Dom i wnętrze Zwierzęta

Rasy psów – małe, duże, i przyjazne dla dzieci. Które z nich cieszą się największą popularnością?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
15 maja 2020
Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka
Fot. iStock
 

Rasy psów to temat często poruszany. Miłośnicy zwierząt planujący przygarnięcie psa chcą wiedzieć jak najwięcej o danej rasie, by dokonać odpowiedniego wyboru. Ci, którzy mają już czworonożnego przyjaciela chętnie poszerzają wiedzę na jego temat. Jakie rasy psów są w Polsce najbardziej popularne i jakie cechy prezentują?Jakie rasy psów są przyjazne dla dzieci?

Rasy psów to temat niezwykle szeroki. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) podaje, że na świecie istnieje ok. 340 różnych ras psów. Dzięki znajomości cech danej rasy łatwiej jest dobrać psa do domu czy rodziny, by uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek. Wzorzec każdej rasy daje przyszłemu właścicielowi wskazówki, czego może się spodziewać, gdy zwierzę dorośnie – np. jaką wagę i wzrost osiągnie. Również trzeba wziąć pod uwagę, że nie każdy pies nadaje się do życia w bloku, podobnie jak nie wszystkie rasy psów będą potrzebowały długich i bardzo aktywnych spacerów. Są również rasy, które nie są najlepszym wyborem do domu z małymi dziećmi lub potrzebują bardziej intensywnego szkolenia, by podporządkowały się regułom panującym w domu.

Najpopularniejsze rasy psów (małe i duże)

Blisko połowa Polaków posiada psy. Kochamy zarówno psy rasowe, jak i kundelki, traktując je jak prawdziwych przyjaciół, co jest najważniejsze. Można jednak zauważyć, że niektóre rasy psów cieszą się ogromną popularnością i bardzo często można je spotkać u boku właścicieli. Jakie małe i duże rasy psów cieszą się największym powodzeniem w Polsce?

Najpopularniejsze rasy psów – beagle

Beagle wyrastają na wyjątkowo pożądane psy rodzinne, choć ich pierwotna rola była zupełnie inna. Te energiczne zwierzaki stworzone były do polowań, więc potrzebują dużo ruchu i zabaw, by rozładować energię. Beagle nie są psami kanapowymi i pozbawione możliwości ruchu, pozostawiane same sobie na wiele godzin, będą uprzykrzały sąsiadom czas donośnym wyciem, mogą też robić bałagan w domu. Bardzo przywiązują się do właściciela, są kochane i czułe, uwielbiają pieszczoty, nawet ze strony osób spoza rodziny. Nie wykazują agresji także w stosunku do innych zwierząt, chętnie przebywają w grupie.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/Beagle

Najpopularniejsze rasy psów – buldog francuski

Buldog francuski jest kolejnym przedstawicielem rasy psów uwielbianych przez wielu ludzi. Te psiaki doskonale nadają się na psy rodzinne, kochają dzieci i chętnie im towarzyszą. Nie wymagają długich spacerów i będą dobrze czuły się w mieszkaniu w bloku. Buldog francuski jest wesołym, ciekawskim i wyjątkowo towarzyskim psem, który mocno przywiązuje się do właściciela. Ma swój charakterek i lubi skupiać na sobie uwagę, o którą potrafi się upomnieć. Mimo ze zazwyczaj potrafi dogadać się z innymi psami, wymaga odpowiedniej socjalizacji. Często wdaje się w bójki z innymi samcami ze swojej rasy. Buldogi francuskie są inteligentne i można nauczyć je wielu sztuczek, ale tylko wtedy, gdy ma się odpowiednie podejście. Zrażone nieodpowiednim zachowaniem właściciela potrafią odmówić współpracy.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/Buldog francuski

Najpopularniejsze rasy psów – bulterier 

Bulterier to pies niegdyś hodowany do walk psów, a obecnie towarzyszący ludziom jako członek rodziny. Wbrew pozorom jest wesoły i zrównoważony, ale może być czasem niedelikatny, np. przepychając się w zabawie z dziećmi. Potrzebuje dużo ruchu i ciekawej zabawy. Akceptuje domowników, choć oddany jest tylko jednemu panu. Dla dzieci jest tolerancyjny, natomiast może wykazywać agresję wobec obcych psów, dlatego w przypadku bulteriera tak ważna jest socjalizacja i odpowiednie szkolenie. Wykazuje skłonności do lęku separacyjnego i niekiedy do demolowania domu, gdy zostaje sam na długie godziny. Z tego powodu należy go od małego przyzwyczajać do rozstań z właścicielem. Doskonale sprawdza się w roli stróża, gotów walczyć do upadłego w obronie właściciela. Jest również inteligenty, ale niecierpliwy i czasem po prostu nieposłuszny w trakcie szkolenia.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/Bulterier

Najpopularniejsze rasy psów – golden retriever

Golden retriever to pies o umiarkowanym temperamencie i radosnym usposobieniu. Jest łagodny i ufny nawet w stosunku do obcych ludzi. Mocno przywiązuje się do rodziny, nie znosi izolowania. Wykazuje silny instynkt posiadania, więc trzeba go uczuć, co należy do niego, a co nie. Dla dzieci jest cierpliwy i wyrozumiały, chętnie towarzyszy im w zabawie, choć przez swoją masę może przewrócić malucha. Zazwyczaj toleruje inne domowe zwierzaki. Jest inteligentny i chętny do nauki – sprawdzi się w dogoterapii, jako przewodnik niewidomych, asystent osób niepełnosprawnych. Golden retriever potrzebuje sporej dawki ruchu i zabaw, wykonywania poleceń. Dorosły osobnik potrzebuje co najmniej godziny aktywnego spaceru połączonego z ćwiczeniami. Uwielbia wodę i pływanie, świetnie tropi i aportuje.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/Golden retriever

Najpopularniejsze rasy psów – labrador retriever

Duże labradory należą do rasy psów od lat cieszących się niesłabnącym zainteresowaniem. Mają wesołe usposobienie, są pełne życia, zrównoważone i przyjacielskie, sprawdzą się jako kompan dla dzieci. Bardzo przywiązują się do rodziny i fatalnie znoszą samotność. Psy tej rasy są niezwykle łagodne w stosunku do ludzi, nawet tych obcych, nie wykazują agresji także w stosunku do obcych oraz innych zwierząt. Potrzebują dużo ruchu i zabaw, wykonywania komend. Kochają pływanie, świetnie wyszukują ukryte zabawki – często można je spotkać jako psy ratownicze oraz trapiące osoby uwięzione pod gruzami np. po trzęsieniach ziemi. Labradory są bardzo inteligentne i skore do nauki, ale ćwiczenia powinny być różnorodne, by zbyt szybko się nie nudziły. Potrzebują one także jasnych zasad i konsekwencji właściciela, ponieważ szybko zauważają i „wykorzystują” popełnione błędy swojego pana.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/Labrador retriever

Najpopularniejsze rasy psów – mops

Małe mopsy należą do rasy psów hodowanych jako towarzyszy człowieka i doskonale sprawdzają się w tej roli. Są towarzyskie, niekonfliktowe, doskonale dogadują się z dziećmi. Mopsy nie zachowują się agresywnie w stosunku do ludzi i innych zwierząt, dobrze czując się w większej grupie. Te psy nie są typem sportowców i nie lubią nadmiernego wysiłku, ale potrzebuje odpowiedniej dawki ruchu dla zdrowia.  Mopsy są inteligentne i bardzo wrażliwe – może im się nie spodobać nawet podniesiony, ostry ton właściciela, choć potrzebuje konsekwencji w wychowaniu i jasnych reguł.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/Mops

Najpopularniejsze rasy psów – owczarek niemiecki

Duże owczarki niemieckie zaliczamy do rasy psów o silnym temperamencie, potrzebujących wiele ruchu i zadań do wykonywania, więc nie są dobrym wyborem dla ludzi ceniących spokój i leniwe popołudnia. Są niezwykle żywiołowe, wymagają dużej aktywności – ruchu i ćwiczeń umysłowych. Te psy są pewne siebie, ale podporządkowują się właścicielowi, są opanowane i łagodne. Kochają swoich właścicieli, odnajdują się w rodzinie i dobrze dogadują się z dziećmi. Należy jedna wiedzieć, ze na własnej posesji zarówno obce dziecko jak i osobę dorosłą mogą potraktować intruza. Odważne, podatne na szkolenie, doskonale sprawdzają się w roli uważnych stróżów, są doskonałymi psami policyjnymi.

Rasy psów - duże, małe, dla dzieci, charakterystyka

Fot. iStock/owczarek niemiecki

Najpopularniejsze rasy psów – siberian husky

Siberian husky to pies-energia. Posiada ogromny temperament, jest żywiołowy, bardzo radosny i towarzyski. Ma silny charakter, bywa dominujący, jeśli się na to pozwoli, ale uznaje swojego właściciela. Husky potrzebuje konsekwencji i łagodnego traktowania, ale rzadko wykonuje jakiekolwiek polecenia. Dogaduje się z dziećmi, jednak w zabawie jest ruchliwy i bardo spontaniczny, więc należy nadzorować jego zabawy z małymi dziećmi. Zdecydowanie zaliczamy go do psów sportowych. Idealnie sprawdzają się podczas biegów długodystansowych oraz w wyścigach zaprzęgów na saniach lub trójkołowych wózkach. Husky źle znoszą samotność, są silnie terytorialne i dla intruza mogą być bardzo nieprzyjemne. Przedstawiciele tej rasy psów o wiele częściej wyją, niż szczekają. Te psy to mistrzowie ucieczek zarówno na spacerach jak i z posesji, która musi być odpowiednio ogrodzona.

Fot. iStock/Siberian husky

Najpopularniejsze rasy psów – sznaucer miniaturowy

Sznaucer miniaturowy to niewielki ale odważny pies o dużym temperamencie. Jest żywiołowy, wesoły i spontaniczny, dość zaborczy w kontaktach z ukochanym właścicielem. Znakomicie sprawdza się jako pies rodzinny i źle znosi samotność. Zostawiony sam sobie na wiele godzin wyraża swoją frustrację poprzez wycie i szczekanie, może również niszczyć pozostawione przedmioty. Bywa dość hałaśliwy i sprawdza się w roli niewielkiego ale czujnego stróża. Nie lubi niedelikatnego traktowania, dobrze sprawdzi się wśród starszych, bardziej świadomych dzieci. Dobrze dogaduje się z innymi zwierzętami w domu. Sznaucer miniaturowy jest bardzo inteligentny, uczy się chętnie i szybko, z prawdziwą radością.

Fot. iStock/Sznaucer miniaturowy

Najpopularniejsze rasy psów – Yorkshire terier 

Yorkshire terrier to niewielki pies o dużym temperamencie. Jest niezależny, wesoły i pełen chęci do zabawy. Bywa zazdrosny o właściciela, do którego przywiązuje się niezwykle mocno. Nie jest idealnym towarzyszem dla małych dzieci, które bywają niedelikatne, a York może źle zareagować na niewłaściwe traktowanie. Te psy bywają równie zadziorne i bardzo hałaśliwe, uparte i niezależne. Można nauczyć je kilku komend, ale nie sprawdzają się podczas typowego szkolenia.

Fot. iStock/ Yorkshire terrier

Rasy psów dla dzieci 

Często pada także pytanie, jakie rasy psów przyjazne dla dzieci najlepiej się sprawdzą. Oczywiście przed zakupem lub przygarnięciem psa należy pamiętać, że nie jest to zabawka. Pies powinien pojawić się w domu nie jako kaprys dziecka, ale wspólna, przemyślana decyzja całej rodziny. Ponieważ dzieci bywają mało delikatne, czy gwałtowne w ruchach, psy im towarzyszące powinny być spokojne, cierpliwe i zrównoważone.

Fot. iStock/Rasy psów przyjaznych dla dzieci

Rasy psów przyjazne dla dzieci:

  • Nowofundland
  • Berneński pies pasterski
  • Owczarek podhalański
  • Bokser
  • Beagle
  • Cavalier king charles spaniel
  • Samojed
  • Buldog francuski
  • Owczarek szkocki collie
  • Irish soft coated wheaten terrier
  • Whippet
  • Boston terrier
  • Pudel  średni
  • Jack russell terrier
  • Cairn terrier
  • Terier szkocki

źródło:  www.dogopedia.pl , www.psy.pl

Dom i wnętrze Zwierzęta

24 sposoby na to, by poczuć się lepiej psychicznie. Na czas kryzysu i nie tylko

Anna Frydrychewicz
Anna Frydrychewicz
18 maja 2020
Fot. iStock/Martin-dm
 

Wielu z nas doświadcza obecnie znacznego spadku kondycji psychicznej. Izolacja, niepewność, niepokój związane z pandemią potęgują to, co staraliśmy się zlekceważyć – nasze lęki, momenty kryzysu i stany depresyjne.

Przedstawione poniżej, proste nawyki nie zastąpią profesjonalnej terapii. Ale pomogą ci przezwyciężyć trudne chwile i spojrzeć na swoją sytuację z większym optymizmem i z większą wiarą w szczęśliwe zakończenie.

1.Medytuj

Albo módl się. Rytm, afirmacje, równy oddech zbawienie wpływają na skołatane nerwy.

2. Poproś o pomoc

Proste i  trudne jednocześnie. Nie czekaj do ostatniego momentu.

3. Pisz pamiętnik

To pozwala lepiej kontrolować emocje, lepiej orientować się co do tego, w jakim punkcie emocjonalnie się znajdujesz.

4. Staraj się być aktywnym fizycznie

Żeby oczyścić umysł ze słuch myśli, poczuć adrenalinę.

5. Staraj się obcować z naturą

Kolor zielony wpływa uspokajająco, słońce dostarcza witaminy D.

6. Traktuj siebie dobrze

Nie pobłażaj sobie, ale wybaczaj, staraj się siebie zrozumieć, nie wracaj do przeszłości.

7. Zrób coś kreatywnego

Poczujesz się lepiej, kiedy zobaczysz efekt swojej pracy.

8. Staraj się myśleć pozytywnie

Podobno w każdej, najgorszej nawet sytuacji, można znaleźć coś dobrego. Trzeba jedynie zmienić perspektywę.

9. Naucz się prawidłowo oddychać

Odpowiednie dotlenienie organizmu otwiera umysł i uspokaja.

10. Rób to, w czym jesteś dobry

Odczujesz satysfakcję, podbudujesz swoje ego, udowodnisz sobie coś samemu sobie.

11. Unikaj porównań

Oraz osądzania – siebie i innych. Każdy z nas jest inny, każdy egzystuje w innych okolicznościach.

12. Dbaj o odpowiednią ilość snu

Niech to będzie codzienny, ważny rytuał. Wyłącz telefon odpowiednio wcześniej, nie oglądaj telewizji w łóżku.

13. Spraw, żeby codzienne obowiązki były bardziej zabawne niż smutne

Żebyś nie musiał myśleć o nich z niechęcią.

14. Obejrzyj coś, co cię podnosi na duchu

Nawet śmieszne koty w Internecie.

15. Zrób sobie listę piosenek „na dobry dzień”

Muzyka to wspaniałe antidotum na zły nastrój i słabą kondycję psychiczną. Wielu z nas nie wyobraża sobie dobrego poranka bez ulubionych dźwięków.

16. Spędzaj czas z ludźmi, którzy podnoszą cię na duchu

A nie z tymi, którzy cię dołują.

17. Staraj się pomagać innym – tym, którzy naprawdę tego potrzebują

Realna pomoc udzielona innym wzmacnia nas psychicznie,  pokazuje siłę relacji międzyludzkich i uświadamia nam, że nie jesteśmy sami.

18. Unikaj brania na siebie zbyt wielu obowiązków

Prędzej czy pózniej pojawi się kryzys i poczucie, że z niczym sobie nie radzimy, że wszystko wymyka się spod kontroli.

19. Zrób sobie listę rzeczy, za które jesteś wdzięczny

Po to choćby, by udowodnić sobie, że w twoim życiu jest wiele dobrych rzeczy, wspaniałych osób oraz osobistych sukcesów.

20. Pracuj nad swoim językiem ciała

Kontroluj swoją postawę, wyraz twarzy. To dodaje pewności siebie i sprawia, że sam siebie odbierasz lepiej.

21. Pij dużo wody i jedz zdrowe, pożywne dania

Bo twój organizm trzeba odżywiać tym, co najlepsze, żebyś miał siłę stawiać czoła życiowym trudnościom.

22. Przypomnij sobie, że dajesz z siebie dokładnie tyle, ile możesz

To nie jest „za mało”. To jest tyle, ile możesz dać w tej chwili, by zachować harmonię emocjonalną.

23. Zrób sobie przerwy od mediów społecznościowych

Pełno w nich „pustych”, niepotrzebnych treści, które zaśmiecają twój umysł, drażnią, odbierają spokój.

24. Zdystansuj się od rzeczy, które sprawiają, że nie czujesz się dobrze

Nie chodzi o to by „nie wiedzieć”. Chodzi i to, by zrozumieć, że na pewne rzeczy nie mamy wpływu i , w miarę możliwości odsunąć je od siebie.


Na podstawie: vexking.com

 

 

 


Dom i wnętrze Zwierzęta

Szczury – jak się pozbyć niechcianych gości z domu?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
15 maja 2020
Szczury - jakie niosą zagrożenie i jak usunąć je z domu
Fot. iStock/szczury

Szczury to zwierzęta, które nie cieszą się powszechną sympatią. Kojarzone z brudem i chorobami, wzbudzają prawdziwy wstręt. Żartobliwie mówi się, że są tak odporne, że nawet bomba atomowa nie zakończy ich istnienia. Jeśli rzeczywiście ci niechciani goście pojawią się pod dachem, trzeba wiedzieć, jak ich wyprosić, nim narobią poważnych szkód.

Szczury – wierni towarzysze 

Szczury (Rattus) to gryzonie do których zaliczamy kilkadziesiąt gatunków. W Polsce najczęściej możemy spotkać  szczura śniadego i szczura wędrownego, które chętnie wpraszają się do ludzkich siedlisk i wcale niełatwo ich się pozbyć.

Szczur wędrowny (Rattus norvegicus), znany także jako szczur norweski i szczur rudy, charakteryzuje się zabarwieniem brunatnoszarym z żółtym odcieniem, z jaśniejszą stroną brzuszną. Jego ogon jest długi i nieowłosiony. Dorosłe szczury wędrowne osiągają długość tułowia od 20 do 30 cm, a ogona od 15 do 23 cm. Dobrze odżywione osobniki mogą osiągać jeszcze większe rozmiary – nawet 50 cm. W laboratoriach służy jako zwierzę doświadczalne. Poza tym, szczury laboratoryjne, podobnie jak myszy, hodowane są w domach, jako zwierzę towarzyszące.

Szczury - jakie niosą zagrożenie i jak usunąć je z domu

Fot. iStock

Szczur śniady (Rattus rattus) w Polsce najliczniejszy jest w portach morskich i na zachodzie, wzdłuż biegu Odry. Lokuje się  na strychach i w piwnicach domów, spiżarniach, na statkach oraz niekiedy w kanałach miast. Szczur śniady jest mniejszy i smuklejszy od szczura wędrownego, za to ma bardziej zaostrzony pyszczek, dłuższe uszy, duże oczy i ogon.  Długość głowy i tułowia wynosi 13-24 cm, a ogona 13,5-25 cm (razem około 40 cm). Ubarwienie szczura najczęściej jest czarne lub prawie czarne z szarą brzuszną stroną.

Szczury jako szkodniki

Szczury mają złą sławę nie bez przyczyny. W XIV wieku szczury, a w zasadzie pchły bytujące na nich, roznosiły  śmiertelną dżumę. Ponieważ gryzonie namnażały się szybko, wyjadały ludziom zapasy żywności, więc niechęć do nich była zrozumiała. Obecnie wcale nie jest lepiej. Gryzonie te są wszystkożerne i zjadają dziennie pokarmu odpowiadający 10% masy ich ciała.

Szczury - jakie niosą zagrożenie i jak usunąć je z domu

Fot. iStock

Szczury nadal wyjadają i niszczą plony oraz zapasy, czynią materialne szkody w gospodarstwie domowym. Wcale nierzadkie są przypadki, w których te gryzonie zakładały swoje gniazda, uszkadzając instalację elektryczną w budynku, powodując pożar. Ich zęby są niezwykle mocne i mogą nimi przegryźć różne materiały, drążąc tunele, uszkadzając ściany. Te gryzonie bywają bardzo agresywne. Zdarzały się pogryzienia ludzi oraz zwierząt domowych przez szczury, czy wygryzania dziur w ciałach np. świń. Przestraszony szczur bez drogi ucieczki może doskoczyć na wysokość twarzy dorosłego człowieka, by zaatakować.

Poza tym szczury niosą niebezpieczeństwo dla zdrowia. Są one nosicielami 56 różnych chorobotwórczych wirusów, bakterii i  pierwotniaków, wywołujących groźne choroby. Stanowią zagrożenie nie tylko dla człowieka, ale i dla zwierząt hodowlanych. Zagrażają tak samo zdrowiu ludzi, jak i zwierząt hodowlanych.

Szczury – jak wyprosić je z domu?

Obecność szczurów w domu nie jest krzepiąca, więc nie dziwi chęć jak najszybszego pozbycia się tych gryzoni. Do dyspozycji są mniej i bardziej humanitarne metody działania.

Fot. iStock

Kot

Szczury wprost nie znoszą zapachu wydzielanego przez kota, ponadto naturalny instynkt kota zachęca go do polowań. Bardzo rzadko się zdarza, by zakładały gniazdo tam, gdzie rządzi kot.

Żywołapki 

Żywołapki to skrzyneczki z mechanizmem zamykającym drzwiczki za szczurem. Do pułapki wkłada się wabik – jedzenie. Gdy zwabiony szczur wejdzie do środka, klapka lub drzwiczki się zasuwają, a gryzoń zostaje uwięziony w pułapce, skąd można go daleko od domu wypuścić. Żywołapkę można wykorzystywać wielokrotnie.

Klasyczne pułapki 

Pułapka działa w oparciu o prosty mechanizm. Nakłada się na nią w odpowiedni sposób przynętę, a gdy szczur wejdzie na łapkę i złapie jedzenie, klamra gwałtownie się zamyka, łamiąc szczurowi kręgosłup.

Chemiczne trucizny

Tzw. trutki powodują śmierć gryzonia po ich spożyciu. Przy ich stosowaniu należy być bardzo ostrożnym i lepiej unikać ich w przypadku obecności małych dzieci i zwierząt domowych. Co prawda w składzie trutek jest gorzki benzoesan denatorium, który ma odrzucić smakiem od próby spożycia trutki przez człowieka, ale trutkę dla bezpieczeństwa należy umieścić w miejscach niedostępnych dla dzieci i domowych zwierząt. Można zastosować trutki w płynie, wylewając je na podstawkę lub nasączając nimi  np. chleb lub owoce. Standardowo można zakupić też je w postaci granulek, kostek lub pasty. Trutki zaczynają działać z kilkudniowym opóźnieniem, więc szczury, będące szybko uczącymi się stworzeniami, nie kojarzą śmierci współbratymców ze zjedzeniem trutki. Niektóre preparaty zawierają również substancję mumifikującą, która uniemożliwia rozkład ciała szczura, więc po pewnym czasie nie wydziela się odrzucający odór.

Szczury - jakie niosą zagrożenie i jak usunąć je z domu

Fot iStock

Deratyzacja

Deratyzacja, czyli zwalczanie szczurów, to zadnie dla profesjonalistów. Dzięki zastosowaniu metod chemicznych lub biologicznych wyłapują lub uśmiercają szczury, po czym usuwają padłe gryzonie oraz je utylizują. Na końcu  specjaliści czyszczą i dezynfekują miejsca, w których padły szczury. Mogą również pomóc zabezpieczyć dom czy posesję przez ponownym pojawianiem się gryzoni.


źródło: www.szkodniki.waw.pl ,  www.ekologia.pl 

Zobacz także

Poradnik wyboru paneli podłogowych Fixly!

Łóżko z palet. Skandynawskie piękno drewna

Studio Forma 96

Kultowa kolekcja Ghost Gervasoni w nowych kolorach!