych, z których oni gotują ciepłe posiłki dla ludzi do lasu.

Na koniec trafiłyśmy do Bazy Fundacji Ocalenie, gdzie segregowałyśmy rzeczy w magazynie. Oni nie mieli czasu tego zrobić, ponieważ ciągle jeździli na akcje do lasu. Napaliłam im więc w piecu, zadbałam o to, żeby mieli przyjemnie i ciepło. Tak wyglądał mój pierwszy wyjazd na granicę, ale dzięki niemu zorientowałam się, co jest tam naprawdę potrzebne.

Zorganizowałyście kolejną zrzutkę?

Wróciłyśmy do Gdańska i już wiedziałyśmy, że największą potrzebą na tamtą chwilę były tarpy, czyli wielkie płachty, pod którymi może się schronić nawet 10 osób. Jeden tarp kosztuje około 130 złotych. Udało nam się jednak wynegocjować niższe ceny, bo kupowałyśmy je hurtowo (100 szt.) i wysłałyśmy je do strefy stanu wyjątkowego. Regularnie wysyłamy już teraz konkretnym organizacjom lekarstwa, powerbanki, materace, śpiwory – robimy tylko sprecyzowane wysyłki, gdy dostajemy informację, że czegoś im brakuje.

Kiedy drugi raz pojechałaś na granicę, zaczęłaś już chodzić do lasu pomagać ludziom. Jak to wygląda?

Kiedy przychodzi informacja, wstajesz, pakujesz ciężki plecak z jedzeniem, piciem i lekarstwami i przedzierasz się przez puszczę, czasem nocą bez latarek, by na siebie nie zwracać uwagi. To są naprawdę trudne mozolne wyprawy. Ci ludzie mają telefony i znajomych za granicą, którzy pomagają im znaleźć numer telefonu do wolontariuszy, którzy udzielają pomocy. Miałam to szczęście, że trafiałam tylko na uchodźców głodnych i zziębniętych, nikt nie wymagał odwiezienia do szpitala. A to jest sytuacja, której oni teraz najbardziej się boją.

Znają przypadki, że jak ktoś trafi do szpitala np. w Hajnówce, to straż graniczna po kilku godzinach go stamtąd wyciągała i odwiozła do lasu na Białoruś. Zauważ, że ja celowo nie mówię „push back”, bo dla mnie to jest pudrowanie tego, co tam się dzieje. Tu chodzi zwyczajnie o siłowe, brutalne łapanki i wywózki. Dlatego dziś uchodźcy wolą otrzymać doraźną pomoc w lesie.

Na czym ta pomoc polega?

Te osoby, które spotkałam, długo nie jadły, od kilku dni piły wodę z kałuż, z bagien i dlatego cierpiały na choroby jelitowe. Wiły się z bólu. Opatrywałam młodemu chłopakowi skręconą kostkę. Był bardzo wyziębiony, próbowaliśmy go ogrzać. Obok jego kolega też wyglądał na zziębniętego, więc poprosiłam, by zdjął skarpetki. Ten zarzekał się, że z jego nogami wszystko jest w porządku, ale kiedy w końcu pokazał mi stopy, byłam przerażona. Ten człowiek od 10 dni był w przemoczonych butach w dzień i w noc. Ja takich stóp nie widziałam nigdy. Schodziły z niej płaty skóry.

Co cię najbardziej poruszyło podczas tych interwencji w lesie?

Nieprawdopodobny spokój i wdzięczność tych ludzi. Jak już dostali jeść i pić i zaczęliśmy rozmawiać, to oni nie pomstowali, nie krzyczeli, nie było w nich ani źdźbła agresji. To było absolutnie niesamowite i do dziś ten obraz sprawia, że szklą mi się oczy. Nie chciałabym w tym zimnym lesie spać ani godziny, a w nich był spokój, choć nie miałam dla nich jednego słowa na pocieszenie. Bo czy jest szansa, że na granicę wejdzie Frontex, albo Polski Czerwony Krzyż, by im pomóc? Czy jest szansa na stworzenie korytarza humanitarnego? Polski rząd buduje na granicy zasieki, a za te pieniądze przez wiele lat można by wspierać ośrodki dla uchodźców. Ja tej logiki nie pojmuję! W strefie jest wojsko.

Ludzie, którzy mieszkają tam mieszkają, twierdzą, że te chłopaki chodzą pijane, by odreagować wykonywanie rozkazów. To nie są dla mnie dzielni polscy żołnierze, którzy strzegą granic. To jest jakaś makabra! Oni jeżdżą po lesie i puszczają z głośników ujadanie psów, by dodatkowo nastraszyć ludzi w lesie. Dzień i noc latają helikoptery.

Co myślisz o straży granicznej? Widziałaś tych ludzi i na pewno masz na ten temat wyrobione danie. Dlaczego oni nie rezygnują z pracy?

W straży granicznej jest wiele osób, które serca nie mają. Ale jest też sporo takich, które to serce mają. Rozmawiałam z dwójka strażników, którzy nas zatrzymali w lesie i oni opowiadali, że często są pierwszymi i jedynymi, którzy mogą dotrzeć do tych ludzi i dać im jeść, ciepłe skarpety i zapas wody. Robią zbiórki na te rzeczy wśród swoich znajomych, wśród rodziny, mają je w bagażniku, starają się zachowywać po ludzku. Jakoś pomagać. Natomiast wielu strażników i wojsko działa inaczej, brutalnie i bez cienia empatii.

Spotkałam uchodźców, którzy opowiadali mi, że od kilku dni nie pili wody i byli już tak zdesperowani, że postanowili wyjść z lasu i iść do sklepu, by ją kupić w sklepie. We wsi złapała ich oczywiście natychmiast straż graniczna i powiedzieli im: „Chodźcie, zawieziemy was do ośrodka, tam się wyśpicie, napijecie, ogrzejecie”. Wsadzili ich do samochodu i bez łyka wody, o którą błagali, wywieźli ich na Białoruś.

Bierzesz udział w dyskusjach z osobami, które boją się przyjęcia przez Polskę uchodźców?

Ludzie dziś nie rozumieją wielu rzeczy. Dziwią się, skąd uchodźcy mają smartfony, dobre ubrania i pieniądze, by opłacić przemytników. Wtedy tłumaczę, że to jest tak, jakbyś ty uciekła, przecież zabrałabyś ze sobą telefon, sprzedałabyś wszystko. Mam wrażenie, że Polacy cały czas mają wyobrażenie, że uchodźcy to jacyś średniowieczni pasterze, którzy z kosturami przemierzają nasze puszcze. A to są ludzie! Normalni, jak my! Wielu z nich mówi po angielsku. Ostatnio wdałam się w internetową rozmowę z dziewczyną, która napisała: „Przecież na gołe oko widać, że oni nie pójdą do pracy, a będą pod moim blokiem koczować.” A ja w tym lesie spotkałam kucharza, tatuażystę, informatyka, oświetleniowca planów filmowych, operatora koparki i dentystę.

Uchodźcy to są normalni ludzie, z zawodami! Wielu opowiadało mi swoje historie. Facet, który miał salon tatuażu z Iraku mówił mi, że jak przyszli do niego fundamentaliści, to powiedzieli, że jak nie przestanie tatuować, obetną mu rękę. Operator koparki pracował natomiast dla amerykańskiej firmy, więc fundamentaliści uznali, że jest zdrajcą. Ich ucieczka to nie fanaberia. Część Polaków ma obawę, że oni po prostu szukają teraz u nas wygodnego życia. Nie wyobrażam sobie, by chcieli siedzieć w tych lasach, gdyby nie bali się o swoje życie w ojczyźnie.

Widziałaś wśród nich kobiety, dzieci?

Widziałam niewiele kobiet. Ale posłuchaj, co to ma za znaczenie? My chrześcijanie mówimy, że każde życie ludzkie ma wartość. Ale jednak segregujemy. Kobiety – ok! Dzieci – ok! Ale już arabscy młodzi chłopcy – nie ok! Co to jest za arogancja, żeby komuś powiedzieć, że jak jesteś młodym mężczyzną, to powinieneś zostać w swoim kraju i ginąć za swoją ojczyznę. Ja tego nie pojmuję!

Co my zwykli ludzie możemy teraz zrobić?

Organizacje potrzebują pieniędzy, by kupować ocieplane kalosze, lekarstwa i inne rzeczy. Szukajmy zbiórek i wpłacajmy pieniądze. Edukujmy młode pokolenie. Na Netflixie jest taki film rysunkowy „Żywiciel”, który można pokazać dzieciom i z nimi o tym porozmawiać. Można wywierać naciski za pomocą listów i petycji do zarządu głównego PCK, bo oni powinni tam być od początku, by pomagać. Możemy wiele zrobić. Z całą pewnością nie wolno przestać o tym, co dzieje się a granicy polsko-białoruskiej rozmawiać.

Znam cię od lat, jesteś osoba żywiołową. Dlaczego teraz opowiadasz o tym, co widziałaś na własne oczy bez wielkich emocji?

Posłuchaj, ja musiałam swoje emocje schować głęboko w sobie. Inaczej bym płakała i być może się rozpadła. Ja je zapchnęłam gdzieś bardzo daleko, żeby mieć umysł klarowny. Bym mogła dalej pomagać. Jeśli i wy macie ochotę pomóc, klikajcie i wpłacajcie, każda pomoc się teraz liczy: https://zrzutka.pl/nhy8ge


Zobacz także

8 produktów spożywczych, które pokocha twoje serce

7 alternatywnych dla nabiału źródeł wapnia, które uzupełnią jego niedobory

wiek metaboliczny

Wiek metaboliczny. Ile lat naprawdę ma twoje ciało?