Dieta Zdrowie

Morele – za co warto docenić te pełne smaku owoce?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
7 lipca 2021
Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia
Fot. iStock
 

Morela to nie tylko owoc pełen smaku, ale również ważnych dla zdrowia substancji. Lato jest idealnym czasem na włączenie tych owoców do diety. Morela to skarbnica m.in. antyoksydantów i witamin, która nie tylko nadaje się do zjedzenia surowo, ale można z niej przygotować m.in. deser lub ciasto.

Morela — krótka charakterystyka

Nie tylko brzoskwinie mają swoich zwolenników. Nieco różniąca się od nich morela również posiada wiele zalet, o których warto powiedzieć.

Morela, zaliczana do roślin z rodziny różowatych, znana jest już od 4000 lat i pochodzi z dalekowschodniej Azji. To niewielkie drzewo może osiągać wysokość około 6-8 m, choć egzemplarze uprawiane w ogródkach zazwyczaj są niższe. Morele kwitną na biało lub różowo, a następnie z kwiatów rozwijają się i dojrzewają owoce (w lipcu i sierpniu).

Owoce moreli mają kształt okrągły, nieco spłaszczony. Aksamitna skórka przybiera żółty i pomarańczowy kolor z „rumieńcami”. Dojrzała morela jest soczysta i słodka. W zależności od odmiany moreli, jej owoce mogą ważyć od 30 do 70 g.

Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Fot. iStock/Morele

Morela a brzoskwinia

Morela i brzoskwinia są owocami, które bywają ze sobą mylone, choć różnic między nimi jest kilka. Pierwsze to wielkość i smak. Morela jest mniejsza niż brzoskwinia, a jej miąższ jest uważany za znacznie słodszy. Skórka pokrywająca owoce także się różni — brzoskwinia ma „meszek”, delikatny, choć wyczuwalny, natomiast morela ma aksamitną skórkę. Różnią się nieco od siebie również zawartością witamin, składników mineralnych, oraz kalorycznością.

Morela — wartości odżywcze, witaminy, kcal

Morela to odżywczy owoc, w którym znajdziemy węglowodany (11,9 g/100 g), w tym błonnik, białka (0,9 g/100 g) tłuszcze (0,2 g/100 g), oraz witaminy i składniki mineralne. Te słodkie owoce to skarbnica witaminy A, C, E oraz potasu (w 100 g moreli znajduje się około 300 tego pierwiastka), żelaza i wapnia. Dostarczają sporo witamin z grupy B, czym przewyższają brzoskwinie. Morele są również dobrym źródłem przeciwutleniaczy — beta-karotenu i zeaksantyny. Morela w 100 gramach dostarcza ok. 48 kcal, a że średniej wielkości owoc waży  ok. 55 g, zawiera ok. 20 – 26 kcal. Indeks glikemiczny moreli jest równy 30, więc mogą po nią sięgać osoby cierpiące z powodu cukrzycy.

Morela — właściwości dla zdrowia

Duża zawartość potasu w morelach sprawia, że owoce te pozytywnie wpływają na ciśnienie krwi i pracę mięśni i nerek. Połączenie potasu i witamin z grupy B wspiera pracę układu nerwowego. Obecność błonnika wpływa na poprawę trawienie i dłuższe odczuwanie sytości po posiłku.

Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Fot. iStock/Morele

Morela wspiera wzrok. Obecność witaminy A jest ważna dla zapobiegania ślepocie nocnej oraz zwyrodnieniom plamki żółtej. Na dobrą kondycję wzroku wpływa także witamina E, zwana witaminą młodości, która chroni oczy przed działaniem wolnych rodników. Przeciwutleniacze takie jak beta-karoten, luteina i zeaksantyna, również chronią wzrok przed stresem oksydacyjnym, oraz obniżają ryzyko rozwoju nowotworów, cukrzycy i chorób serca.

Witaminy i antyoksydanty obecne w morelach chronią skórę przed przedwczesnym starzeniem się (witamina E) oraz wspierają ochronę skóry przed słońcem (szczególnie beta-karoten). Zawartość witaminy C, kolejnego antyoksydantu, chroni przed zanieczyszczeniami środowiska oraz wspiera wytwarzanie kolagenu, który nadaje skórze witalność i elastyczność.

Morele, szczególnie suszone, działają zasadotwórczo, i z tego powodu polecane są u osób z nadkwasotą, oraz dla tych, którzy stosują dietę obfitującą w mięso. Warto również sięgnąć po kilka suszonych owoców po treningu, by przywrócić równowagę kwasowo-zasadową w organizmie.

Suszone morele

Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Fot. iStock/ Suszone morele

Suszone morele są zdrową przekąską. Mają wysoką zawartość witaminy A, witaminy C, witamin E oraz B1 i B2, oraz witaminy PP (niacyny). Są także dobrym źródłem wapnia, fosforu oraz żelaza, nie brakuje w nich potasu, miedzi oraz manganu. To zdrowy, ale kaloryczny element diety. W 100 g suszonych moreli znajduje się aż 284 kcal!

Suszone morele przed zjedzeniem warto opłukać pod bieżącą wodą. Szczególnie dobrze o tym pamiętać, jeśli owoce pochodzą ze sklepu.  Najczęściej są one konserwowane dwutlenkiem siarki, który u osób z predyspozycją do alergii może powodować reakcje alergiczne.


źródło:  www.poradnikzdrowie.pl, kcalmar.com 

Dieta Zdrowie

Jest lato, a ty zamiast tryskać energią, nie masz na nic siły? Nie ignoruj tego, to może być SAD

Redakcja
Redakcja
7 lipca 2021
fot. martin-dm/iStock
 

O „Summertime sadness” śpiewała Lana Del Rey i faktycznie ten utwór wprowadzał szczególny nastrój, takiego ciężkiego lata. Upał, pełne słońce, długie dni, plaża, góry, zieleń – wszystko, o czym marzymy w długie zimowe miesiące, nagle nie daje nam tak wyczekiwanego szczęścia. Dlaczego? Do jesiennej depresji jesteśmy przyzwyczajone, weszła już na stałe do języka, ale letnia…? Cóż, okazuje się, że i taka istnieje.

Sezonowe zaburzenie afektywne (SAD) to rodzaj depresji, który jest związany ze zmianami pór roku – SAD zaczyna się i kończy mniej więcej o tych samych porach każdego roku. Jeśli jesteś jak większość osób z SAD, twoje objawy zaczynają się jesienią i trwają w miesiącach zimowych, wysysając energię i sprawiając, że czujesz się nastrojony. Rzadziej SAD powoduje depresję wiosną lub wczesnym latem. Leczenie SAD może obejmować terapię światłem (fototerapię), leki i psychoterapię.

Nie traktuj tego corocznego pogorszenia nastroju jako po prostu chandry lub sezonowego smutku, z którym musisz sobie poradzić sama. Podejmij kroki, aby utrzymać swój nastrój i motywację na stałym poziomie przez cały rok.

Objawy SAD

W większości przypadków objawy choroby afektywnej sezonowej pojawiają się późną jesienią lub wczesną zimą i ustępują w słoneczne dni wiosny i lata. Rzadziej osoby o odwrotnym wzorze mają objawy, które zaczynają się wiosną lub latem. W obu przypadkach objawy mogą zacząć się łagodnie i nasilać się wraz z postępem sezonu.

Oznaki i objawy SAD mogą obejmować:

  • Uczucie depresji przez większość dnia, prawie każdego dnia
  • Utrata zainteresowania zajęciami, które kiedyś sprawiały ci przyjemność
  • Brak energii
  • Problemy ze snem
  • Wahania apetytu i wagi
  • Uczucie ospałości lub wzburzenia
  • Trudności z koncentracją
  • Poczucie beznadziejności, bezwartościowości
  • Częste myśli o śmierci

Objawy charakterystyczne dla SAD o początku zimy, czasami nazywane depresją jesienną, mogą obejmować:

  • Zaspanie
  • Zmiany apetytu, zwłaszcza pragnienie pokarmów bogatych w węglowodany
  • Przybranie na wadze
  • Zmęczenie lub niska energia

Objawy charakterystyczne dla sezonowej choroby afektywnej o początku lata, czasami nazywanej depresją letnią, mogą obejmować:

  • Problemy ze snem (bezsenność)
  • Słaby apetyt
  • Utrata masy ciała
  • Pobudzenie lub niepokój
  • Zmiany sezonowe w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Skąd pogorszenie samopoczucia latem?

Tak jak jesienią i zimą brakuje nam słońca, tak latem okazuje się, że możemy się czuć zmęczeni jego ilością i wysoką temperaturą, jaką nam słońce funduje. To zaburza nasz rytm biologiczny, obniża poziom serotoniny, czyli hormonu szczęścia. A to w prostej linii prowadzi do rozdrażnienia, stresu, apatii, bezsenności, spadku libido, bólów głowy czy nawet lęków.

Ale to nie wszystko. Obniżenie samopoczucia latem może wiązać się również z odwodnieniem. Dlatego tak ważne jest regularne picie wody czy naturalnych izotoników. Pamiętajmy, że regularne picie wody jest kluczowe, by mózg mógł sprawnie pracować i byśmy po prostu czuli się dobrze. Z tym wśród Polaków jest naprawdę kiepsko. Badania pokazują, że 10 proc. z nas w ogóle nie pije wody, a niemal 80 proc. sięga po nią za rzadko lub dopiero wtedy, gdy czuje pragnienie. Sygnał, że chce nam się pić oznacza, że już jesteśmy odwodnieni. Stąd tylko krok do senności, migren i spadku energii.  Aby dobrze nawodnić organizm, najlepiej wypijać szklankę wody na godzinę, małymi łykami.

Uwaga, źle działa na nas również korzystanie z… klimatyzacji. Pojawiają się problemy z termoregulacją organizmu.

Niebagatelny wpływ na nasze samopoczucie, nie tylko latem, ma jakość snu. Jeśli śpimy źle, czujemy się źle. Latem problemy ze snem nie należą do rzadkości. Wysoka temperatura, dłuższe dni, dużo emocji, czasem imprez – wszystko to działa na niekorzyść naszego odpoczynku. Jak możemy sobie pomóc? Psychologowie radzą, by kłaść się spać o stałej porze, solidnie wietrzyć pomieszczenie, w którym śpimy i zadbać, by docierało do niego jak najmniej światła. Jeśli nie mamy możliwości zaciemnienia okien, warto skorzystać ze specjalnych opasek na oczy. Przypominamy też, że powinnyśmy spać nieprzerwanie przez 6-7 godzin.

Kiedy iść do lekarza

To normalne, że przez kilka dni czujesz się przygnębiona. Ale jeśli czujesz się przygnębiona przez kilka dni i nie możesz zmotywować się do wykonywania czynności, które zwykle lubisz, skontaktuj się z lekarzem. Jest to szczególnie ważne, jeśli zmieniły się Twoje rutyny snu i apetyt, sięgasz po alkohol dla pocieszenia lub odprężenia, czujesz się beznadziejnie lub myślisz o śmierci.

Przyczyny

Konkretna przyczyna sezonowych zaburzeń afektywnych pozostaje nieznana. Niektóre czynniki, które mogą mieć znaczenie, to:

  • Twój zegar biologiczny (rytm dobowy). Zmniejszony poziom nasłonecznienia jesienią i zimą może powodować SAD zimowy. To zmniejszenie ilości światła słonecznego może zakłócić wewnętrzny zegar organizmu i prowadzić do poczucia depresji.
  • Poziomy serotoniny. Spadek serotoniny, substancji chemicznej mózgu (neuroprzekaźnika), która wpływa na nastrój, może odgrywać rolę w SAD. Zmniejszone światło słoneczne może spowodować spadek serotoniny, który może wywołać depresję.
  • Poziomy melatoniny. Zmiana pory roku może zaburzyć równowagę poziomu melatoniny w organizmie, która odgrywa rolę we wzorcach snu i nastroju.

Czynniki ryzyka

Choroba afektywna sezonowa częściej rozpoznawana jest u kobiet niż u mężczyzn. SAD występuje częściej u młodszych dorosłych niż u osób starszych.

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia sezonowych zaburzeń afektywnych obejmują:

  • Historia rodzinna. Osoby z SAD mogą częściej mieć krewnych z SAD lub inną formą depresji
  • Poważna depresja lub choroba afektywna dwubiegunowa. Objawy depresji mogą się nasilać sezonowo, jeśli masz jeden z tych stanów
  • SAD wydaje się być bardziej powszechny wśród osób mieszkających daleko na północ lub południe od równika. Może to być spowodowane mniejszym nasłonecznieniem zimą i dłuższymi dniami w miesiącach letnich

Komplikacje

Poważnie traktuj oznaki i objawy sezonowych zaburzeń afektywnych. Podobnie jak w przypadku innych rodzajów depresji, SAD może się nasilać i prowadzić do problemów, jeśli nie jest leczona. Mogą to być:

  • Wycofanie społeczne
  • Problemy w szkole lub pracy
  • Nadużywanie substancji
  • Inne zaburzenia zdrowia psychicznego, takie jak lęk lub zaburzenia odżywiania
  • Myśli lub zachowania samobójcze

Leczenie może pomóc w zapobieganiu powikłaniom, zwłaszcza jeśli SAD zostanie zdiagnozowany i leczony, zanim objawy ulegną pogorszeniu.

Źródło: https://www.healthline.com/


Dieta Zdrowie

Ból pleców – o czym może świadczyć jego lokalizacja?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
7 lipca 2021
Ból pleców - na dole, po bokach, na wysokości płuc, przyczyny
Fot. iStock

Ból pleców to dolegliwość, którą choć raz odczuł zapewne każdy z nas. Przyczyn tej dolegliwości może być wiele, związanych zarówno z mięśniami, kręgosłupem, jak i problemami z narządami wewnętrznymi. Ból odczuwany w plecach najczęściej mija sam, ale w wielu sytuacjach wymaga kontroli lekarskiej i wykrycia przyczyny dolegliwości. Co może oznaczać ból pleców na dole, po bokach i na wysokości płuc?

Ból może być umiejscowiony w różnej części pleców. Najczęściej ból pojawia się na dole, często uniemożliwiając swobodne pochylanie się. Z czego może wynikać ten problem? Istnieje jego kilka potencjalnych źródeł.

Ból pleców na dole  

Ból może być powodowany przez naciągnięcie więzadeł lub mięśni. Zazwyczaj dochodzi do tego przez urazy, najczęściej podczas uprawiania sportu, w wyniku upadku, złej postawy ciała, podnoszenia ciężkich przedmiotów w niewłaściwy sposób. Również spanie na zbyt miękkim, zapadającym się materacu, częste chodzenie na wysokich obcasach może powodować przykre dolegliwości.

Przyczyna problemów może wynikać z niewłaściwej budowy lub chorób kręgosłupa. Ból pleców na dole może być objawem m.in.: spondylozy (postępującym z upływem lat zanikiem krążków międzykręgowych), stenozy kanału kręgowego (zwężenia prowadzącego do ucisku nerwów), przepukliny (wypadnięcie dysku, spowodowanym uszkodzeniem krążków międzykręgowych). Przyczyną może okazać się infekcja dróg moczowych, przy której ból może promieniować do dolnej części pleców.

Ból pleców - na dole, po bokach, na wysokości płuc, przyczyny

Fot. iStock/Bóle pleców na dole

Ból pleców a rwa kulszowa

Częstym powodem bólu pleców w dole jest rwa kulszowa. Rwę kulszową może powodować kilka czynników. Najczęściej jest efektem ucisku na korzenie nerwowe w kanale kręgowym przez fragment krążka międzykręgowego. Rzadziej powodują ją: stenoza (zwężenie) kanału kręgowego, zespół mięśnia gruszkowatego, guzy nowotworowe lub zmiany ropne w kanale kręgowym. Ból pleców przy rwie kulszowej jest charakterystyczny.

Ból pojawia się najpierw jako tępy, nawracający ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Z biegiem lat zmienia się ból określany jako rwący, bardzo ostry, utrudniający ruch. Może on przebiegać od kręgosłupa przez nogę aż do stopy. Śmiech, kichanie czy kaszel pogłębiają dolegliwości bólowe. Rwie najczęściej towarzyszy problem ze swobodnym poruszaniem się, czy wstawaniem z pozycji leżącej. Przy ostrej rwie kulszowej mogą pojawić się także zaburzenia czucia lub osłabienie siły mięśniowej, niedowład stop, a nawet trudności w oddawaniu moczu i defekacji.

Ból pleców na dole po bokach 

Ból pleców na dole po bokach może wskazywać na problemy z nerkami. Nerki umiejscowione są na tylnej ścianie jamy brzusznej, po obu stronach kręgosłupa lędźwiowego, poniżej dolnej krawędzi żeber. Ta lokalizacja może powodować problem z określeniem źródła bólu. Ból nerek można jednak odróżnić od innych rodzajów bólu pleców.

Ból w plecach a nerki

W przypadku problemów z kręgosłupem ból zazwyczaj narasta po długim czasie w jednej pozycji i nie jest przeszywający. O ile nie doszło do urazu kręgosłupa czy też np. wypadnięcia dysku, ból może być silny, ale nie zwala z nóg, jest raczej tępy i jednostajny. Natomiast ból nerek jest przeszywający, pojawia się bez ostrzeżenia, promieniuje poziomo z jednej do drugiej nerki lub w stronę pachwiny. Wbrew pozorom, nie dotyczy środka pleców, ale okolicy jednego boku. Może pojawić się tkliwość i silna wrażliwość na ból w okolicy nerek. Ból spowodowany kolką nerkową uniemożliwia normalne funkcjonowanie.

Ból pleców - na dole, po bokach, na wysokości płuc, przyczyny

Fot. iStock/Bóle pleców

Ból pleców na wysokości płuc 

Również ból pleców na wysokości płuc, zlokalizowany między łopatkami, może mieć różne przyczyny. Jedną z ich jest naciągnięcie mięśni, lub ich skurcz mięśni oraz ucisk na nerw, które powodują piekący ból między łopatkami. Jeśli doszło do uszkodzenia nerwu, bólowi może towarzyszyć mrowienie pleców.

Dyskopatia kręgosłupa piersiowego lub szyjnego może powodować ból między łopatkami i w okolicy karku. Także zwyrodnienie kręgosłupa dotyczące stawów międzywyrostkowych powoduje ból pleców promieniujący na boki. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, skolioza, a nawet złamania, są możliwymi przyczynami omawianych dolegliwości.

Ból pleców a zawał, zator lub tętniak

Ból pleców na wysokości płuc może być również spowodowany innymi, potencjalnie groźnymi dla życia przyczynami. Najpoważniejsza to zawał serca. Co prawda zazwyczaj ból pojawia się  zwykle z przodu klatki piersiowej, ale bywa, szczególnie u kobiet, że ból pojawia się w plecach na wysokości łopatek. Najczęściej towarzyszą mu inne niepokojące objawy, takie jak: zimne poty, duszność, zasłabnięcie.

Równie groźny jest zator płucny, który może powodować ból pleców między łopatkami i w klatce piersiowej oraz duszność. Bywa, że poprzedza go ból i obrzęk łydki, charakterystyczny dla zakrzepicy żylnej.

Ból pleców w górze i na środku może powodować tętniak rozwarstwiający aorty. Ból jest nagły, ostry i bardzo silny.

Powyższe stany wymagają natychmiastowej pomocy lekarskiej.

Inne przyczyny bólu pleców na wysokości płuc

Ból pleców na wysokości płuc może być także spowodowany mniej groźnymi, ale dokuczliwymi dolegliwościami. Jedną z nich jest choroba refluksowa przełyku, będąca skutkiem zarzucania kwaśnej zawartości żołądka do przełyku. Refluksowi towarzyszyć mogą również trudności w połykaniu, zgaga i bóle w klatce piersiowej.

Również półpasiec może powodować ból między łopatkami. W większości przypadków jest on jednostronny i towarzyszą mu zmiany na skórze — pęcherzyki bolesne i przezroczyste, wypełnione płynem, przypominające wykwity ospy wietrznej. Półpaśca nie wolno bagatelizować, ze względu na możliwe powikłania choroby.

Dość często ból pleców powyżej nadbrzusza powoduje atak kamicy pęcherzyka żółciowego. W tym przypadku ból może pojawić się między łopatkami, zwłaszcza w okolicy prawej łopatki. Pojawia się przy tym również ból nadbrzusza po prawej stronie, nudności i wymioty.

Ból pleców - na dole, po bokach, na wysokości płuc, przyczyny

Fot. iStock/Bóle pleców

Ból pleców — kiedy do lekarza? 

Jeśli objawy wskazują, że możliwa przyczyna bólu pleców leży w toczących się stanach zapalnych, zwyrodnieniach lub chorobach, należy zasięgnąć porady lekarza. Często konieczne bywa wdrożenie leczenia, które usunie przyczyny bólu.

Jeśli bólom pleców towarzyszą niepokojące objawy, takie jak np.: duszność; ból w klatce piersiowej; obfity, zimny pot; zbladnięcie twarzy i zasinienie ust; zawroty głowy; zasłabnięcie, należy zadzwonić na numer alarmowy, lub zgłosić się do oddziału ratunkowego.

Natomiast gdy przyczyna tkwi w braku ruchu, czy złej postawie ciała, chodzenia na obcasach, czy spania na miękkim materacu, należy wprowadzić zmiany do dotychczasowego trybu życia. Pomocne mogą być także ćwiczenia, które pomogą wzmocnić lub rozluźnić mięśnie szkieletowe oraz załagodzą dyskomfort:

 


źródło: www.rehab.pl, www.mp.pl 

Zobacz także

Cynamon - właściwości dla zdrowia, przepis na cynamonki

Cynamon – cejloński czy chiński? Właściwości dla zdrowia, przepis na cynamonki

Co piąta kobieta może cierpieć na endometriozę. Co powinnaś o niej wiedzieć?

Jeśli męczy cię stres, lęk czy niepokój, zamiast po lekarstwa, sięgnij po równie skuteczne i naturalne zioła