DHA z alg i DHA z ryb to ten sam kwas tłuszczowy z rodziny omega-3. Wybór źródła ma jednak znaczenie, zwłaszcza w czasie ciąży, karmienia piersią i w pierwszych latach życia dziecka. Porównujemy oba źródła na podstawie zaleceń polskich ekspertów.
Czym są kwasy omega-3?
Kwasy omega-3 to grupa wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które pełnią w organizmie ważne funkcje budulcowe. Należy do nich kwas alfa-linolenowy, czyli ALA, obecny m.in. w oleju lnianym, rzepakowym i w orzechach, a także długołańcuchowe kwasy EPA i DHA, których głównym źródłem są ryby morskie i algi. Organizm nie wytwarza ALA, dlatego musi on pochodzić z diety, a EPA i DHA powstają z niego tylko w ograniczonym stopniu. Z tego powodu eksperci zalecają dostarczanie DHA w gotowej postaci. Ma to szczególne znaczenie w pierwszych latach życia: DHA jest składnikiem budulcowym mózgu i siatkówki oka, a jego duże ilości gromadzą się w mózgu dziecka w okresie płodowym i w pierwszych dwóch latach życia.
Algi jako pierwotne źródło DHA
Pierwotnym źródłem DHA w morskim łańcuchu pokarmowym są algi. Ryby przyjmują ten kwas z pokarmem, bezpośrednio z alg albo z organizmów, które wcześniej je zjadły, i gromadzą go w swoich tkankach. Pod względem budowy chemicznej DHA z alg i z ryb to zatem ten sam kwas. Różni się natomiast jego źródło oraz składniki towarzyszące obecne w preparacie.
Bezpieczeństwo i jakość źródeł DHA
Ryby morskie mogą zawierać zanieczyszczenia środowiskowe, m.in. metylortęć i dioksyny. Według Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników najwięcej rtęci gromadzą duże ryby drapieżne. Dlatego eksperci zalecają, by w diecie kobiet planujących ciążę, przyszłych i karmiących mam oraz małych dzieci starannie dobierać gatunki ryb.
Algi mogą być natomiast hodowane w kontrolowanych warunkach, poza zbiornikami morskimi, co ogranicza ich kontakt z zanieczyszczeniami obecnymi w wodzie. Autorzy Stanowiska Grupy Ekspertów z 2023 roku podkreślają, że źródło DHA charakteryzować się niskim ryzykiem zanieczyszczenia metalami ciężkimi, dioksynami i polichlorowanymi bifenylami. W podsumowaniu dokumentu wskazują, że suplementy DHA z alg hodowanych w kontrolowanych warunkach mogą być szczególnie korzystnym rozwiązaniem dla osób szczególnie narażonych na szkodliwe działanie zanieczyszczeń, takich jak kobiety w ciąży, niemowlęta i dzieci.
Skład: DHA z EPA czy DHA bez EPA?
Oleje rybie, w tym tran, naturalnie zawierają mieszaninę DHA i EPA. Z alg można natomiast pozyskać DHA bez dodatku EPA. Ta różnica ma znaczenie u najmłodszych. Zgodnie ze Stanowiskiem Grupy Ekspertów zalecenia dla dzieci urodzonych o czasie do ukończenia 2. roku życia dotyczą suplementacji wyłącznie DHA, najlepiej udokumentowanego kwasu omega-3 pod względem bezpieczeństwa i korzyści zdrowotnych w tej grupie wiekowej. EPA pojawia się w zaleceniach dopiero od 3. roku życia. Autorzy stanowiska wyjaśniają, że u niemowląt EPA konkuruje z kwasem arachidonowym (ARA) z rodziny omega-6, co może prowadzić do zaburzeń wzrastania. DHA takiego działania nie wykazuje.
Ilość: czy same ryby wystarczą?
Tłuste ryby morskie jedzone 1–2 razy w tygodniu pokrywają zalecane dla dorosłych 250 mg DHA i EPA dziennie. Kobietom w ciąży i karmiącym piersią eksperci zalecają jednak przyjmowanie dodatkowo co najmniej 200 mg DHA dziennie. Jak zauważają autorzy stanowiska, dwie porcje ryb tygodniowo nie pokrywają tej dodatkowej ilości, co oznacza potrzebę zwiększenia spożycia ryb lub stosowania suplementów diety. W Polsce ryb morskich je się przy tym stosunkowo mało.
DHA z alg w suplementach diety Omegamed
DHA z alg stosuje w swoich produktach marka Omegamed. Wszystkie jej suplementy diety zawierają DHA z alg Schizochytrium sp., hodowanych w kontrolowanych warunkach poza zanieczyszczonymi zbiornikami morskimi i stanowią nowoczesną alternatywę dla tranu. Produkty są dopasowane do kolejnych etapów życia.
Suplementy diety Omegamed Optima START i Omegamed Optima FORTE łączą DHA z witaminą D, folianami złożonymi ActiFolin z aktywnym folianem 5-MTHF oraz jodem, czyli składnikami wymienianymi w rekomendacjach PTGiP dla kobiet w ciąży. Suplementy diety Omegamed Baby i Omegamed Baby+D dostarczają niemowlętom i dzieciom 150 mg DHA bez dodatku EPA, a wersje z witaminą D dodatkowo zalecaną dawkę tego składnika. Dla dzieci od 1. roku życia przeznaczona jest linia suplementów diety Omegamed Odporność, łącząca DHA z alg z witaminą D oraz dodatkowymi składnikami takimi jak witamina C czy cynk, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
Wybór suplementu warto omówić z lekarzem. Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Należy pamiętać, że zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia mają istotne znaczenie.
Podsumowanie
DHA z alg i DHA z ryb to ten sam kwas, który różni się źródłem pochodzenia i oraz składem preparatów, w których występuje. . Dla dorosłych tłuste ryby morskie jedzone 1–2 razy w tygodniu pozostają wartościowym źródłem DHA i EPA. W czasie ciąży i karmienia piersią taka ilość ryb nie pokrywa jednak dodatkowego zapotrzebowania na DHA, a u dzieci do 2. roku życia zalecenia dotyczą wyłącznie DHA. Dlatego przy wyborze suplementacji szczególne znaczenie ma jakość i bezpieczeństwo źródła tego kwasu, a eksperci zwracają uwagę na DHA pozyskiwane z alg hodowanych w kontrolowanych warunkach.
| Źródło | Co zawiera? | Na co zwrócić uwagę? |
| Tłuste ryby morskie | DHA i EPA | dobór gatunków w diecie przyszłych mam i małych dzieci; w ciąży i podczas karmienia 1–2 porcje tygodniowo nie pokrywają dodatkowego zapotrzebowania na DHA |
| Oleje rybie, w tym tran | DHA i EPA | do 2. roku życia zalecenia dotyczą wyłącznie DHA |
| Algi z kontrolowanych upraw | może być źródłem DHA bez EPA | źródło polecane szczególnie dla kobiet w ciąży, niemowląt i dzieci |
Najczęściej zadawane pytania
Czy DHA z alg to ten sam kwas co DHA z ryb?
Tak, to ten sam kwas tłuszczowy. Różni się źródło i skład preparatu: z alg można dostarczyć DHA bez dodatku EPA.
Czy suplement z DHA z alg zastąpi ryby w diecie?
Nie. Ryby pozostają cennym elementem diety, a suplement diety ją uzupełnia, ale nie może zastępować zróżnicowanej diety.
Czy kobieta w ciąży może jeść ryby?
Tak. Eksperci wskazują ryby morskie jako źródło DHA, a jednocześnie zalecają staranny dobór gatunków. Najwięcej zanieczyszczeń zawierają duże ryby drapieżne, dlatego ich spożycie w ciąży warto ograniczać.
Bibliografia
- Czerwionka-Szaflarska M., Socha P., Mojska H. i wsp., Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt oraz dzieci i młodzieży, „Standardy Medyczne/Pediatria” 2023, t. 20, s. 505–517.
- Zimmer M., Sieroszewski P., Oszukowski P., Huras H., Fuchs T., Pawłosek A., Polish Society of Gynecologists and Obstetricians recommendations on supplementation in pregnancy, „Ginekologia Polska” 2020, 91(10), s. 644–653, doi: 10.5603/GP.2020.0159. Polskie tłumaczenie: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2020, t. 5, nr 4, s. 170–181.
Artykuł sponsorowany