Choroby Zdrowie

Białaczka – objawy, których nie wolno ignorować

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
24 lutego 2021
Białaczka objawy
Fot. iStock
 

Białaczka i jej objawy są często wyszukiwanym tematem. Nowotwory krwi niepokoją, ponieważ liczba zachorowań stale rośnie. Ogromne znaczenie ma świadomość, czym jest białaczka i jakie daje objawy, bo dzięki temu można w porę zauważyć nieprawidłowości. Podobnie jak w przypadku innych nowotworów, im szybciej zostaną wychwycone zmiany i postawiona diagnoza, tym większe szanse na zdrowie.

Białaczka

Białaczki są groźnymi chorobami nowotworowymi krwi, które mogą rozwinąć się zarówno u osób dorosłych, jak i dzieci. Na różne typy białaczek częściej chorują mężczyźni, niż  kobiety.

W przebiegu białaczki nieprawidłowe białe krwinki (leukocyty) dzielą się w niekontrolowany sposób i zaburzają funkcjonowanie organizmu. Białaczka prowadzi do blokowania ich dojrzewania. Prawidłowo funkcjonujące białe krwinki, czyli mielocyty (granulocyty) i limfocyty, pełnią istotną rolę w organizmie. Mielocyty (neutrofile, bazofile, eozynofile i monocyty) obecne we krwi zabijają i trawią bakterie. Limfocyty, również obecne we krwi, a także w układzie chłonnym, produkują przeciwciała. Zmienione  białe krwinki przestają pełnić przypisane im zadania, a zaczynają niszczyć zdrowe komórki i upośledzając funkcjonowanie organizmu. Gdy ich funkcjonowanie zostaje zaburzone, pojawiają się objawy choroby nowotworowej krwi, które są sygnałem do pilnej konsultacji lekarskiej.

Białaczka objawy

Fot. iStock/Białaczka objawy

W zależności od przebiegu wyróżniamy białaczki:

  • agresywne — wykazują nasilone objawy kliniczne, rozwijają się szybko i gwałtownie, zagrażając życiu chorego;
  • przewlekłe — rozwijają się dłużej i dają niewiele objawów. Gdy choroba jest już zaawansowana, objawy stają się bardzo nasilone, a przebieg choroby staje się agresywny.

W zależności od rodzaju linii komórkowej wyróżniamy cztery główne rodzaje białaczek:

  • ostrą białaczkę szpikową;
  • ostrą białaczkę limfoblastyczną;
  • przewlekłą białaczkę szpikową;
  • przewlekłą białaczkę limfocytową.

Każdy z tych rodzajów, poza przewlekłą białaczką szpikową, ma wiele podrodzajów.

Co roku na nowotwory krwi zapada ok. 10 000 osób. Specjaliści zauważają, że zachorowań jest coraz więcej, dlatego tak ważne jest wykonywanie przynajmniej raz do roku morfologii krwi z rozmazem, która pozwala wykryć zmiany na wczesnym etapie.

Ostra białaczka szpikowa (AML) — objawy

Jest to najczęściej występujący rak krwi wśród białaczek u dorosłych. U dzieci poniżej 15. roku życia ostra białaczka szpikowa stanowi 15 – 20% przypadków ostrej białaczki. Ostra białaczka szpikowa powoduje objawy, które mogą kojarzyć się ze zwykłą niedyspozycją lub infekcją.

W tym przypadku mogą pojawić się:

  • częste i nawracające infekcje będące efektem obniżonej odporności organizmu;
  • niedokrwistość — w wyniku spadku ilości czerwonych krwinek:
  • skaza krwotoczna — w wyniku niedoboru zdrowych płytek krwi:
  • bóle kości;
  • nieuzasadniona gorączka i nocne poty;
  • zapalenie błon śluzowych jamy ustnej;
  • obniżenie apetytu;
  • utrata masy ciała.
Białaczka objawy

Fot. iStock/Białaczka objawy

Przewleka białaczka szpikowa (CML) — objawy

Przewlekła białaczka szpikowa przede wszystkim dotyka osoby w 5.-6. dekadzie życia, jest rzadka u dzieci. Zazwyczaj rozwija się bezobjawowo i większość pacjentów dowiaduje się o chorobie przy okazji kontrolnej morfologii. Jeśli się pojawiają, objawy przewlekłej białaczki szpikowej zależą od fazy, w jaką weszła choroba.

Faza przewlekła — mogą pojawić się bóle głowy i kończyn, przewlekłe zmęczenie. Można stwierdzić w tym czasie powiększenie śledziony związane z nagromadzeniem niedojrzałych krwinek białych, oraz chudnięcie.

Faza przyspieszona — dotychczasowe objawy stają się bardziej dokuczliwe, dochodzą do nich nocne poty oraz anemia. Anemia powoduje  bladość skóry i błon śluzowych, uczucie duszności, przewlekłe zmęczenie, apatię, brak sił. Śledziona i wątroba zostają zajęte przez chorobę.

Faza blastyczna — chorzy skarżą się na częste infekcje, które trudno jest wyleczyć. Ponadto pojawiają się zaburzenia krzepliwości krwi wynikające ze zmniejszonej liczby płytek krwi.

Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) — objawy

Ten rodzaj nowotworu krwi występuje najczęściej u dzieci poniżej 6. roku życia, ale może rozwinąć się także u osób dorosłych, najczęściej w 6. dekadzie życia.

W przypadku ostrej białaczki limfoblastycznej mogą pojawić się następujące objawy:

  • osłabienie, apatia, senność, przewlekłe zmęczenie;
  • bóle kości i drętwienie kończyn;
  • nawracające infekcje, trudne do leczenia — spowodowane niedoborem prawidłowych białych krwinek;
  • tendencja do powstawania siniaków i wybroczyn;
  • obfite krwotoki z błon śluzowych, dziąseł i nosa.
Białaczka objawy

Fot. iStock/Białaczka objawy

Przewlekła białaczka limfocytowa (CLL) — objawy

Zazwyczaj choroba pojawia się u osób w wieku powyżej 55. roku życia, i charakteryzuje się wolniejszym rozwojem w porównaniu do innych białaczek. Bardzo często objawy towarzyszące przewlekłej białaczce limfocytowej są praktycznie niezauważalne, a nawet choroba może mieć przebieg utajony. Jeśli pojawiają się konkretne objawy, należy do nich zaliczyć:

Białaczka — objawy a morfologia

W przypadku ostrych białaczek zazwyczaj morfologia pozwala stwierdzić duże odchylenia od normy. Najczęściej znacznie poniżej normy jest ilość krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi, lub obserwuje się zwiększenie ilości białych krwinek (powyżej 100 000/µl) przy zmniejszeniu ilości czerwonych krwinek i płytek krwi. W przypadku przewlekłej białaczki szpikowej morfologia wykazuje zwiększoną ilość białych krwinek, często przy prawidłowej lub nieznacznie obniżonej liczbie krwinek czerwonych oraz przy prawidłowych, lub podwyższonych wartościach płytek krwi. W przewlekłej białaczce limfocytowej stwierdza się zwiększoną ilość limfocytów.

Zaburzenia w obrazie morfologii mogą być objawem innych chorób, dlatego poza morfologią potrzebne są także inne badania potwierdzające białaczkę. Zanim białaczka da objawy, morfologia z rozmazem może wykryć wczesne nieprawidłowości, dlatego warto ją wykonywać profilaktycznie raz do roku.


źródło: hematoonkologia.pl ,www.dkms.pl,zwrotnikraka.pl,onkologia.org.pl 

Choroby Zdrowie

Asertywność: fakty i mity

Redakcja
Redakcja
25 lutego 2021
Fot. iStock
 
Niektórym asertywność kojarzy się przede wszystkim ze „sztuką mówienia NIE”, czyli umiejętnością odmawiania, podczas gdy innym z zachowywaniem niebiańskiego spokoju i opanowania w każdej sytuacji. Jeszcze innym – z głośnym i wyrazistym wyrażaniem siebie oraz tzw. zdrowym egoizmem. Jak jest naprawdę?

„To mit, że osoba asertywna w każdej sytuacji zachowuje spokój i opanowanie. Asertywność jest bowiem umiejętnością i to, czy ktoś w danej sytuacji ją zastosuje lub nie, zależy od bardzo wielu czynników. Jest np. mniej prawdopodobne, że ktoś będzie asertywny w czasie, gdy jego ogólna kondycja zdrowotna będzie osłabiona z powodu infekcji, bólu albo przemęczenia” – mówi dr Agnieszka Mościcka-Teske, psycholożka, psychoterapeutka i trenerka umiejętności psychologicznych z Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS.

Specjalistka dodaje, że na stosowanie asertywności w danej sytuacji wpływają też okoliczności zewnętrzne, np. liczba i intensywność oddziałujących na człowieka różnego rodzaju bodźców czy stresorów.

„Czyli w normalnych warunkach, gdy wszystko toczy się zgodnie z planem, generalnie łatwiej jest być asertywnym, a gdy wystąpią jakieś nowe, nieprzewidziane trudności lub też ich kumulacja, to wtedy zdecydowanie trudniej” – wyjaśnia dr Agnieszka Mościcka-Teske.

Na tym jednak wcale nie koniec listy ograniczeń i innych uwarunkowań asertywności.

„Kolejny czynnik, który istotnie wpływa na stopień asertywności danej osoby to trwałe cechy jej charakteru (temperamentu, osobowości). Są zatem osoby, którym trudno jest nauczyć się asertywności lub też stosować ją w praktyce. Należą do nich m.in. osoby neurotyczne, czyli z chronicznie podwyższonym poziomem lęku, a także osoby z tzw. wzorem zachowania A, czyli osoby z tendencją do zachowań agresywnych, odczuwające silną presję osiągania sukcesów, wiecznie rywalizujące” – mówi dr Agnieszka Mościcka-Teske.

Bycie asertywnym – co to właściwie oznacza?

„Asertywność to umiejętność adekwatnego reagowania w różnych sytuacjach społecznych, polegająca na uwzględnieniu i poszanowaniu zarówno interesów własnych, jak i interesów innych osób. Jej istotą jest zatem poszanowanie praw i godności każdego człowieka, a praktycznym skutkiem dogadywanie się i osiąganie kompromisów” – tłumaczy psycholożka, podkreślając, że asertywności uczymy się od dziecka, w dużej mierze nieświadomie, poprzez obserwację i naśladowanie innych osób.

„Dzieci patrzą na dorosłych, widzą jak oni reagują w różnych sytuacjach i przejmują te sposoby reagowania, co fachowo nazywa się modelowaniem” – mówi dr Agnieszka Mościcka-Teske.

Ponieważ jednak asertywność jest umiejętnością, to specjalistka przekonuje, że można się jej uczyć i rozwijać ją świadomie w późniejszym wieku.

„Najlepiej sprawdzają się w tym zakresie zajęcia praktyczne, a więc różnego rodzaju treningi, warsztaty i szkolenia, prowadzone przez profesjonalistów” – dodaje psycholożka.

Brak asertywności – co może o nim świadczyć?

„W praktyce nie da się być asertywnym, jeśli najpierw nie rozpozna się i nie doceni swoich własnych potrzeb, a więc bez pewnej dozy tzw. zdrowego egoizmu. Jeśli bowiem ktoś nie dba o siebie i swoje potrzeby, lecz koncentruje się głównie na zaspokajaniu potrzeb innych osób, to prędzej czy później odbije się to na jego kondycji psychicznej i zaowocuje frustracją, która może skutecznie zatruwać życie i relacje z innymi” – zaznacza dr Agnieszka Mościcka-Teske.

Specjalistka podpowiada, że chcąc wzmocnić swoją asertywność musimy zatem najpierw zadbać o swoje potrzeby, m.in. potrzebę odpoczynku i sprawiania sobie przyjemności, bez poczucia winy czy straty czasu.

„Zainwestujmy w jakieś swoje hobby. Nie można żyć tylko pracą i obowiązkami domowymi. Jednym z typowych objawów braku asertywności jest niski poziom satysfakcji z życia i relacji z innymi. Jeśli ktoś stwierdzi u siebie taki stan, to warto, aby poszukał fachowej pomocy psychologicznej” – radzi psycholożka.

Kolejną oznaką problemów z asertywnością może być poczucie, że inni często nadużywają naszej dobroci, czyli innymi słowy poczucie, że jesteśmy często wykorzystywani przez innych.

Gdzie kończy się asertywność…

„Wbrew pozorom wcale nie jest osobą asertywną ktoś, kto ciągle mówi do innych intensywnym albo podniesionym głosem, którego zdecydowany ton sugeruje, że ten ktoś ma rację i nie ma co do tego, żadnych wątpliwości. Jeśli ktoś komunikuje się z innymi w taki sposób, narzucający i nieznoszący sprzeciwu, jednocześnie zawsze na pierwszym miejscu stawiając siebie i swoje interesy czy racje, to tak naprawdę nie jest to asertywność, lecz agresja” – podkreśla dr Agnieszka Mościcka-Teske.

Specjalistka dodaje, że często dochodzi do tego jeszcze próba manipulowania innymi, co może wiązać się np. ze skłonnościami psychopatycznymi lub narcystycznymi takiej osoby.

„Oczywiście osoba asertywna też może czasem mówić podniesionym głosem lub stosować inne intensywne środki wyrazu, stosowne do danej sytuacji, ale jednocześnie musi też być otwarta na racje drugiej strony i powinna też umieć odpuścić” – podsumowuje psycholożka.


Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl
Źródło informacji: Serwis Zdrowie

Choroby Zdrowie

Ostra białaczka limfoblastyczna – jakie daje objawy, co trzeba wiedzieć o tej chorobie?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
24 lutego 2021
Ostra białaczka limfoblastyczna - objawy, badania, leczenie
Fot. iStock

Ostra białaczka limfoblastyczna jest chorobą nowotworową krwi, która charakteryzuje się szybkim rozwojem i gwałtownym przebiegiem. Ponieważ choroba postępuje bardzo szybko, nieleczona prowadzi do śmierci. Warto wiedzieć, czym jest ostra białaczka limfoblastyczna, jakie ma objawy, i co wpływa na ryzyko jej rozwoju?

Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) — co to jest?

Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) jest chorobą nowotworową krwi wywodzącą się z prekursorów limfocytów linii B i T. U chorej osoby dochodzi do produkcji dużej liczby zmienionych limfocytów, określanych limfoblastami. Limfocyty te są nieprawidłowe, ponieważ tracą zdolność różnicowania się i dojrzewania, więc nie są w stanie bronić  już organizmu przed infekcjami. W dodatku ich duża liczba w szpiku kostnym negatywnie wpływa na produkcję krwinek czerwonych, innych rodzajów białych krwinek i płytek krwi.

Limfoblasty (niedojrzałe limfocyty) znajdują się głównie w szpiku kostnym i krwi obwodowej, ale mogą trafiać do lokalizacji takich jak: mózg, rdzeń kręgowy, czy węzły chłonne. Jeśli nieprawidłowe limfoblasty zajmują węzły chłonne i tkanki pozawęzłowe, ale nie naciekają szpiku kostnego, chorobę określa się mianem chłoniaka limfoblastycznego.

Ostra białaczka limfoblastyczna - objawy, badania, leczenie

Fot. iStock/Ostra białaczka limfoblastyczna

Ostra białaczka limfoblastyczna jest chorobą o szybkim i gwałtownym przebiegu. Najczęściej diagnozuje się ją u dzieci (prawie 75% przypadków zachorowań u dzieci poniżej 6. roku życia),  ludzi młodych do 30. roku życia, ale może rozwinąć się u osób powyżej 65. roku życia.

Przyczyny rozwoju białaczki

Dotychczas nie określono jednoznacznie przyczyn ostrej białaczki limfoblastycznej. Wiadomo natomiast, że ta choroba rozwija się w wyniku działania pewnych czynników genetycznych i środowiskowych. Czynniki genetyczne to pewne zmiany w materiale genetycznym limfocytów, powodujących ich zaburzenia rozwojowe. Do czynników środowiskowych zaliczamy działanie dużych lub powtarzających się dawek promieniowania jonizującego, kontakt z różnymi związkami chemicznymi, toczące się infekcje, np. wirus HTLV-1. Większą skłonność do rozwoju ostrej białaczki limfoblastycznej stwierdzono także m.in.u osób z zespołem Downa, zespołem Blooma, cierpiącym na nerwiakowłókniakowatość i inne.

Ostra białaczka limfoblastyczna — objawy

Objawy, jakie powoduje ostra białaczka limfoblastyczna przez długi czas mogą być utajone, lub być trudne do przypisania ich do nowotworu. Zazwyczaj pierwsze objawy przypominają zwyczajne niedyspozycje, infekcje, które nie wzbudzają podejrzeń, lub są ignorowane przez osobę chorą. Jednak z biegiem czasu objawy nasilają się i stają się bardziej dokuczliwe i niepokojące, niepoddające się łatwo zwykłemu leczeniu standardowych infekcji bakteryjnych czy wirusowych. Objawów może być znacznie więcej, co zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta.

Ostra białaczka limfoblastyczna - objawy, badania, leczenie

Fot. iStock/Ostra białaczka limfoblastyczna

Ostra białaczka limfoblastyczna — objawy:

  • skaza krwotoczna — czyli zaburzenia krzepnięcia krwi, objawiające się tendencją do łatwego tworzenia się siniaków, oraz wybroczyn na skórze. Ich cechą charakterystyczną jest to, że wystarczy lekkie uderzenie lub otarcie, by szybko wykwitały na skórze. Inną cechą skazy krwotocznej towarzyszącej ostrej białaczce limfoblastycznej są: obfite krwawienia z nosa, krwawienia z dziąseł, z przewodu pokarmowego, z dróg rodnych u kobiet, czy obecność krwi w moczu;
  • bóle mięśni i stawów — pacjenci szczególnie odczuwają przykre objawy w kończynach, połączone z ich częstym drętwieniem;
  • stany gorączkowe — nieuzasadniona żadną infekcją gorączka powyżej 38º;
  • poty, a szczególnie poty nocne;
  • anemia (niedokrwistość) —  niedobór  czerwonych krwinek, które transportują tlen w organizmie jest przyczyną anemii, która daje uciążliwe objawy. Zaliczamy do nich: uczucie ciągłego zmęczenia, senność, apatia, bóle i zawroty głowy, mroczki przed oczami, obniżona wydajność organizmu, bladość skóry oraz błon śluzowych;
  • nawracające infekcje (wirusowe, bakteryjne i grzybicze) — utrzymujące się i nawracające mimo zastosowanego leczenia. Pojawiają się one jako efekt upośledzenia czynności limfocytów, które nie są w stanie bronić  już organizmu przed infekcjami. Im więcej niedojrzałych, nieprawidłowych limfocytów, tym gorzej z wszelkimi infekcjami radzi sobie układ odpornościowy;
  • powiększenie wątroby i śledziony — związane z nagromadzeniem niedojrzałych krwinek białych. Większe narządy mogą wpływać na odczuwanie przez chorego bólów brzucha;
  • powiększenie węzłów chłonnych — szyjnych, nadobojczykowych, podobojczykowych;
  • zmniejszenie apetytu i spadek masy ciała.

Pojawienie się objawów powinno skłonić do wykonania standardowej morfologii z rozmazem, która wykaże ewentualne odstępstwa od normy. Takie działanie jest niezbędne, ponieważ ostra białaczka limfoblastyczna rozwija się w szybkim tempie. Choroba bez odpowiedniego leczenia doprowadza do śmierci nawet w ciągu kilku dni lub tygodni od postawienia diagnozy.

Ostra białaczka limfoblastyczna - objawy, badania, leczenie

Fot. iStock

Ostra białaczka limfoblastyczna — diagnostyka i leczenie

W przypadku gdy morfologia z rozmazem potwierdzi podejrzenia, lekarz zleci zbadanie szpiku kostnego, który pobiera się drogą biopsji aspiracyjnej. Jednocześnie szpik poddaje się badaniom immunologicznym i genetycznym. To działanie konieczne jest do potwierdzenia diagnozy i stwierdzenia, z jakiej linii komórkowej wywodzą się limfoblasty (białaczka B-komórkowa lub T-komórkowa). Poza tym specjaliści dysponują także innymi metodami diagnostycznymi, jak rentgen płuc, USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny, czy zabieg punkcji lędźwiowej, które pozwalają na wyłapanie ewentualnych ognisk zapalnych w organizmie.

Po potwierdzeniu diagnozy pacjent poddawany jest radykalnemu leczeniu w specjalistycznym ośrodku hematologicznym. Standardem jest chemioterapia wielolekowa podawana w kilku etapach. W określonych przypadkach stosuje się przeszczepianie komórek krwiotwórczych od dawcy rodzinnego lub od dawcy niespokrewnionego. Ostra białaczka limfoblastyczna jest możliwa do wyleczenia, co zależy od wielu czynników. Według statystyk odsetek 5-letnich przeżyć u wszystkich chorych z ALL wynosi 45–50%.


źródło:  www.dkms.pl , www.mp.pl 

Zobacz także

7 mitów na temat brzucha, które utrudniają schudnięcie

Leczenie nadpotliwości. Skutecznie pomoże tylko lekarz

Hormony, które wpływają na kobiece pożądanie