Psychologia

Niska samoocena jest jak jazda z zaciągniętym hamulcem. Poznaj: 12 zasad zdrowego poczucia własnej wartości

Iwona Zgliczyńska
Iwona Zgliczyńska
27 sierpnia 2021
fot. designer491/iStock
 

Nikt nie zaprzeczy, że na jakość naszego życia wpływa nasza samoocena. Kiedy mamy niskie poczucie własnej wartości, czujemy się gorsi, bezradni i nie ufamy w naszą zdolność do pokonywanie kłopotów i radzenia sobie z problemami. Często wtedy trwonimy energię, koncentrując się na rozmyślaniu o swoich niedoskonałościach.

Szukamy zewnętrznych porównań oraz nasłuchujemy opinii na swój temat. Niektórzy porównują życie osoby o niskim poczuciu własnej wartości do jazdy samochodem na zaciągniętym ręcznym hamulcu. Trudno takiemu człowiekowi jechać szybko i przyjemnością do przodu. Hamuje go dosłownie wszystko – własny lęk, strach, porównywanie się, zamartwianie, próba dopasowywania się do otoczenia i zadowalania wszystkich… oprócz siebie.

Jedna z definicji poczucia własnej wartości mówi, że jest to „skłonność do doświadczania siebie, jako osoby, która potrafi stawić czoła wyzwaniom przynoszonym przez życie, a także zasługującej na szczęście”. Osoby o wysokim poczuciu własnej wartości są zwykle optymistycznie nastawione do nowych wyzwań i nie szukają w sobie „usterek do naprawy”. Wierzą też, że są warte najlepszej miłości.

Praca nad poczuciem własnej wartości nie jest łatwa. Warto jednak na początek zrobić test, który pomoże ci przyjrzeć się obszarom, którym powinnaś uważniej się przyjrzeć.

Czytając poniższą listę, zaznacz punkty, które wydają ci się szczególnie obce lub trudne do przyjęcia. Te zapisy, w które najtrudniej ci uwierzyć, mogą być dla ciebie drogowskazem. Zwykle to, co nas najbardziej denerwuje i budzi w nas mieszane, silne niezrozumiałe emocje – jest tym, czemu powinnaś się w swoim życiu uważnie przyjrzeć.

Może właśnie nad tym powinnaś popracować?

  1. Posiadam niepodważalną bezwarunkową wartość, bo jestem człowiekiem.
  2. Mam prawo do popełniania błędów, mylenia się i zmieniania zdania.
  3. Mam prawo bronić swoich poglądów i samodzielnie o nich decyduję. Akceptuję to, że mogą one być zupełnie inne niż przekonania moich przełożonych i całego środowiska, w którym na co dzień funkcjonuję.
  4. Akceptuję własne niedoskonałości fizyczne oraz różne słabości charakteru.
  5. Mam prawo do dbania o swoje zasoby psychiczne m.in. do odpoczynku i niezakłócania mi go przez pracodawców w godzinach i dniach wolnych od pracy.
  6.  Kiedy wygłaszam swoje opinie na jakiś temat, nie boję się panicznie reakcji innych osób.
  7. Oczekują szacunku wobec siebie. Potrafię wyznaczać granice, czyli mówić „nie” — odmawiać innym ludziom dla własnego dobra.
  8. Dbam o siebie: swoje zdrowie, czyli dobrze jem, ćwiczę, spaceruję na świeżym powietrzu. Jestem dla siebie ważna.
  9. Czuję, że los leży w dużej mierze w moich rękach. Mogę zmienić swoje życie, jeśli tego zapragnę. Znajdę w sobie na to wystarczająco sił.
  10. Nie szukam w sobie wad na siłę. Nie tracę energii na obsesyjne wynajdowanie w sobie różnych usterek do naprawy.
  11. Nie obwiniam już moich rodziców za swoje niepowodzenia w dorosłym życiu. Koncentruję się na tym, co mogę zrobić tu i teraz.
  12. Jestem warta wspaniałej miłości pełnej namiętności i szacunku.

Psychologia

Dlaczego wydawało ci się, że jesteście dla siebie stworzeni, a teraz nie możesz na niego patrzeć, czujesz się wykorzystana i stłamszona? Może to… koluzja!

Iwona Zgliczyńska
Iwona Zgliczyńska
27 sierpnia 2021
fot. PeopleImages/iStock
 

Gdy zakochujesz się, wszystko wydaje się możliwe. Zaczynasz fantazjować, że w końcu spotkałaś odpowiednią osobę, która pomoże ci zrealizować marzenia i zadośćuczyni nieszczęściom, jakie do tej pory cię dotknęły. Każdy z nas przecież ma jakieś deficyty i pragnienia. Tylko czy druga osoba jest w stanie je skompensować? Czy możliwe, by sprawiła, że w końcu zaczniesz czuć się: podziwiana, spełniona, zadbana i w każdym aspekcie doceniana?

Szwajcarski psychiatra dr Jurg Willi postanowił zbadać i zinterpretować, dlaczego pary, które początkowo wyglądają na świetnie dobrane, po jakimś czasie są targane zniecierpliwieniem i licznymi konfliktami. Zgodnie z jego koncepcją, ludzie dopasowują się na zasadzie dwóch przeciwnych stron tego samego medalu. Na pierwszy rzut oka pary te idealnie do siebie pasują, bo się uzupełniają, ale tak naprawdę zmagają się z tym samym problem, z którym inaczej sobie radzą. Brzmi skomplikowanie? Psychiatra zjawisko to nazwał – koluzją.

Czym jest koluzja?

Według Jurga Willi’ego w związkach, opierających się na zasadzie koluzji, ludziom wydaje się, że są swoimi przeciwieństwami, ale pasują do siebie w sposób komplementarny – jak „zamek do klucza”. W rzeczywistości borykają się z tym samym problemem, ale w inny sposób sobie z nim radzą. Zwykle jest tak, że jeden z partnerów nastawiony jest na branie, czyli zaspakajanie własnych potrzeb, a drugi wypierając własne potrzeby, skupia się na dawaniu. Początkowo wydaje się to wygodne, ale jednak, tkwiąc w takim układzie, ludzie nie rozwiązują na bieżąco swoich rzeczywistych, głębokich problemów.

W obojgu drzemią bowiem wewnętrzne konflikty, niezaspokojone i niezrealizowane we wczesnym dzieciństwie. Próbują więc dopasować się we wzajemnie uzupełniających się rolach. Przyjmują je intuicyjnie, starając się utrzymać związek. Jednak z czasem kłopoty w takiej relacji pogłębiają się i eskalują. Dochodzi do wzajemnych rozczarowań i poczucia niezadowolenia.

Cztery typy koluzji

Jurg Willi opisuje cztery zasadnicze rodzaje koluzji. Bazują one na podstawowych problemach, które mają swoje źródła w etapach dziecięcego rozwoju. Należy jednak pamiętać, że jedna osoba może identyfikować się z więcej niż jednym z wymienionych deficytów. Dlatego kłopoty mogą się wzajemnie na siebie nakładać.

Koluzja narcystyczna

Przejawia się to niskim poczuciem własnej wartości, z którym każdy z partnerów radzi sobie w odmienny sposób. Pierwszy pragnie podziwu i aprobaty, a drugi identyfikuje się z wyidealizowanym „Ja partnera”, aby w ten sposób dowartościowywać siebie. Dochodziło między nimi do pozornego stanu jedności i zlania się ze sobą. Z biegiem czasu jednak osoba nastawiona na branie, zaczyna czuć się zmęczona i osaczona, a osoba obdarowująca jest rozczarowana wyidealizowanym przez siebie obrazem partnera.

Koluzja oralna

Bazuje na niezaspokojonej potrzebie troski i opieki. Jedna osoba poszukuje kogoś, kto zaspokoi jej potrzeby związane z brakiem poczucia bezpieczeństwa. Może ona mieć trudności w radzeniu sobie z własnymi impulsami i stresem. Jej partner jest chętny do niesienia pomocy i troski. Jednak z czasem sytuacja zaognia się, ponieważ żądania „biorcy” ciągle rosną, stając się jednocześnie źródłem frustracji dla obojga partnerów. „Dawca” doświadcza coraz większej złości i uczucia wykorzystania w związku.

Koluzja sadystyczna

To konflikt pomiędzy potrzebą poczucia bezpieczeństwa i niezależności, co często ma swoje podłoże w nadmiernej kontroli ze strony rodziców lub zupełnym jej brakiem w dzieciństwie. Partner dominujący wymaga bezwzględnego posłuszeństwa i szacunku, a osoba pasywna ma tendencję do rezygnowania z własnej inicjatywy i autonomii. Robi wszystko po to, by zyskać pozorne poczucie bezpieczeństwa. Problemy w tym rodzaju związku mogą eskalować, bo jeden z partnerów, żądając nadmiernego podporządkowania, zaczyna przyjmować postawy sadystyczne. Natomiast drugi partner czuje się coraz bardziej stłamszony, sfrustrowany i sterroryzowany psychicznie, co staje się dla niego źródłem znacznego cierpienia i poczucia krzywdy.

Koluzja falliczno-edypalna

Głównym tematem gry jest potwierdzenie własnej identyfikacji płciowej. Mężczyzna wypiera cechy kojarzące się z kobiecością, takie jak czułość i wrażliwość, a kobieta cechy kojarzące się z męskością, takie jak odwaga czy zdecydowanie. Odgrywanie sztywnych i stereotypowych ról zwykle prowadzi do frustracji i niemożliwości realizowania wszystkich swoich potrzeb.

Czy takie związki czeka katastrofa?

Większość związków opartych na koluzji czeka… kryzys. Im wcześniej jednak zrozumiecie, że niemożliwe jest, by wasze wewnętrzne deficyty, które powstały w dzieciństwie, zostały „naprawione” w dorosłym życiu za pomocą partnera, tym lepiej. Ta wyrwa, swego rodzaju dziura w duszy woła o opiekę i pomoc. Jednak to, czego kiedyś nie zrobił twój rodzic, dziś partner nie naprawi. Jedyną osobą, która może ci pomóc – jesteś ty sama. To ty musisz zająć się realizacją swoich marzeń, pracować nad większym poczuciem bezpieczeństwa, podziwiać siebie, opiekować się sobą i panować nad swoimi impulsami. Niech każdy z was zajmie się sobą. To jedyna droga, by naprawić relację.


Psychologia

Cienie pod oczami, zmęczenie i rozdrażnienie to tylko niektóre z konsekwencji bezsenności. Jak brak snu wpływa na zdrowie?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
27 sierpnia 2021
Bezsenność - rodzaje, objawy, skutki i leczenie
Fot. iStock

Bezsenność jest poważnym problemem, który negatywnie wpływa na funkcjonowanie człowieka. Trudności w zasypianiu, częste, nieplanowane pobudki, zbyt wczesne budzenie się, to częsty problem wielu dorosłych osób. Sen, który powinien służyć regeneracji, wcale do niej nie prowadzi. Bezsenność może mieć wiele przyczyn i wymaga konsultacji z lekarzem. Przewlekła bezsenność może mieć poważne konsekwencje dla osoby cierpiącej z jej powodu.

Czym jest bezsenność?

Zdrowy i regenerujący sen jest konieczny dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Trwające dłuższy czas zaburzenia snu wpływają nie tylko na wygląd i samopoczucie (cienie pod oczami, ziemista cera, mniej energii), ale również zdrowie, zwiększając ryzyko poważnych konsekwencji. Bezsenność jest często występującym problemem, który, w różnym stopniu nasilenia, stwierdza się nawet u 30–50% badanych dorosłych osób.

Bezsenność — objawy

O bezsenności mówimy, gdy objawy obejmują:

  • problem z zasypianiem — wydłużenie czasu zasypiania ponad 45 minut;
  • wybudzanie się i czuwanie w nocy powyżej 30 minut;
  • skrócenie długości całkowitego czasu snu poniżej 6–6,5 godziny (nie dotyczy osób z naturalnie małą potrzebą snu);
  • pogorszenie samopoczucia lub też zaburzenie funkcjonowanie w ciągu dnia;

Powyższe objawy muszą pojawiać się przez co najmniej miesiąc, trzy razy w tygodniu lub więcej, by można było mówić o rzeczywistej bezsenności.

Bezsenność - rodzaje, objawy, skutki i leczenie

Fot. iStock/Bezsenność

Bezsenność — rodzaje i przyczyny 

Ponieważ bezsenność może przybierać różną postać, wyszczególniono jej trzy rodzaje, w zależności od czasu jej trwania.

Bezsenność przygodna trwa maksymalnie kilka dni.

Bezsenność krótkotrwała trwa do 4 tygodni. Jej przyczyną jest zazwyczaj reakcja na silny stres, choroby przebiegające z bólem czy gorączką, lub zmianą trybu życia.

Bezsenność przewlekła trwa powyżej miesiąca. Przyczyną jej pojawienia się mogą być:

  • zaburzenia psychiczne, np. depresja i zaburzenia lękowe,
  • uzależnienie od alkoholu czy narkotyków;
  • przewlekłe choroby somatyczne, które np. wiążą się z towarzyszeniem pacjentowi przewlekłego bólu;
  • zespół bezdechu sennego;
  • choroby i dysfunkcje neurologiczne, np. zespół niespokojnych nóg,
  • choroby narządu ruchu, które uniemożliwiają aktywność w ciąg dnia.

W jaki sposób bezsenność wpływa na zdrowie?

Bezsenność w widoczny sposób odbija się na urodzie, samopoczuciu, a w sposób niewidoczny gołym okiem, także na zdrowie. Brak odpowiedniej ilości snu o dobrej jakości osłabia organizm od wewnątrz, zwiększając podatność na rozwój różnego rodzaju chorób. Wpływa także negatywnie na zdrowie psychiczne.

Bezsenność - rodzaje, objawy, skutki i leczenie

Fot. iStock/Bezsenność

Wpływ bezsenności na ciało i psychikę:

  • zmęczenie, które zmusza w ciągu dnia do ucinania drzemek;
  • rozdrażnienie, zniechęcenia, apatia;
  • pogorszenie koncentracji, osłabienie uwagi;
  • obniżenie zdolności intelektualnej
  • problem z wykonywaniem zwykłych czynności, tendencja do popełniania błędów;
  • obniżenie odporności organizmu i większa podatność na rozwój infekcji;
  • zwiększenie ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego oraz układu żołądkowo-jelitowego;
  • większe ryzyko rozwoju chorób somatycznych, np. astmy oskrzelowej, reumatoidalnego zapalenia stawów, nadczynności tarczycy, atopowego zapalenia skóry;
  • większe ryzyko rozwoju różnego rodzaju zaburzeń i chorób psychicznych, np. depresji czy choroby afektywnej dwubiegunowej.

Diagnostyka bezsenności

Przy podejrzeniu bezsenności należy udać się do lekarza rodzinnego, aby dokonać oceny ogólnego stanu zdrowia. Jeżeli wykonane badania, np. EKG i badania okresowe nie wykażą nieprawidłowości, warto skonsultować się z lekarzem psychiatrą, aby wykluczyć zaburzenia psychiczne.

Sam pacjent powinien zwrócić szczególną uwagę na higienę snu i tryb życia, jaki prowadzi. Aby ułatwić diagnozę problemu, wskazane jest prowadzenie dzienniczka snu. Zebranie jak największej ilości informacji ułatwi postawienie prawidłowej diagnozy i dobranie odpowiedniego leczenia. Jeśli powyższe działania nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, kolejnym krokiem jest umówienie wizyty w poradni leczenia zaburzeń snu.

Bezsenność - rodzaje, objawy, skutki i leczenie

Fot. iStock/Bezsenność

Bezsenność — leczenie problemu 

Terapia poznawczo-behawioralna

Terapia poznawczo-behawioralna (zmieniająca zachowanie) to podstawowa forma leczenia bezsenności pierwotnej, stosowana także u osób z wtórnymi postaciami bezsenności przewlekłej, czyli współistniejącej z innymi chorobami. Do technik terapii poznawczo-behawioralnej zaliczamy m.in.: treningi relaksacyjne, techniki restrukturyzacji poznawczej, techniki zatrzymania myśli, uruchomienia wyobraźni, czy myślenia paradoksalnego.

Przestrzeganie zasad higieny snu

Przestrzeganie zasad higieny snu odgrywa ogromną rolę w staraniu o poprawę jego jakości. Istnieje kilka reguł, które, o ile są ściśle przestrzegane, pomagają uporać się z problemem bezsenności.

Należy pamiętać, by nie pić alkoholu, kawy i innych napojów z kofeiną w ciągu 6 godzin przed planowanym snem. Niewskazane są ciężkostrawne posiłki na wieczór oraz wypijanie dużej ilości płynów na mniej niż 3 godziny przed położeniem się spać. Wieczorem należy unikać silnego, jasnego światła, w tym światła z ekranu. Warto wdrożyć w ciągu dnia większą aktywność fizycznej i umysłową, jednak nigdy w czasie krótszym niż 3 godziny przed planowanym snem.

Leczenie farmakologiczne

Leczenie bezsenności może się także opierać na stosowaniu odpowiednich środków farmakologicznych. W zależności od indywidualnego przebiegu zaburzenia stosuje się następujące grupy leków: nasenne, uspokajające z grupy pochodnych benzodiazepiny, przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne i przeciwhistaminowe.

Można także wesprzeć się specyfikami dostępnymi w aptece bez recepty, które mają w składzie walerianę, melisę i inne substancje roślinne wspomagające sen.

Melatonina

Melatonina, zwana hormonem snu, to chronobiotyk, który reguluje rytm dobowy i wskazuje organizmowi odpowiednią porę na sen, czyli godziny nocne. Jej niedobór może prowadzić do problemów ze snem i w efekcie do bezsenności. Najlepsze efekty przyjmowania melatoniny zauważa się u osób pracujących zmianowo, przekraczających strefy czasu, i u osób niewidomych. W innych przypadkach przyjmowanie syntetycznej melatoniny nie ma takiej efektywności.


źródło:  www.mp.pl 

 


Zobacz także

„Chcę mieć dziecko”. Ona przejmuje kontrolę, a on gubi odpowiedzialność. Pragnienie, które buduje lub niszczy

Za co na pewno twoje dziecko kiedyś ci NIE podziękuje?

Cała prawda na temat związku ze starszym facetem. Jest sporo „ale”…