Ciąża i poród Macierzyństwo

Pielęgnacyjne vademecum noworodka – poradnik położnej

Połozna na medal
Połozna na medal
30 stycznia 2020
Pielęgnacyjne vademecum noworodka – poradnik położnej
Fot. iStock – Pielęgnacyjne vademecum noworodka – poradnik położnej
 

Codzienna opieka nad dzieckiem dostarcza rodzicom wielu okazji do obserwacji oraz stymulacji wielozmysłowej. Skóra noworodka choć wrażliwa i delikatna z chwilą narodzin jest już w zupełności gotowa do tego, żeby funkcjonować poza organizmem matki. O pielęgnacji, nie tylko w dbaniu o higienę, ale także wspaniałej okazji do bliskości i budowaniu więzi pomiędzy rodzicami i dziećmi mówi położna Jolanta Marat Ignaczak, ambasadorka kampanii „Położna na medal”.

Rytuały i pielęgnacja

Bliski kontakt pomiędzy rodzicami i dziećmi w trakcie zabiegów pielęgnacyjnych często przeradza się w rytuał. Czasem jest on wyciszający i uspokajający, a czasem pobudzający. Jest wtedy pretekstem i sygnałem do zabawy z maluszkiem. Warto podkreślić, że rodzice powinni być świadomi tego, że skóra noworodka nie zawsze jest idealna. Często towarzyszą jej stany przejściowe takie jak: rumień noworodkowy, pokrzywka, trądzik czy nadmierne wysuszenie. Zmiany te mogą pojawić się niezależnie od rodzaju stosowanych kosmetyków. Kluczem w pielęgnacji jest zastosowanie odpowiednich produktów przy jednoczesnym zachowaniu rozsądku w kwestii ilości ich stosowania. Ważne, żeby były odpowiednio dopasowane do potrzeb skóry dziecka.

Kąpiel i wiele emocji

Zwykle noworodki po urodzeniu w szpitalu nie są kąpane, a zatem to rodzice w domu mają wykonać to po raz pierwszy. Aby pierwsza kąpiel przebiegła sprawniej warto skorzystać z pomocy kogoś doświadczonego. Dobrą porą będzie wieczór, lecz tak naprawdę to rodzice ustalają dogodny czas kąpieli. Według wytycznych może ona odbywać się co dwa-trzy dni w początkowych dniach okresu noworodkowego. To, czego nie da się pominąć w pielęgnacji maluszka – co szczególnie istotne w dniach bez kąpieli – to codzienna toaletka, zwłaszcza okolic pieluszkowych.

 Niezbędnik do pielęgnacji, kąpieli noworodka i małego dziecka:

  • Przewijak lub inne wygodne miejsce do rozebrania i ubrania dziecka. Przewijak powinien być ustawiony w bezpiecznym miejscu, na stabilnym podłożu. Warto też poszukać miejsca, w którym nie ma przeciągów;
  • Małe płatki kosmetyczne;
  • Sól fizjologiczna w ampułkach 0,9%
  • Aspirator do nosa
  • Jałowe gaziki
  • Miseczka z ciepłą wodą
  • Pieluszki jedno lub wielorazowe
  • Mokre chusteczki wodne (stosowane podczas wyjścia z domu)
  • Pieluszki tetrowe
  • Szczoteczka do czesania włosów
  • Nożyczki do paznokci
  • Rożek kąpielowy lub dwa ręczniki

 Kosmetyki:

  • Balsam lub oliwka do ciała, krem pielęgnacyjny okolicy pod pieluszkowej np. Alantan Plus
  • Środek dezynfekcyjny do kikuta pępowinowego np. Oktaseptal

 Ponadto:

  • Wanienka na stojaku z ciepłą wodą (przyjemnie ciepła 37-39 stopni Celsjusza)
  • Termometr do wody

Kosmetyki do kąpieli:

  • Płyn do kąpieli ciała i włosów
  • Myjka kąpielowa lub duże płatki kosmetyczne
  • Dwie pieluszki tetrowe (na dno wanienki i do otulenia malca podczas kąpieli)
  • Przewijak lub inne wygodne miejsce do rozebrania i ubrania dziecka

Położna na medal to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, piątej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.


Ciąża i poród Macierzyństwo

Pierwsze zabiegi tuż po narodzeniu dziecka. Co warto o nich wiedzieć

Połozna na medal
Połozna na medal
4 lutego 2020
Fot. iStock
 

Zaraz po urodzeniu należy umożliwić dziecku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry”. Trwa on zazwyczaj około dwóch godzin i traktujemy go jako naturalne zakończenie aktywnych okresów porodu i rozpoczęcie adaptacji noworodka do nowych warunków życia pozamacicznego. Kontakt „skóra do skóry” powinien też być inicjacją do pierwszego przystawienia dziecka do piersi matki. Moment ten przez wielu nazywany jest złotym standardem przynoszącym korzyści zarówno dziecku jak i matce w sferze emocjonalnej. Położna, Anna Jedlińska, ambasadorka kampanii „Położna na medal” radzi, co trzeba wiedzieć o pierwszych zabiegach dziecka, tuż po jego urodzeniu.

Skóra do skóry

Musimy wiedzieć, że pierwszy kontakt zapobiega wyziębieniu organizmu noworodka i ma bardzo korzystny wpływ na stabilizację krążeniowo-oddechową. Szalenie ważne jest też to, że uspokaja noworodka. Badania naukowe pokazują bardzo pozytywny wpływ nieprzerwanego, spokojnego kontaktu „skóra do skóry” na wskaźniki karmienia piersią – czas karmienia wydłuża się, zmniejsza się konieczność dokarmiania we wczesnym okresie po porodzie, ułatwiony zostaje również wyrzut hormonu zwanego oksytocyną, który powoduje obkurczanie się macicy i poród łożyska. Warto podkreślić, że ani ocena noworodka w skali Apgar, ani badanie dziecka przez lekarza neonatologa nie powinny przerywać tego najważniejszego, pierwszego kontaktu „skóra do skóry”. Oczywiście, czynnikami wyłączającymi ten pierwszy kontakt jest ciężki stan dziecka po porodzie lub też matki oraz konieczność podjęcia interwencji w postaci resuscytacji krążeniowo-oddechowej czy też postępowanie w przypadku silnego krwawienia u matki.

Kiedy czas na opaskę?

Najnowszy standard kładzie nacisk na założenie opasek identyfikacyjnych jeszcze przed odpępnieniem, ale po wcześniejszym odczytaniu na głos matce dziecka informacji na temat jej dziecka i potwierdzeniu przez matkę danych zawartych na tasiemce. Opaska identyfikacyjna powinna zawierać imię i nazwisko matki, płeć dziecka oraz datę i godzinę urodzenia dziecka. Mamy które są w ciążach mnogich powinny wiedzieć, że na opaskach ich bliźniaków, trojaczków – generalnie wszystkich maluszków, które przyjdą na świat – powinny znajdować się też cyfry wskazujące na kolejność urodzenia dzieci.

Ważny jest spokój

Należy pamiętać o istotnym aspekcie zaraz po porodzie – należy dokładnie osuszyć skórę dziecka, po to, aby zapobiec jego wychłodzeniu bezpośrednio po porodzie. Należy zapewnić matce oraz noworodkowi spokój i intymną atmosferę bez nadmiernych bodźców dźwiękowych oraz świetlnych. Takie otoczenie z pewnością ułatwi silniejsze budowanie więzi między matką a nowonarodzonym maluszkiem. Odpępnienie noworodka, zgodnie ze standardem, powinno nastąpić po ustaniu tętnienia jednak nie wcześniej niż po upływie jednej minuty od urodzenia dziecka. Tuż po odpępnieniu noworodka z tętnicy pępowinowej należy pobrać krew, która w laboratorium zostanie poddana badaniu, to gazometria poporodowa. Dzięki niej sprawdza się równowagę kwasowo-zasadową w organizmie, a także ocenia się jaki jest poziom tlenu i dwutlenku w krwi maluszka.

Apgar

Ocena noworodka w skali Apgar następuje tuż po porodzie i należą do niej oceny:

– czynności serca

– czynności oddechowa

– zabarwienia skóry

– napięcia mięśni

– reakcji na odruchy

Za każdą z tych pięciu kategorii dziecko może otrzymać od 0 do 2 punktów. Co ważne, badanie powinno być powtórzone, ponieważ stan noworodka może się zmienić po kilku minutach od urodzenia. Dziecko może łącznie otrzymać maksymalnie 10 punktów, co oznacza, że jest w stanie bardzo dobrym. Jeśli suma punktów wynosi 8 lub 9 prognozy dla dziecka są również bardzo dobre. Wynik w przedziale 4-7 oznacza ,że stan noworodka jest średni i wymaga wykonania dodatkowych czynności oraz badań. Natomiast 3 punkty w skali Apgar oraz mniej alarmują nas o sytuacji poważnej i zagrażającej życiu dziecka. W takich przypadkach noworodek trafia zazwyczaj na stanowisko resuscytacyjne, a następnie do inkubatora.

Pomiary, odruchy i zabieg Credego

Noworodek po porodzie jest również ważony i mierzony oraz dokładnie badany przez lekarza neonatologa, który sprawdza serce, płuca, kręgosłup, stawy, brzuch, narządu płciowe. Następnie przeprowadzony zostaje zabieg Credego, polegający na zakropleniu oczu noworodka roztworem azotanu srebra. Zabieg wykonuje się w profilaktyce rzeżączkowego zapalenia spojówek.

U dziecka sprawdzane są również odruchy takie jak: ssanie, połykanie, odruch Moro (reakcja dziecka na głośny dźwięk, odrzucenie rąk do tyłu, a następnie ich szybkie zebranie w geście obejmowania), odruch chodzenia (uniesione maleństwo pod pachy będzie próbowało stawiać kroczki), odruch pełzania (noworodek położony na brzuch matki będzie próbował pełzać podpierając swoje stopy). Neonatolodzy powtarzają takie czynności przez pierwszy kilka dni pobytu dziecka w szpitalu i w ten sposób oceniają jego adaptację do nowych warunków życia.

Testy

Należy pamiętać o tym, że wszystkie zabiegi pielęgnacyjne i zabiegi obowiązkowe przy noworodku są wykonywane po uzyskaniu zgody w obecności matki o ile stan matki na to pozwala.

U noworodka znajdującego się już na oddziale położniczym należy wykonać:

– test pulsoksemytryczny – w ten sposób można szybko wykryć bezobjawowe zaburzenia serca;

– przesiewowe badanie słuchu – wykonuje się u każdego noworodka, jest to badanie całkowicie bezpieczne i bezbolesne;

– pobranie krwi na badanie Fenyloketonurii – krew pobierana jest z pięty dziecka na specjalną bibułę. Jeśli wynik jest w normie, to badanie zostaje zakończone. Jeśli natomiast odbiega od normy, to laboratorium wysyła informację do rodziców o powtórzenie badania, które wykonuje już położna środowiskowa;

– obowiązkowe szczepienia po uzyskaniu kwalifikacji lekarza neonatologa (szczepienie przeciw gruźlicy oraz szczepienie przeciw WZW typu B).


„Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info. Nowa, 7 edycja rozpocznie się 1 kwietnia 2020 r.

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.


Ciąża i poród Macierzyństwo

Ciemieniucha u niemowlaka. Co musisz o niej wiedzieć

Połozna na medal
Połozna na medal
22 stycznia 2020
Ciemieniucha u niemowlaka. Co musisz o niej wiedzieć
Fot. iStock – Ciemieniucha u niemowlaka. Co musisz o niej wiedzieć

Ciemieniucha jest jedną z najczęstszych przypadłości okresu niemowlęcego. Najczęściej  pojawia się w okolicy owłosionej skóry głowy i na brwiach. Wbrew obiegowym opiniom nie jest wynikiem niedbałości rodziców o higienę maluszka. Powoduje ją zbyt intensywna praca gruczołów łojowych, które ostatecznie ulegają zaczopowaniu, a zasychający łój tworzy grubą, łuskowatą skorupkę na skórze dziecka. Co warto wiedzieć i jak sobie radzić z ciemieniuchą odpowiada położna Renata Lustyk, ambasadorka kampanii „Położna na medal”

Ciemieniucha – po czym ją rozpoznać?

W pierwszej fazie widoczna jest w formie niewielkich, białych łusek, nieco przypominających łupież. Z czasem przybiera postać tłustych, żółtych, grubych łusek, które systematycznie rozprzestrzeniają się tworząc trudną do usunięcia skorupę. Warto zaznaczyć, że ciemieniucha spędzająca sen z powiek wielu rodzicom, nie boli i nie swędzi maluszka. Wygląda jednak dość nieestetycznie i utrudnia prawidłowe oddychanie skóry zaburzając jej funkcjonowanie.

Skuteczne leczenie ciemieniuchy

Usuwanie ciemieniuchy wymaga cierpliwości i systematyczności w działaniu. Zabiegi pielęgnacyjne w walce z tą dolegliwością polegają głównie na „odmaczaniu” łusek i wyczesywaniu ich miękką szczotką.

Rozmiękczanie łusek. Jakich preparatów używać?

Niezwykle delikatna skóra niemowlaka wymaga systematyczności i dużej dokładności podczas zabiegów kosmetycznych, które na celu mają rozmiękczanie łusek. Absolutnie zakazane jest wyczesywanie ich na sucho czy zdrapywanie i intensywne  szorowanie. Takie działania mogą uszkodzić delikatną skórę dziecka. Prawidłowe postępowanie polega na rozmiękczeniu łusek przy użyciu oliwki dla dzieci. Na około 1 godzinę przed kąpielą, miejsca, w których na głowie pojawia się ciemieniucha, należy natłuścić oliwką, a następnie założyć  bawełnianą czapeczkę.

Ciemieniucha usuwanie łusek

W trakcie kąpieli zaleca się umycie główki delikatnym, nawilżającym szamponem, co dodatkowo sprzyja odrywaniu się łusek. Po kąpieli należy wyczesać łuski ruchem „pod włos” miękką szczotką lub delikatnym, gęstym grzebieniem. W większości przypadków w trakcie pojedynczego zabiegu usunięta zostaje jedynie część łusek. Zabiegi należy powtarzać w kolejnych dniach, do ustąpienia objawów. W zależności od stopnia nasilenia, ciemieniucha znika po około 2 tygodniach.

W przypadku ciemieniuchy występującej na brwiach, oliwkę nakłada się za pomocą patyczków higienicznych. Pozwalają one na precyzyjne dozowanie preparatu. Kolejny krok polega na delikatnym zmyciu oliwki wacikiem kosmetycznym. Żeby usunąć zmiękczone łuski, po starciu oliwki należy czesać brwi pod włos przy pomocy malutkiej, miękkiej szczoteczki np. do zębów.

W sytuacji, gdy dolegliwości powstałe na brwiach i głowie dziecka nie oddzielają się od skóry pomimo stosowania zabiegów z użyciem oliwki, należy sięgnąć po specjalistyczne preparat na ciemieniuchę. Nie tylko zmiękczają one łuski i ułatwiają ich usunięcie, ale też nawilżają skórę i łagodzą podrażnienia.

Konsekwencje nieleczonej ciemieniuchy

Bagatelizowanie problemu i brak działań eliminujących tę przypadłość może doprowadzić do poważniejszych problemów. W zaniedbanej, mocno nasilonej ciemieniusze mogą rozmnażać się bakterie i grzyby. Powodują one zakażenia grzybicze, jak również poprzez osłabienie cebulek włosów, mogą prowadzić do nadmiernego ich wypadania.

Ciemieniucha u niemowlaka. Kiedy udać się do lekarza?

Walka z ciemieniuchą wymaga systematyczności i cierpliwości, ale w większości przypadków kończy się sukcesem. Jeżeli jednak, pomimo regularnej pielęgnacji objętych chorobą miejsc, przez około 2 tygodnie skorupa nie znika, należy udać się z dzieckiem do pediatry. Z pewnością pomoże dobrać odpowiedni sposób leczenia.


“Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.