Uderzenia gorąca, bezsenność, rozdrażnienie, problemy z koncentracją. O menopauzie najczęściej rozmawiamy przez pryzmat objawów, rzadziej pytając o to, co dzieje się wtedy z samą kobietą. Tymczasem może to być nie tylko wymagający czas zmian hormonalnych, ale również moment, w którym zaczynamy na nowo przyglądać się swojemu życiu. Z okazji Światowego Dnia Menopauzy wracamy do ważnego pytania: kiedy ostatnio naprawdę zadbałaś o siebie?
Menopauza nie pyta, czy jesteśmy gotowe. Potrafi pojawić się w czasie, gdy zawodowe obowiązki nie zwalniają, dzieci wciąż potrzebują naszej uwagi, a starzejący się rodzice coraz częściej wymagają wsparcia. W samym środku codzienności, którą przez lata budowałyśmy, nagle zaczynamy czuć, że nasze ciało działa inaczej. Sen przestaje przynosić odpoczynek, koncentracja zawodzi, emocje bywają trudniejsze do opanowania, a zmęczenie nie mija nawet po weekendzie.
Łatwo wtedy pomyśleć, że coś jest z nami nie tak. Że powinnyśmy bardziej się postarać, lepiej zorganizować albo po prostu wziąć w garść. Ale może zamiast stawiać sobie kolejne wymagania, warto na chwilę się zatrzymać?
W książce Z czułością o menopauzie dr Monika Czerska proponuje spojrzenie na ten etap życia z innej perspektywy. Pisze o własnym doświadczeniu przedwczesnej menopauzy, o trudnych emocjach, presji i potrzebie odzyskania kontaktu ze sobą. Jej historia przypomina, że za zmianami fizycznymi często kryją się również pytania o tożsamość, relacje, granice i przyszłość.
Menopauza to coś więcej niż hormony
O menopauzie najczęściej mówi się językiem medycyny. I słusznie, bo zmian zachodzących w organizmie nie należy bagatelizować. Spadek poziomu estrogenów może wiązać się z wieloma dolegliwościami, które wpływają na codzienne funkcjonowanie. Nie każda kobieta doświadcza ich w taki sam sposób, a ich nasilenie może być bardzo różne.
Do najczęściej opisywanych objawów należą uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, wahania nastroju, zmęczenie oraz trudności z koncentracją i pamięcią. Mogą pojawić się również dolegliwości intymne, suchość pochwy czy dyskomfort podczas współżycia.
W swojej książce dr Czerska zwraca uwagę także na mniej oczywiste doświadczenia, w tym tak zwaną mgłę menopauzalną — poczucie rozkojarzenia, trudności z przypominaniem sobie informacji czy wrażenie, że umysł nie pracuje tak sprawnie jak wcześniej.
To szczególnie frustrujące dla kobiet, które przez lata przywykły do tego, że wszystko mają pod kontrolą. Nagle zwykłe zadania wymagają więcej wysiłku, a organizm nie odpowiada na dotychczasowe tempo życia tak jak dawniej. Warto jednak pamiętać, że nie każdy niepokojący objaw należy automatycznie przypisywać menopauzie. Jeśli dolegliwości utrudniają codzienne funkcjonowanie, nasilają się lub budzą niepokój, warto porozmawiać z lekarzem. Zmiana hormonalna nie oznacza, że trzeba pogodzić się z każdym dyskomfortem.
„Muszę” przez lata było ważniejsze niż „chcę”
Wiele kobiet doskonale zna ten scenariusz. Najpierw praca, potem dom, zakupy, obiad, sprawy dzieci, telefon do rodziców. W międzyczasie trzeba pamiętać o wszystkich terminach, potrzebach bliskich i drobiazgach, bez których codzienność podobno nie może się obejść. Własne zmęczenie? Można przecież odpocząć później.
Problem w tym, że „później” często nie nadchodzi. Dr Czerska opisuje, jak sama przez lata funkcjonowała w przekonaniu, że powinna być silna, niezawodna i gotowa do działania. Nawet odpoczynek potrafił wywoływać w niej poczucie winy. Dopiero z czasem zaczęła dostrzegać, że nie musi nieustannie udowadniać swojej wartości poprzez pracę, perfekcję i bycie potrzebną.
Ta refleksja może być bliska wielu czytelniczkom. Nie dlatego, że każda z nas przechodzi menopauzę tak samo, lecz dlatego, że presja, by sprostać wszystkim wymaganiom, nie kończy się wraz z określonym wiekiem.
Menopauza może stać się momentem, w którym dotychczasowy sposób funkcjonowania przestaje nam wystarczać. Zmęczenie skłania do pytań, na które wcześniej nie było czasu: czy naprawdę chcę tak żyć? Które obowiązki są dla mnie ważne, a które wykonuję wyłącznie z przyzwyczajenia? Dlaczego tak trudno przychodzi mi odmówienie innym, a tak łatwo odmawiam sobie?
To nie znaczy, że każda kobieta musi przejść życiową rewolucję. Czasem pierwszą zmianą jest po prostu przyznanie przed samą sobą, że jest nam trudno.
Nie musisz zasłużyć na odpoczynek
Jednym z najważniejszych przesłań książki Z czułością o menopauzie jest zachęta do stopniowego odzyskiwania przestrzeni dla siebie. Nie poprzez kolejną listę zadań, które trzeba perfekcyjnie wykonać, ale przez drobne decyzje podejmowane na co dzień.
Może to być spacer, na który wychodzisz bez poczucia, że w tym czasie powinnaś sprzątać. Wieczór z książką zamiast nadrabiania wszystkich zaległości. Trening, który ma poprawić samopoczucie, a nie być kolejnym sposobem na wymaganie od siebie więcej. Albo zwykłe powiedzenie „dzisiaj nie dam rady”, bez długiego tłumaczenia się.
Takie gesty mogą wydawać się niewielkie. Jednak dla osoby przyzwyczajonej do stawiania innych na pierwszym miejscu bywają początkiem istotnej zmiany. Warto też pamiętać, że dbanie o siebie nie zastępuje troski o zdrowie. Regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu, zbilansowana dieta i czas na regenerację są ważnymi elementami codziennego wsparcia organizmu. Jeśli objawy menopauzy znacząco obniżają jakość życia, lekarz może omówić dostępne możliwości leczenia, w tym terapię hormonalną, jeśli jest odpowiednia w danej sytuacji. Nie istnieje jeden sposób postępowania dobry dla wszystkich kobiet.
Najważniejsze, by nie traktować własnych potrzeb jak przeszkody, którą trzeba pokonać, aby móc wrócić do obowiązków.
A co z kobiecością, bliskością i seksem?
Menopauza potrafi wpływać również na intymną stronę życia. Zmiany hormonalne mogą powodować suchość pochwy, podrażnienia i ból podczas współżycia. U części kobiet zmienia się libido, inne zauważają przede wszystkim większe zmęczenie, trudności ze snem lub spadek ochoty na bliskość. Wciąż zbyt często takie problemy pozostają przemilczane. Kobiety uznają je za nieuniknioną część starzenia się, a czasem słyszą, że w pewnym wieku tak po prostu musi być.
Nie musi.
Dyskomfort intymny warto zgłosić ginekologowi, ponieważ istnieją sposoby, by go łagodzić. Pomocne mogą być odpowiednio dobrane preparaty nawilżające, lubrykanty, a w niektórych przypadkach także leczenie miejscowe lub inne metody zalecone przez specjalistę.
Równie ważna jest rozmowa z partnerem. Bliskość nie musi wyglądać tak jak dziesięć czy dwadzieścia lat temu. Może się zmieniać, dojrzewać i przyjmować nowe formy. Nie powinna jednak oznaczać rezygnacji z własnego komfortu. Kobiecość nie kończy się wraz z płodnością. Nie zależy też od tego, czy ciało wygląda dokładnie tak jak kiedyś. Zmienia się, ale nadal pozostaje częścią naszej historii, potrzeb i doświadczeń.
Druga połowa życia nie musi być tylko kontynuacją pierwszej
W rozważaniach dr Czerskiej menopauza staje się również okazją do spojrzenia na własne życie z szerszej perspektywy. Po latach budowania kariery, wychowywania dzieci, tworzenia relacji i realizowania kolejnych zadań możemy zacząć dostrzegać, ile rzeczy robiłyśmy dlatego, że naprawdę tego chciałyśmy, a ile dlatego, że tak należało.
Niektóre kobiety odkrywają w tym czasie dawne pasje. Inne decydują się na zmianę zawodową, naukę czegoś nowego albo podróż, którą od lat odkładały. Jeszcze inne przede wszystkim potrzebują spokoju, odpoczynku i uporządkowania codzienności. Nie ma jednego właściwego scenariusza. Nie trzeba zakładać firmy, przebudowywać związku ani wyjeżdżać na drugi koniec świata, żeby poczuć, że zaczyna się nowy etap. Czasem wystarczy odzyskać coś znacznie prostszego: prawo do własnego zdania, czas na przyjemność albo odwagę, by przyznać, że pewne rzeczy już nam nie służą.
I właśnie dlatego warto mówić o menopauzie nie tylko jako o końcu miesiączkowania czy okresie zmian hormonalnych. To doświadczenie, które może dotykać wielu obszarów życia, ale nie musi odbierać kobiecie poczucia sprawczości ani nadziei na przyszłość.
Światowy Dzień Menopauzy. Zacznij od jednego pytania
18 października obchodzimy Światowy Dzień Menopauzy. To dobry moment, by poszerzyć rozmowę o tym etapie życia – nie tylko o objawy, ale również o emocje, relacje, leczenie i codzienne potrzeby kobiet.
Potrzebujemy rzetelnej wiedzy medycznej, otwartości w gabinetach lekarskich i zrozumienia ze strony bliskich. Potrzebujemy też języka, który nie będzie przedstawiał menopauzy jako końca kobiecości ani problemu, który należy po cichu przetrwać.
Książka Z czułością o menopauzie przypomina, że troska o siebie nie jest nagrodą za wykonanie wszystkich obowiązków. Nie trzeba na nią zasłużyć, nie trzeba być wystarczająco produktywną ani najpierw zadbać o wszystkich wokół. Może więc zamiast pytać dziś siebie, co jeszcze powinnaś zrobić, spróbujesz zadać sobie inne pytanie?
Czego ja naprawdę teraz potrzebuję?
Nie musisz znać odpowiedzi od razu. Nie musisz też zmieniać całego życia w jeden dzień. Wystarczy, że dasz sobie prawo, by to pytanie w ogóle wybrzmiało. Bo menopauza nie odbiera Ci prawa do marzeń, bliskości, radości ani nowych początków. A troska o siebie nie jest egoizmem. Jest częścią życia, w którym Ty również jesteś ważna.
Dr Monika Czerska
