Psychologia

Jest lato, a ty zamiast tryskać energią, nie masz na nic siły? Nie ignoruj tego, to może być SAD

Redakcja
Redakcja
7 lipca 2021
fot. martin-dm/iStock
 

O „Summertime sadness” śpiewała Lana Del Rey i faktycznie ten utwór wprowadzał szczególny nastrój, takiego ciężkiego lata. Upał, pełne słońce, długie dni, plaża, góry, zieleń – wszystko, o czym marzymy w długie zimowe miesiące, nagle nie daje nam tak wyczekiwanego szczęścia. Dlaczego? Do jesiennej depresji jesteśmy przyzwyczajone, weszła już na stałe do języka, ale letnia…? Cóż, okazuje się, że i taka istnieje.

Sezonowe zaburzenie afektywne (SAD) to rodzaj depresji, który jest związany ze zmianami pór roku – SAD zaczyna się i kończy mniej więcej o tych samych porach każdego roku. Jeśli jesteś jak większość osób z SAD, twoje objawy zaczynają się jesienią i trwają w miesiącach zimowych, wysysając energię i sprawiając, że czujesz się nastrojony. Rzadziej SAD powoduje depresję wiosną lub wczesnym latem. Leczenie SAD może obejmować terapię światłem (fototerapię), leki i psychoterapię.

Nie traktuj tego corocznego pogorszenia nastroju jako po prostu chandry lub sezonowego smutku, z którym musisz sobie poradzić sama. Podejmij kroki, aby utrzymać swój nastrój i motywację na stałym poziomie przez cały rok.

Objawy SAD

W większości przypadków objawy choroby afektywnej sezonowej pojawiają się późną jesienią lub wczesną zimą i ustępują w słoneczne dni wiosny i lata. Rzadziej osoby o odwrotnym wzorze mają objawy, które zaczynają się wiosną lub latem. W obu przypadkach objawy mogą zacząć się łagodnie i nasilać się wraz z postępem sezonu.

Oznaki i objawy SAD mogą obejmować:

  • Uczucie depresji przez większość dnia, prawie każdego dnia
  • Utrata zainteresowania zajęciami, które kiedyś sprawiały ci przyjemność
  • Brak energii
  • Problemy ze snem
  • Wahania apetytu i wagi
  • Uczucie ospałości lub wzburzenia
  • Trudności z koncentracją
  • Poczucie beznadziejności, bezwartościowości
  • Częste myśli o śmierci

Objawy charakterystyczne dla SAD o początku zimy, czasami nazywane depresją jesienną, mogą obejmować:

  • Zaspanie
  • Zmiany apetytu, zwłaszcza pragnienie pokarmów bogatych w węglowodany
  • Przybranie na wadze
  • Zmęczenie lub niska energia

Objawy charakterystyczne dla sezonowej choroby afektywnej o początku lata, czasami nazywanej depresją letnią, mogą obejmować:

  • Problemy ze snem (bezsenność)
  • Słaby apetyt
  • Utrata masy ciała
  • Pobudzenie lub niepokój
  • Zmiany sezonowe w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Skąd pogorszenie samopoczucia latem?

Tak jak jesienią i zimą brakuje nam słońca, tak latem okazuje się, że możemy się czuć zmęczeni jego ilością i wysoką temperaturą, jaką nam słońce funduje. To zaburza nasz rytm biologiczny, obniża poziom serotoniny, czyli hormonu szczęścia. A to w prostej linii prowadzi do rozdrażnienia, stresu, apatii, bezsenności, spadku libido, bólów głowy czy nawet lęków.

Ale to nie wszystko. Obniżenie samopoczucia latem może wiązać się również z odwodnieniem. Dlatego tak ważne jest regularne picie wody czy naturalnych izotoników. Pamiętajmy, że regularne picie wody jest kluczowe, by mózg mógł sprawnie pracować i byśmy po prostu czuli się dobrze. Z tym wśród Polaków jest naprawdę kiepsko. Badania pokazują, że 10 proc. z nas w ogóle nie pije wody, a niemal 80 proc. sięga po nią za rzadko lub dopiero wtedy, gdy czuje pragnienie. Sygnał, że chce nam się pić oznacza, że już jesteśmy odwodnieni. Stąd tylko krok do senności, migren i spadku energii.  Aby dobrze nawodnić organizm, najlepiej wypijać szklankę wody na godzinę, małymi łykami.

Uwaga, źle działa na nas również korzystanie z… klimatyzacji. Pojawiają się problemy z termoregulacją organizmu.

Niebagatelny wpływ na nasze samopoczucie, nie tylko latem, ma jakość snu. Jeśli śpimy źle, czujemy się źle. Latem problemy ze snem nie należą do rzadkości. Wysoka temperatura, dłuższe dni, dużo emocji, czasem imprez – wszystko to działa na niekorzyść naszego odpoczynku. Jak możemy sobie pomóc? Psychologowie radzą, by kłaść się spać o stałej porze, solidnie wietrzyć pomieszczenie, w którym śpimy i zadbać, by docierało do niego jak najmniej światła. Jeśli nie mamy możliwości zaciemnienia okien, warto skorzystać ze specjalnych opasek na oczy. Przypominamy też, że powinnyśmy spać nieprzerwanie przez 6-7 godzin.

Kiedy iść do lekarza

To normalne, że przez kilka dni czujesz się przygnębiona. Ale jeśli czujesz się przygnębiona przez kilka dni i nie możesz zmotywować się do wykonywania czynności, które zwykle lubisz, skontaktuj się z lekarzem. Jest to szczególnie ważne, jeśli zmieniły się Twoje rutyny snu i apetyt, sięgasz po alkohol dla pocieszenia lub odprężenia, czujesz się beznadziejnie lub myślisz o śmierci.

Przyczyny

Konkretna przyczyna sezonowych zaburzeń afektywnych pozostaje nieznana. Niektóre czynniki, które mogą mieć znaczenie, to:

  • Twój zegar biologiczny (rytm dobowy). Zmniejszony poziom nasłonecznienia jesienią i zimą może powodować SAD zimowy. To zmniejszenie ilości światła słonecznego może zakłócić wewnętrzny zegar organizmu i prowadzić do poczucia depresji.
  • Poziomy serotoniny. Spadek serotoniny, substancji chemicznej mózgu (neuroprzekaźnika), która wpływa na nastrój, może odgrywać rolę w SAD. Zmniejszone światło słoneczne może spowodować spadek serotoniny, który może wywołać depresję.
  • Poziomy melatoniny. Zmiana pory roku może zaburzyć równowagę poziomu melatoniny w organizmie, która odgrywa rolę we wzorcach snu i nastroju.

Czynniki ryzyka

Choroba afektywna sezonowa częściej rozpoznawana jest u kobiet niż u mężczyzn. SAD występuje częściej u młodszych dorosłych niż u osób starszych.

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia sezonowych zaburzeń afektywnych obejmują:

  • Historia rodzinna. Osoby z SAD mogą częściej mieć krewnych z SAD lub inną formą depresji
  • Poważna depresja lub choroba afektywna dwubiegunowa. Objawy depresji mogą się nasilać sezonowo, jeśli masz jeden z tych stanów
  • SAD wydaje się być bardziej powszechny wśród osób mieszkających daleko na północ lub południe od równika. Może to być spowodowane mniejszym nasłonecznieniem zimą i dłuższymi dniami w miesiącach letnich

Komplikacje

Poważnie traktuj oznaki i objawy sezonowych zaburzeń afektywnych. Podobnie jak w przypadku innych rodzajów depresji, SAD może się nasilać i prowadzić do problemów, jeśli nie jest leczona. Mogą to być:

  • Wycofanie społeczne
  • Problemy w szkole lub pracy
  • Nadużywanie substancji
  • Inne zaburzenia zdrowia psychicznego, takie jak lęk lub zaburzenia odżywiania
  • Myśli lub zachowania samobójcze

Leczenie może pomóc w zapobieganiu powikłaniom, zwłaszcza jeśli SAD zostanie zdiagnozowany i leczony, zanim objawy ulegną pogorszeniu.

Źródło: https://www.healthline.com/



Psychologia

Morele – za co warto docenić te pełne smaku owoce?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
7 lipca 2021
Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia
Fot. iStock

Morela to nie tylko owoc pełen smaku, ale również ważnych dla zdrowia substancji. Lato jest idealnym czasem na włączenie tych owoców do diety. Morela to skarbnica m.in. antyoksydantów i witamin, która nie tylko nadaje się do zjedzenia surowo, ale można z niej przygotować m.in. deser lub ciasto.

Morela — krótka charakterystyka

Nie tylko brzoskwinie mają swoich zwolenników. Nieco różniąca się od nich morela również posiada wiele zalet, o których warto powiedzieć.

Morela, zaliczana do roślin z rodziny różowatych, znana jest już od 4000 lat i pochodzi z dalekowschodniej Azji. To niewielkie drzewo może osiągać wysokość około 6-8 m, choć egzemplarze uprawiane w ogródkach zazwyczaj są niższe. Morele kwitną na biało lub różowo, a następnie z kwiatów rozwijają się i dojrzewają owoce (w lipcu i sierpniu).

Owoce moreli mają kształt okrągły, nieco spłaszczony. Aksamitna skórka przybiera żółty i pomarańczowy kolor z „rumieńcami”. Dojrzała morela jest soczysta i słodka. W zależności od odmiany moreli, jej owoce mogą ważyć od 30 do 70 g.

Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Fot. iStock/Morele

Morela a brzoskwinia

Morela i brzoskwinia są owocami, które bywają ze sobą mylone, choć różnic między nimi jest kilka. Pierwsze to wielkość i smak. Morela jest mniejsza niż brzoskwinia, a jej miąższ jest uważany za znacznie słodszy. Skórka pokrywająca owoce także się różni — brzoskwinia ma „meszek”, delikatny, choć wyczuwalny, natomiast morela ma aksamitną skórkę. Różnią się nieco od siebie również zawartością witamin, składników mineralnych, oraz kalorycznością.

Morela — wartości odżywcze, witaminy, kcal

Morela to odżywczy owoc, w którym znajdziemy węglowodany (11,9 g/100 g), w tym błonnik, białka (0,9 g/100 g) tłuszcze (0,2 g/100 g), oraz witaminy i składniki mineralne. Te słodkie owoce to skarbnica witaminy A, C, E oraz potasu (w 100 g moreli znajduje się około 300 tego pierwiastka), żelaza i wapnia. Dostarczają sporo witamin z grupy B, czym przewyższają brzoskwinie. Morele są również dobrym źródłem przeciwutleniaczy — beta-karotenu i zeaksantyny. Morela w 100 gramach dostarcza ok. 48 kcal, a że średniej wielkości owoc waży  ok. 55 g, zawiera ok. 20 – 26 kcal. Indeks glikemiczny moreli jest równy 30, więc mogą po nią sięgać osoby cierpiące z powodu cukrzycy.

Morela — właściwości dla zdrowia

Duża zawartość potasu w morelach sprawia, że owoce te pozytywnie wpływają na ciśnienie krwi i pracę mięśni i nerek. Połączenie potasu i witamin z grupy B wspiera pracę układu nerwowego. Obecność błonnika wpływa na poprawę trawienie i dłuższe odczuwanie sytości po posiłku.

Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Fot. iStock/Morele

Morela wspiera wzrok. Obecność witaminy A jest ważna dla zapobiegania ślepocie nocnej oraz zwyrodnieniom plamki żółtej. Na dobrą kondycję wzroku wpływa także witamina E, zwana witaminą młodości, która chroni oczy przed działaniem wolnych rodników. Przeciwutleniacze takie jak beta-karoten, luteina i zeaksantyna, również chronią wzrok przed stresem oksydacyjnym, oraz obniżają ryzyko rozwoju nowotworów, cukrzycy i chorób serca.

Witaminy i antyoksydanty obecne w morelach chronią skórę przed przedwczesnym starzeniem się (witamina E) oraz wspierają ochronę skóry przed słońcem (szczególnie beta-karoten). Zawartość witaminy C, kolejnego antyoksydantu, chroni przed zanieczyszczeniami środowiska oraz wspiera wytwarzanie kolagenu, który nadaje skórze witalność i elastyczność.

Morele, szczególnie suszone, działają zasadotwórczo, i z tego powodu polecane są u osób z nadkwasotą, oraz dla tych, którzy stosują dietę obfitującą w mięso. Warto również sięgnąć po kilka suszonych owoców po treningu, by przywrócić równowagę kwasowo-zasadową w organizmie.

Suszone morele

Morela - wartości odżywcze, właściwości dla zdrowia

Fot. iStock/ Suszone morele

Suszone morele są zdrową przekąską. Mają wysoką zawartość witaminy A, witaminy C, witamin E oraz B1 i B2, oraz witaminy PP (niacyny). Są także dobrym źródłem wapnia, fosforu oraz żelaza, nie brakuje w nich potasu, miedzi oraz manganu. To zdrowy, ale kaloryczny element diety. W 100 g suszonych moreli znajduje się aż 284 kcal!

Suszone morele przed zjedzeniem warto opłukać pod bieżącą wodą. Szczególnie dobrze o tym pamiętać, jeśli owoce pochodzą ze sklepu.  Najczęściej są one konserwowane dwutlenkiem siarki, który u osób z predyspozycją do alergii może powodować reakcje alergiczne.


źródło:  www.poradnikzdrowie.pl, kcalmar.com 

Zobacz także

Niemiłość. Żyjemy w niby-związkach, które z miłością niewiele mają wspólnego

Po czym poznać, że ktoś tobą manipuluje? 10 cech manipulatora

Jak zakochać się w sobie samej? Uwierzyć, że będąc prawdziwą jesteś piękna