Choroby Zdrowie

Borelioza – podstępna i niełatwa do zdiagnozowania choroba odkleszczowa. Co należy o niej wiedzieć?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
4 czerwca 2020
Borelioza - objawy, badania, leczenie, fazy choroby
Fot. iStock
 

Borelioza to podstępna i niełatwa w diagnozowaniu wieloukładowa choroba zakaźna. Wywołuje ją zakażenie bakteriami z grupy krętków Borrelia burgdorferi, na skutek ukąszenia kleszcza. W boreliozie istotny jest czas podjęcia leczenia – długo nierozpoznana choroba może siać spustoszenie w organizmie. Co to jest borelioza, jakie ma objawy, jakie badania pozwalają ją określić i jak wygląda leczenie? To najczęstsze pytania dotyczące boreliozy.

Co to jest borelioza?

Borelioza, czyli krętkowica kleszczowa, zwana też „chorobą z Lyme”, przenoszona jest przez kleszcze żywiące się krwią ludzi i zwierząt. Jest to choroba wieloukładowa i w zależności od stopnia rozwoju, zakażenie może zajmować tylko skórę lub dotknąć układ nerwowy, kostno-stawowy, a także serce.

Borelioza - objawy, badania, leczenie, fazy choroby

Fot. iStock

Borelioza – jak dochodzi do zakażenia?

Kleszcze wbijają się w skórę za pomocą aparatu kłująco-ssącego, którym wprowadzają substancję znieczulającą. Z tego powodu nie czujemy, że dzieje się coś niepokojącego. Te małe pasożyty przebywają na skórze żywiciela do chwili, gdy są tak opite krwią i odpadają od ofiary. Niestety, nie licząc pasożytowania, kleszcz może roznosić niebezpieczne dla człowieka choroby takiej jak borelioza czy odkleszczowe zapalenie mózgu. W jelitach kleszczy znajdują się chorobotwórcze bakterie, krętki Borrelii, które przedostają do ludzkiego organizmu przez ślinę lub wymiociny kleszcza. Do zakażenia dochodzi nie wcześniej niż  24 do 48 godzin po wkłuciu się pajęczaka w skórę. Szybkie i prawidłowe usunięcie kleszcza zmniejsza ryzyko zakażenia.

Fot. iStock/krętki Borrelli

Borelioza – objawy

Borelioza może dawać inne objawy i mieć różny przebieg. Niektórzy skarżą się jedynie na rumień, gdy u innych rozwija się w tzw. postać rozsianej, dając szereg objawów narządowych. Objawy choroby mogą pojawić się w ciągu kilku tygodni lub choroba pozostaje w ukryciu przez wiele lat, nie dając żadnych niepokojących objawów lub dając objawy brane mylnie za inne schorzenia.

Borelioza – objawy skórne

W pierwszej kolejności po zakażeniu może pojawić się rumień wędrujący. Rumień pojawia się od ok. 1 do 4 tygodni po ukąszeniu. Wygląda on zazwyczaj dość charakterystycznie – przypomina czerwony okręg o ostrych granicach z przejaśnieniami wewnątrz, który poszerza średnicę ponad 5 cm i „wędruje” po skórze. Stąd jego nazwa – rumień wędrujący. Najczęściej pojawia się on wokół miejsca ukąszenia, ale może uwidocznić się w innej lokalizacji.  Zmiana po ok. 4 tygodniach zanika samoczynnie.

borelioza - rumień wędrujący

Fot. iStock / anakopa

Znacznie rzadziej występuje chłoniak limfocytowy skóry, który wygląda jak niewielka (ok. 5 mm), czerwona grudka,  nie powodująca bólu.

Borelioza – objawy narządowe 

Objawy narządowe pojawiają się w drugiej (faza rozsiana) i w trzeciej fazie choroby (faza późna, przewlekła). Mogą one nastąpić ze strony układu nerwowego, stawów lub serca. Tutaj nie istnieją sztywne ramy – w boreliozie każdy z narządów może zostać dotknięty zakażeniem.

  •  w fazie rozsianej borelioza może powodować objawy na tle neurologicznym. W tym przypadku po kilku tygodniach lub miesiącach może pojawić się porażenie nerwów czaszkowych, stany zapalne korzeni nerwowych, a w poważniejszych przypadkach limfocytowe zapalenie opon mózgowych. Mogą pojawić się także pierwsze objawy ze strony stawów (stan zapalny) lub układu sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego). Częsta jest także gorączka, osłabienie, bóle głowy i mięśni.
  • w fazie późnej objawy pojawiają się nawet po wielu miesiącach do nawet kilku lat od ukąszenia. Chorzy zapadają zazwyczaj na przewlekłe i nawracające zapalenia dużych stawów (np. staw biodrowy) oraz przewlekłe zanikowe zapalenia skóry kończyn w miejscu ukąszenia kleszcza. Może pojawić się neuroborelioza, która jest wynikiem zajęcia przez krętki Borrelli obwodowego (nerwy) lub ośrodkowego układu nerwowego (mózg i rdzeń kręgowy). W efekcie pojawiają się stany zapalne różnych nerwów, zaburzenia widzenia, słuchu, połykania lub czucia, problemy z pamięcią, uszkodzenie mózgu.
Borelioza - objawy, badania, leczenie, fazy choroby

Fot. iStock

Borelioza – badania

Im szybciej rozpoznana zostanie choroba, tym lepsze efekty przynosi antybiotykoterapia. Jeżeli borelioza została zauważona w fazie rozsianej lub przewlekłej, trudniej jest postawić jednoznaczną diagnozę.

Często zanim zostaną wykonane badania, borelioza manifestuje się w fazie wczesnej, pod postacią rumienia wędrującego. Obecność rumienia i potwierdzenie ukąszenia jest wskazaniem do rozpoczęcia antybiotykoterapii. W takiej sytuacji wykonanie testów serologicznych nie jest konieczne.

Borelioza – badania IgM i IgG

Jeśli podejrzewana jest borelioza, badania IgM i IgG mogą być pomocne przy diagnozowaniu choroby. Najczęściej zleca się wstępny test ELISA klasy IgM i/lub IgG. Przeciwciała IgM  najwyższy poziom we krwi mają w okresie od 4-6 tygodni od zakażenia, i utrzymują się do 4-6 miesięcy. Natomiast przeciwciała IgG  można wykryć po 6-8 tygodniach od zakażenia, a ich poziom może nie spadać przez wiele lat, nawet jeśli podjęto antybiotykoterapię. Jeżeli wynik testu ELISA jest dodatni lub wątpliwy, potwierdza się go badaniem jakościowym metodą Western Blot. Jeżeli ELISA da ujemny wynik, nie wykonuje się testu potwierdzenia.

Należy także pamiętać, że dodatni wynik badania IgM i IgG testów bez stwierdzenia objawów, nie potwierdza, że borelioza się rozwinęła.

Borelioza – leczenie

Standardowe leczenie, jeśli borelioza została zdiagnozowana, opiera się na antybiotykach. Antybiotykoterapia trwa zazwyczaj od 21-28 dni. Leczenie podejmuje się w każdej fazie boreliozy, ale największą skuteczność (nawet ok. 90%) we wstępnej fazie. Poza tym stosuje się leczenie objawowe, które łagodzi dolegliwości towarzyszące boreliozie, np. leki przeciwzapalne przy zapaleniu stawów.


źródło: www.kleszcze.info.pl , www.mp.pl ,www.medistore.com.pl


Choroby Zdrowie

Borelioza – objawy, które świadczą o niebezpiecznej chorobie. Tylko szybkie rozpoznanie pozwala uniknąć powikłań

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
4 czerwca 2020
Borelioza objawy skórne, neurologiczne, stawowe, kardiologiczne
Fot. iStock

Borelioza i objawy, które powoduje ta choroba, to częsty temat do rozmów osób, które miały z nią styczność. Okazuje się, że ta podstępna i groźna choroba latami może rozwijać się po cichu, by dać znać o sobie, gdy sytuacje staje się poważna. Jakie objawy wywołuje borelioza w różnych fazach zakażenia?

Boreliozę powoduje zakażenie bakteriami Borrelia burgdorferi, na skutek ukąszenia kleszcza.  Do zakażenia dochodzi od 24 do 48 godzin po wkłuciu się kleszcza w skórę. Chorobotwórcze krętki Borrelii bytują w jelitach kleszczy i przedostają do ludzkiej krwi przez ślinę lub wymiociny kleszcza.

Borelioza to choroba wieloukładowa, która może atakować różne narządy i tkanki. Najczęściej objawy pojawiają się ze strony skóry, serca, stawów i układu nerwowego. Objawy nie są wcale oczywiste, i bywają mylone z innymi schorzeniami, a przez to niewłaściwie leczone. Wiele zależy od fazy, w której została rozpoznana choroba. Czas podjęcia leczenia odgrywa niezwykle ważną rolę. Nierozpoznana borelioza może latami siać spustoszenie w organizmie.

Borelioza objawy skórne, neurologiczne, stawowe, kardiologiczne

Fot iStock

Borelioza – objawy 

Borelioza jest chorobą, która może przebiegać w odmienny sposób u różnych pacjentów. W wielu przypadkach (ok. 70-80% zakażeń) rozwija się jedynie rumień wędrujący, a szybko zdiagnozowane zakażenie po leczeniu nie ma negatywnych konsekwencji dla organizmu. W przypadkach, gdy nie ma rumienia i po cichu borelioza przechodzi to tzw. postaci rozsianej, po wielu miesiącach lub nawet latach, może dawać objawy ze strony różnych narządów. Im bardziej zaawansowana choroba, tym trudniej leczy się zakażenie i poważniejsze konsekwencje niesie dla zdrowia.

Borelioza – objawy skórne we wczesnej fazie miejscowego zakażenia

Borelioza na początku zakażenia najczęściej objawia się tzw. rumieniem wędrującym, który powstaje najczęściej w miejscu ukąszenia kleszcza. Rumień wędrujący ma bardzo charakterystyczny wygląd i pojawia się od kilku do 30 dni od wniknięcia do krwi krętka. Nietrudno go rozpoznać. Najpierw miejsce ukąszenia staje się czerwoną grudką, a następnie zmienia się w pierścieniowaty, płaski, rumień z jaśniejszymi okręgami w środku. Nazwa – rumień wędrujący – wzięła się stąd, że zmiana skórna „wędruje”, czyli rozszerza się od centrum, aż sama po ok. 4 tygodniach zniknie. Ustąpienie rumienia nie oznacza wyleczenia boreliozy. Temu procesowi mogą towarzyszyć objawy grypopodobne, takie jak: gorączka, powiększenie okolicznych węzłów chłonnych, osłabienie, złe samopoczucie.

borelioza - rumień wędrujący

Fot. iStock / rumień wędrujący

Jak rozpoznać rumień wędrujący? Musi on spełnić trzy ważne kryteria:

  1. średnica ponad 5 cm,
  2. ostre granice
  3. stopniowe powiększanie się rumienia z pozostawieniem przejaśnienia w środku.

Rozpoznanie rumienia zawsze jest wskazaniem do szybkiego rozpoczęcia antybiotykoterapii.

Znacznie rzadziej pojawia się ziarniniak chłonny (limfocytoma). Jest to sino-czerwony, niebolesny guzek, który zazwyczaj pojawia się na płatku ucha, brodawce sutkowej, rzadziej mosznie.

Borelioza – wczesne zakażanie rozsiane: objawy sercowe i neurologiczne

Po kilku tygodniach od zakażenia krętki mogą się rozsiać z krwi i naczyń chłonnych do różnych narządów. Mogą temu towarzyszyć mniejsze, ale liczne pierścieniowate wtórne rumienie wędrujące. Przy wczesnym zakażeniu rozsianym może pojawić się także: gorączka, złe samopoczucie, osłabienie, bóle mięśni, bóle głowy. Mogą pojawiać się zmiany w oku (np. zapalenie tęczówki) lub stany zapalne w stawach.

W tej fazie boreliozy często obserwuje się objawy sercowe:

  • zaburzenia przewodnictwa serca,
  • zapalenie wsierdzia,
  • zapalenie mięśnia sercowego
Borelioza objawy skórne, neurologiczne, stawowe, kardiologiczne

Fot. iStock

Borelioza daje także objawy neurologiczne. U pacjentów obserwuje się objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, porażenie nerwu twarzowego lub nerwów czaszkowych, zapalenie nerwów obwodowych.

Borelioza – późna faza zakażenia: objawy wielonarządowe 

O później fazie zakażenia w przypadku boreliozy mówimy po upływie kilku miesięcy lub nawet lat od momentu zakażenia. W przypadku zaawansowanej choroby mogą pojawiać się różne objawy, wynikające z zajęcia różnych narządów przez krętki.

Borelioza – objawy skórne  

Przy później boreliozie dochodzi do przewlekłego zanikowego zapalenia skóry. Skóra w miejscu ukąszenia kleszcza stopniowo zanika i ścieńcza się, staje się sinawa, z widocznymi żyłami. Taki stan określa się mianem skóry papierowej.

Borelioza – objawy ze strony stawów

Zaawansowana borelioza nie jest łaskawa dla układu ruchu. W jej wyniku może pojawić się bolesne zapalenie stawów dużych, takich jak: kolana, barki i stawy biodrowe. Choroba może zająć także mniejsze stawy skokowe czy stawy nadgarstkowe i dłoni. Objawy dokuczają kilka miesięcy, cofają się i powracają z coraz mniejszą intensywnością. U  90% chorych cierpiących na zapalenie stawów, zostaje wyleczonych po właściwym zastosowaniu antybiotyku. Stan zapalny rzadko obejmuje ścięgna i mięśnie.

Borelioza objawy skórne, neurologiczne, stawowe, kardiologiczne

Fot. iStock

Borelioza – objawy ze strony serca

Przy później boreliozie rzadko dochodzi do manifestacji objawów ze strony serca i układu krążenia. Występują zwykle we wczesnej fazie boreliozy i ustępują po kilku tygodniach samoistnie.

Borelioza – objawy ze strony układu nerwowego (neuroborelioza)

Neuroboreliozę obserwuje się i we wczesnej rozsianej fazie boreliozy, jak i w późnej fazie choroby. Borelioza może powodować objawy ze strony:

  • ośrodkowego układu nerwowego (mózg i rdzeń kręgowy) – w tym przypadku może pojawić się: aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i korzeni nerwowych, zapalenie pojedynczych nerwów, zapalenia mózgu lub rdzenia kręgowego.
  • obwodowego układu nerwowego (nerwy) – mogą pojawiać się zaburzenia widzenia, słuchu, połykania, czucia. Neuroborelioza obwodowa może powodować korzeniowe zespoły bólowe splotu barkowego lub odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Nieleczona może skutkować zaburzeniami funkcji poznawczych i pamięci.

U chorych z neuroboroeliozą może wystąpić bardzo rzadko zajęcie siatkówki i naczyniówki w oku.

Powikłania na skutek nieleczonej boreliozy (szczególni neuroboreliozy) mogą być bardzo poważne dla chorego. Konsekwencje zależą od zaatakowanego narządu, dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie zakażenia.


źródło: www.mp.pl ,www.medistore.com.pl 

Zobacz także

Jak stosować leki przeciwbólowe – Paracetamol

Trening ze skakanką. Ćwiczenie kardio i dziecięca radość w jednym

Trzymasz dietę, ćwiczysz, ale wciąż nie chudniesz? Być może za mało śpisz

Trzymasz dietę, ćwiczysz, ale wciąż nie chudniesz? Być może za mało śpisz