Choroby Zdrowie

Opryszczka to nie tylko bolesne wykwity na ustach. Co trzeba wiedzieć o zakażeniu wirusem HSV?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
12 sierpnia 2021
Opryszczka - przyczyny, objawy i leczenie
Fot. iStock
 

Opryszczka znana jest z doświadczenia wielu osobom. To zakażenie wirusowe jest przyczyną nieestetycznych i bolesnych zmian, które najczęściej pojawiają się na ustach. Jednak opryszczka wargowa to tylko jeden z wielu wariantów choroby. Co należy wiedzieć o opryszczce? W jaki sposób można się zakazić i jak można leczyć chorobę?

Opryszczka — co to jest?

Opryszczka pospolita to częste zakażenie wirusowe dotykające ludzi. Wywołują ją wirusy: HSV-1 i HSV-2 (Herpes simplex virus). Pierwszy z nich odpowiedzialny jest zazwyczaj za opryszczkę pojawiającą się na wargach i w jamie ustnej, a drugi przede wszystkim na narządach płciowych. Według statystyk nawet do 90% dorosłych jest zakażona wirusem HSV-1, a u około co dziesiątego dorosłego występuje zakażenie HSV-2. Okres wylęgania się choroby od momentu zakażenia wynosi od 1 do 26 dni, zwykle 6–8 dni.

Opryszczka - przyczyny, objawy i leczenie

Fot. iStock/Opryszczka

Jak można się zarazić opryszczką?

Wirusem opryszczki HSV-1 można się zarazić przez kontakt z wydzieliną pęcherzykową, śliną oraz z błonami śluzowymi i ze skórą (przez pocałunki, rzadziej wspólne sztućce i naczynia, ręczniki). Wyjątkowo zaraźliwy jest wirus z płynu z pęcherzyków, o wiele mniej ze śliny. Wirus szybko ginie w temperaturze pokojowej oraz po wyschnięciu, dlatego zakażenie przez przedmioty lub drogą kropelkową nie zdarzają się zbyt często. Najczęściej zakażają osoby z wyraźnymi objawami opryszczki, choć można zarażać też bez objawów. Do pierwszego zakażenia dochodzi zazwyczaj we wczesnym dzieciństwie.

Wirus HSV-2 jest przyczyną zakażenia okolic narządów płciowych. Wirus dotyka najczęściej osoby dorosłe, ponieważ przenosi się drogą kontaktów seksualnych.

Zakażenia opryszczką nie da się wyleczyć, wirus zostaje „uśpiony” w organizmie do końca życia. Osoba zakażona co jakiś czas będzie wydzielać go  w ślinie lub wydzielinach płciowych. Pod wpływem osłabienia lub infekcji, stresu, niedożywienia, miesiączki, wychłodzenia lub przegrzania wirus może się uczynnić. W takiej sytuacji mówimy o opryszczce nawrotowej.

Opryszczka — objawy

Objawy, które powoduje opryszczka, są bardzo charakterystyczne. W miejscu wtargnięcia wirusa pojawia się przeczulica, świąd i pieczenie. Po ok. 2–3 dniach pojawiają się drobne, bolesne pęcherzyki wypełnione przeźroczystym płynem. Pęcherzyki po pęknięciu pozostawiają bolesne owrzodzenia oraz nadżerki, a płyn z nich wyciekający jest wysoce niebezpieczny, łatwo się przy kontakcie z nim zarazić wirusem. Zmiany goją się same, zazwyczaj bez śladów. Objawy, jakie daje opryszczka z zakażenia pierwotnego, utrzymują się przez kilka tygodni, a w nawrotowym przez ok. 10–12 dni.

Lokalizacja opryszczki — różne postacie choroby

Zakażenie wirusami opryszczki mogą mieć różne postacie i lokalizację. Różne postacie choroby mogą dawać nieco inne objawy, co uzależnione jest od miejsca rozwoju wykwitów.

Zakażenie wirusem opryszczki HSV-1 zwykle przebiega jako:

Opryszczka na ustach (wargowa). Najpowszechniejszy typ opryszczki, który często nawraca. Opryszczka na ustach jest charakterystyczna, ponieważ pojawiają się skupiska bolesnych pęcherzyków zapalnych.

Opryszczka - przyczyny, objawy i leczenie

Fot. iStock/Opryszczka

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej. Pęcherzyki pojawiają się na błonie śluzowej jamy ustnej, po ich pęknięciu tworzą się bolesne nadżerki.

Zanokcica opryszczkowa i opryszczka skóry. Zanokcica opryszczkowa dotyczy wału paznokciowego, zmiany są bolesne i powstają na palcach rąk. Opryszczka skóry występuje u osób najczęściej w wieku 20–30 lat po dotykaniu okolic narządów płciowych (lub innych) przez osoby zakażone wirusem HSV-2.

Zapalenie spojówek i rogówki. Dotyczy oczu i może prowadzić do utraty wzroku.

Opryszczkowe zapalenie mózgu. Zapadają na nie dzieci i osoby poniżej 20 lat, oraz dorośli po 50. roku życia. Zapalenie mózgu zagraża śmiercią i pozostawia trwałe konsekwencje u większości dorosłych chorych.

Zakażenia narządowe. Mogą dotyczyć różnych narządów i są charakterystyczne dla osób ze zmniejszoną odpornością (np. w przebiegu AIDS, po chemioterapii, przyjmujących leczenie immunosupresyjne po przeszczepieniu narządów).

Zakażenie wirusem opryszczki płciowej (HSV-2) najczęściej przebiega, jako:

Opryszczka narządów płciowych. Wirus przenosi się drogą płciową. Zakażenie może przebiegać bezobjawowo lub z zapalnymi grudkami i pęcherzykami na zewnętrznej powierzchni genitaliów. Zmiany wyglądem przypominają opryszczkę na wargach, może pojawić się wydzielina z penisa lub pochwy. Oddawanie moczu może być bolesne. Zmianom może towarzyszyć świąd i pieczenie, gorączka, bóle głowy, bóle mięśni, obrzęk i powiększone węzły chłonne pachwinowe.

Opryszczka - przyczyny, objawy i leczenie

Fot. iStock/ Opryszczka

Opryszczkowe zapalenie odbytnicy. Jest efektem stosunków analnych z osobą zakażoną

Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu Ta choroba ma wysoką śmiertelność, przebiega podobnie do  zapalenia mózgu wywołane przez HSV-1.

Opryszczka — leczenie zakażenia

Nie ma potrzeby zgłaszać się do lekarza z objawami, jakie daje np. opryszczka wargowa. Z konsultacji lekarskiej powinny skorzystać osoby z rozległymi zmianami, objawami ogólnymi takimi jak np. gorączka, bóle mięśni, uczucie rozbicia, złe samopoczucie, oraz współistniejącymi czynnikami ryzyka (ciężkimi chorobami skóry, upośledzoną odpornością, chorzy w trakcie chemioterapii). Leczenia wymaga też opryszczka okolic płciowych.

Pilnej konsultacji wymagają chorzy z objawami neurologicznymi, takimi jak: sztywność karku, zaburzenia świadomości czy objawy ogniskowe.

Leczenie opryszczki

Niewielkie zmiany miejscowe zazwyczaj nie wymagają leczenia. Można zastosować na nie leki przeciwwirusowe (acyklowir, denotywir, dokozanol lub tromantadynę), i środki wysuszające, np. pastę cynkową. Poważne przypadki zakażeń opryszczkowych wymagają podania przeciwwirusowego acyklowiru – leku, który hamuje replikację wirusów HSV.

Nie można całkowicie wyleczyć zakażenie HSV. Leki przeciwwirusowe hamują mnożenie się wirusa, ale go nie zwalczają.


źródło: www.mp.pl 

 

 


Choroby Zdrowie

Pitaja – właściwości dla zdrowia. Jak jeść „smoczy owoc”?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
12 sierpnia 2021
Pitaja (smoczy owoc) - właściwości, jak go jeść?
Fot. iStock
 

Pitaja, zwana również smoczym owocem, to owoc kaktusa, który przyciąga wzrok swoim niezwykłym wyglądem. Ponieważ ten owoc jeszcze nie jest u nas zbyt popularny, nie zawsze wiadomo, jak go jeść i czy w ogóle warto go kupić. Tym bardziej dobrze wiedzieć czym jest pitaja i jakie wykazuje właściwości dla zdrowia.

Pitaja — smoczy owoc. Co warto o nim wiedzieć?

Pitaja to owoc kaktusa pochodzącego z Ameryki Południowej, który uprawiany jest obecnie przede wszystkim krajach azjatyckich. Charakteryzuje się on zwisającymi i mięsistymi ramionami, na których pojawiają się duże, białe kwiaty kwitnące tylko jedną noc. Kaktus zakwita kilka razy w roku. Miesiąc po kwitnieniu z kaktusa zbierane są dojrzałe owoce pitai.

Jak wygląda pitaja?

Owoc pitai owalny kształt, czerwonawą lub żółtą skórkę, którą wieńczą spiczaste liście. Biały miąższ zawiera dużą ilość malutkich czarnych pestek, które można je jeść wraz z miąższem. Najczęściej w sklepach pojawia się odmiana Hylocereus undatus, charakteryzująca się białym miąższem i różową skórką. O wiele rzadziej pojawiają się odmiany z fioletowo-czerwonym miąższem i różową skórką oraz z białym miąższem i z żółtą skórką.

Pitaja (smoczy owoc) - właściwości, jak go jeść?

Fot. iStock/Pitaja

Smak pitai

Często pojawia się pytanie o smak, jaki ma pitaja. Osoby, którym owoc przypadł do gustu twierdzą, że pitaja posiada delikatny i raczej orzeźwiający miąższ o nieco słodkim smaku przypominającym połączenie kiwi i melona. Ci, którym owoc nie posmakował uważają, że jest on mało wyrazisty, wręcz mdły.

Wartości odżywcze pitai

Smoczy owoc składa się w 85% z wody. Ponadto w miąższu znajdziemy 1,18 g białka, 12,94 g węglowodanów, 2,9 g błonnika, oraz cukry — łącznie 7,65. W 100 g pitaja zawiera 60 kcal, więc zaliczamy ją do niskokalorycznych owoców, które sprawdzą się także jako urozmaicenie na diecie odchudzającej.

Pitaja jest źródłem witaminy C, witamin z grupy B, oraz wapnia, żelaza i fosforu. W nasionach pitai obecne są cenne dla zdrowia kwasy omega-3 i omega-6, a w miąższu znajdują się liczne przeciwutleniacze zapobiegające uszkodzeniom i przedwczesnemu starzeniu się komórek organizmu.

Pitaja (smoczy owoc) - właściwości, jak go jeść?

Fot. iStock/Pitaja (smoczy owoc)

Właściwości smoczego owocu

Wspiera układ pokarmowy

Duża ilość błonnika w smoczym owocu wpływa na jego zbawienne działanie na układ pokarmowy. Pitaja zapobiega zaparciom, zawiera także oligosacharydy, które są konieczne dla zdrowej flory bakteryjnej jelit i dobrze wpływają na proces trawienia.

Smoczy owoc chroni serce

W nasionach pitai obecne są kwasy omega-3 i omega-6, które mają pozytywny wpływ na pracę serca. Kwasy omega-3 i -6 wpływają na obniżenie poziomu „złego cholesterolu” we krwi, redukując tym samym ryzyko wystąpienia miażdżycy, udaru, czy zawału serca. Kwasy omega-3 (przede wszystkim EPA i DHA) działają ochronnie w stosunku do czerwonych krwinek.

Przeciwdziała insulinooporności

Naukowcy z chińskiego Zhejiang University w Hangzhou uważają, że pitaja może chronić przed otyłością i insulinoopornością. W jednym z badań przeprowadzonych na myszach ustalono, że gryzonie przyjmujące wyciąg ze smoczego owocu myszy straciły na wadze i zmniejszyło się u nich ryzyko stłuszczenia wątroby, insulinooporności i powstawania stanów zapalnych.

Wspiera ochronę przed nowotworami

Pitaja, zarówno skórka jak i miąższ, jest skarbnicą przeciwutleniaczy. Badaniom poddano aktywność przeciwutleniającą i antyproliferacyjną czerwonej pitai na komórki czerniaka. Wstępne wyniki wskazały, że miąższ i skórka czerwonej pitai hamowały wzrost wyhodowanych in vitro komórek czerniaka. To jednak wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach.

Pitaja a alergia

Smoczy owoc, mimo posiadania zalet dla zdrowia, nie jest wskazany dla każdego. Pitaja wykazuje właściwości alergizujące, choć dotychczas znany przypadek objawów alergii po jego spożyciu odnotowano u osoby chorej na atopowe zapalenie skóry i egzemę, oraz z alergią na pyłek brzozy. Można przyjąć, że pitaja zwiększa ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej u alergików.

Pitaja (smoczy owoc) - właściwości, jak go jeść?

Fot. iStock/Smoczy owoc

Pitaja — jak jeść smoczy owoc?

Najpierw należy wybrać odpowiedni owoc. Dojrzały egzemplarz ma gładką i dość miękką skórkę. Wszelkie czarne plamy, wysuszone fragmenty i brązowe liście przemawiają za tym, że owoc jest przejrzały i należy poszukać innego. Pitaja posiada jadalny miąższ wraz z pestkami. Owoc należy przekroić i zjeść od razu, wybierając miąższ łyżeczką. Lub też wydrążyć wnętrze, zostawiając skórę, a miąższ wykorzystać do celów kulinarnych. Smoczy owoc nadaje się do przygotowania koktajli, soków, sałatek i dżemów, można przygotować na jego bazie wino. Jest ciekawym składnikiem deserów, sorbetów, lodów, kremów. Ze względu na jego oryginalny wygląd i piękne kolory, można wykorzystać go także w celach dekoracyjnych.

 Pitaja — cena

W Polsce smoczy owoc nie jest powszechnie dostępny w sklepach stacjonarnych, nieco łatwiej go kupić w sklepach internetowych. Cena za 1 sztukę pitai wynosi od kilku do kilkunastu złotych.


źródło: dietetycy.org.pl,www.poradnikzdrowie.pl 

Choroby Zdrowie

Jennifer Aniston i David Schwimmer są parą?! Ponoć potajemnie umawiają się na randki 😍

Redakcja
Redakcja
12 sierpnia 2021
screen z odcinka specjalnego "Przyjaciół", HBO

Burzliwy związek Rachel i Rossa, w psychologii określany jako „związek on-off”, to kluczowy wątek fabuły uwielbianego przez miliony serialu „Przyjaciele”. W specjalnym odcinku, wyemitowanym niedawno w HBO, Jennifer Aniston i David Schwimmer przyznali po raz pierwszy, że chemia między ich bohaterami to nie do końca doskonała gra aktorska. Okazuje się, że w tym czasie – również na zmianę – czuli do siebie miętę. Teraz okazało się, że uczucie sprzed kilkudziesięciu (!!!) lat odżyło.  

Wątek relacji Rossa i Rachel od samego początku elektryzował fanów „Przyjaciół”. Burzliwy związek dwójki bohaterów, którzy mimo łączącego ich uczucia nie mogli się dogadać. Przez wszystkie sezony obserwowaliśmy, jak się w sobie zakochiwali, czasem jednocześnie, czasem w nieodpowiednich momentach, jak zrywali, kochali, wracali… i tak w kółko.

Związek Rachel i Rossa stał się pożywką dla komentarzy, ale też świetnym przypadkiem do badań dla psychologów. Związki typu on-off mogą być toksyczne. Badania mówią jasno, że takie relacje wiążą się z nadużyciami, słabą komunikacją i praktycznie brakiem zaangażowania. To oczywiście nie znaczy, że to źle wrócić do siebie po rozstaniu. Bywa, że obojgu w parze rozstanie jest potrzebne, żeby zrozumieć, że bez siebie żyć nie mogą.

W specjalnym odcinku „Przyjaciół” wyszło na jaw, że Jennifer i David pałali do siebie uczuciem. To wyznanie poruszyło wszystkich, również ich (akurat wyjątkowo oboje są właśnie wolni). Że nie są sobie obojętni widać jak na dłoni – wystarczy spojrzeć na reakcje obojga aktorów, podczas odgrywania scenek z serialu przy stole (zdjęcie główne).

„Byłem wówczas zakochany w Jen” – wyznał Schwimmer. „To zdecydowanie było odwzajemnione” – odpowiedziała na to Aniston. „Byliśmy sobą mocno zauroczeni, ale ciągle się mijaliśmy. Zawsze któreś z nas było akurat w związku. Nigdy nie przekroczyliśmy tej granicy”.

Po emisji odcinka natychmiast wybuchła fala komentarzy – fani zakładali grupy, tworzyli memy, apelowali, by Aniston i Schwimmer się zeszli, że nareszcie jest ich czas. No i nie trzeba było długo czekać. Jeśli wierzyć relacjom magazynu „Closer”, para potajemnie randkuje.

„Zaraz po nagraniu odcinka specjalnego zaczęli pisać do siebie SMS-y, a miesiąc temu David poleciał do Los Angeles, by zobaczyć się z Jen. Spędzili ze sobą sporo czasu. Jadali wspólne kolacje, dużo rozmawiali. Pojechali też razem do jednej z ulubionych winnic Jen w Santa Barbara” – wyjawiła osoba z bliskiego otoczenia aktorów. Anonimowo.

Choć rzecznicy aktorów we wtorkowy wieczór zgodnie zaprzeczyli tym rewelacjom, fani zapewne nadal będą snuć teorie na temat ich rzekomego romansu.


Zobacz także

„Jedzenie było ważne. Najważniejsze. I to nim koiło się ból i wynagradzało”. Portrety: Ksenia – kompulsywne objadanie

Rozciągnij się i kształtuj mięśnie – oto 8 korzyści, jakie odczujesz ćwicząc pilates

Ujędrniaj i wzmacniaj biust ćwiczeniami w domu. To działa lepiej niż kremy!