Macierzyństwo

Dylematy młodej mamy, czyli co warto wiedzieć o karmieniu noworodka piersią

Połozna na medal
Połozna na medal
8 listopada 2021
 

Radzi położna Agnieszka Małolepszy, laureatka ostatniej edycji konkursu Położna na medal.

Karmienie piersią to sztuka, której uczy się zarówno mama jak i dziecko. Kiedy maluszek pojawia się na świecie to czasem okazuje się, że przystawianie go do piersi nie zawsze idzie tak łatwo. Taka sytuacja nie powinna jednak zrażać młodej mamy. Po pierwsze, trzeba dać sobie i maluszkowi czas. Czym jest karmienie na żądanie, co zrobić, kiedy noworodek nie najada się mlekiem mamy i czy dziecko trzeba wybudzać na jedzenie; na te pytania odpowiada położna Agnieszka Małolepszy, laureatka konkursu i ambasadorka kampanii Położna na medal.

Karmienie na żądanie

Podstawową zasadą, którą trzeba się kierować w kwestii karmienia maluszka, jest karmienie na żądanie. Karmimy piersią według potrzeb dziecka, a także potrzeb i możliwości mamy. I między tymi dwoma sprawami trzeba postawić znak równości. Takie podejście to najlepszy sposób żywienia malucha. Powinniśmy pamiętać, że nie tylko dziecko sygnalizuje, że jest głodne i potrzebuje bliskości, ale swoje potrzeby ma również matka. Na przykład, gdy czuje swoje przepełnione pokarmem piersi. To czas, kiedy maluszka zachęca się do jedzenia. Warto pamiętać, że ilość karmień nie jest stała. Szczególnie w okresie stabilizacji laktacji (pierwsze 2-4 tygodnie) karmień może być znacznie więcej. Na początku powinno to być minimum 8 karmień, ale najlepiej mieścić się w granicy od 10 do 12 karmień w ciągu 24 godzin z czego 1-2 powinny odbywać się w nocy.

Noworodek może chcieć być dostawiany do piersi średnio co 1-3 godziny. Przerwy między karmieniami nie powinny być dłuższe niż 3 godziny od rozpoczęcia karmienia, z jedną dłuższą przerwą, sięgającą 4 godzin. Kiedy widzimy, że czas bez jedzenia jest dłuższy, wskazane jest wybudzanie maluszka i aktywizowanie go do jedzenia. Dobrym i czułym sposobem na pobudzanie dziecka jest na przykład delikatny masaż stópek. W pierwszych 2-3 tygodniach
zalecane jest przystawianie malucha do obu piersi podczas jednego karmienia. To dobry sposób na wypracowanie laktacji na wysokim poziomie.

Samo jedzenie zajmuje maluszkowi najczęściej od 15 do 20 minut. Ale to nie reguła. Są dzieci, które najadają się w 10 minut, a są takie, które potrzebują na to nawet 40 minut. Co ważne, nie powinno się przekraczać tej górnej granicy. Pamiętajmy, że po upływie około 2-3 tygodni dziecko może się najadać z jednej piersi, ale mimo to, warto nadal proponować mu jedzenie z obu.

Przyrost masy ciała dziecka

Ilość spożywanego pokarmu przez dziecko będzie mieć odzwierciedlenie w jego przyrostach masy. Ocena wagi dziecka jest jednym ze wskaźników skutecznego karmienia. Niemowlęta pobierają pokarm zgodnie ze swoim apetytem i kończą, gdy są najedzone lub gdy chcą, aby zmienić im pierś. W miarę jak dziecko rośnie, sesje przyjmowania pokarmu stają się krótsze, rzadsze i obfitsze, ale jego 24-godzinne spożycie pokarmu pozostaje na takim samym poziomie.

Gołym okiem widać, że między 3 a 6 miesiącem życia maluszki rosną już znacznie wolniej. Dzieci karmione piersią przybierają w okresie od 0 do 3 miesięcy życia 26-31 g/dziennie, czyli 182-217 g/tydzień. Jednakże każdy przypadek należy traktować indywidualnie uwzględniając stan zdrowia dziecka, masę urodzeniową, wzrost oraz centyl.

Co zrobić, kiedy noworodek nie najada się mlekiem mamy?

Na samym początku warto poszukać przyczyn tego stanu rzeczy, czyli poddać gruntownej analizie akt ssania przez dziecko i ocenić wskaźniki skutecznego karmienia. Rzeczywisty brak pokarmu może mieć wiele przyczyn. Położna w większości przypadków będzie potrafiła je namierzyć i pomóc w rozwiązaniu problemu. Jednak w przypadkach, kiedy musimy podać dziecku mleko, to najlepiej, jeśli będzie ono dokarmiane mlekiem mamy albo mlekiem z banku
mleka (to rozwiązanie stosowane u wcześniaków).

Kiedy jednak matka nie ma mleka, wtedy trzeba sięgnąć po mieszankę mlekozastępczą. Ale zawsze, kiedy podajemy dziecku taką mieszankę, matka powinna jednak stymulować laktację po 15 minut na każdą pierś. Nawet, jeśli uzyskuje przy tym bardzo małe ilości mleka. Pamiętajmy, że jeśli noworodek chociaż trochę ssie pierś to zaleca się dokarmiać go mniejszą ilością niż zapotrzebowanie, ponieważ część pokarmu zjada z piersi.

Jaką ilością karmić dziecko:

  • 1 doba do 5 ml na karmienie
  • 2 doba małe ilości często lub 10 ml co 3 godziny
  • 3 doba ok 20 ml co 3 godziny

Zwiększamy każdego dnia o 10 ml do 7 doby według wzoru:

  •  n (doba dziecka) -1 x 10 = ilość mleka na 1 karmienie

Od 8 dnia życia dziecko potrzebuje ok 150 ml mleka na każdy kilogram masy ciała wg wzoru: mc x 150 = zapotrzebowanie dobowe, jeśli wynik podzielimy na 8 karmień to otrzymamy średnią dawkę na jedno karmienie. Dzieci karmione na żądanie będą zjadały różne porcje na poszczególne posiłki.

Słowem podsumowania, mleko matki to bezcenny dar, którym matki mogą obdarowywać swoje dzieci. Jest jedynym w swoim rodzaju, indywidualnym i idealnie przygotowanym pożywieniem dla dziecka. Zawiera wszystkie niezbędne składniki potrzebne, aby młody organizm mógł się rozwijać.


Położna na Medal jest kampanią społeczno-edukacyjną, której celem jest promowanie wysokich standardów i dobrych praktyk wpływających na poprawę jakości opieki okołoporodowej w Polsce. Kampania od samego początku – to jest od 2014 roku, od kiedy została zainicjowana – podkreśla rolę, jaką w dzisiejszej opiece okołoporodowej powinna sprawować położna, zwracając uwagę na jej doświadczenie, wiedzę oraz kompetencje.

W ramach kampanii prowadzony jest ogólnopolski, bezpłatny konkurs, w którym co roku wybierana jest najlepsza położna w Polsce i najlepsze położne w poszczególnych województwach.  Pomysłodawcą i organizatorem kampanii jest AMA Akademia Malucha Alantan, inicjatywa promująca zdrowy tryb
życia rodzin. Mecenasem tegorocznej edycji kampanii i konkursu została marka Oktaseptal.


Macierzyństwo

Jak sobie poradzić z opieką nad wcześniakiem w szpitalu i w domu?

Połozna na medal
Połozna na medal
17 listopada 2021
 

Wcześniak to noworodek, który urodził się przed 37 tygodniem ciąży. Stopień wcześniactwa określa się biorąc pod uwagę tydzień, w którym nastąpił poród. Z doświadczenia wiem, że dla rodziców oczekujących na dziecko, przedwczesny poród to nagłe i bardzo stresujące wydarzenie – pisze położna Joanna Kucharska, laureatka i ambasadorka konkursu i kampanii „Położna na medal”.

Pisząc o opiece nad wcześniakiem, dobrze jest nadmienić jakie właściwie są przyczyny przedwczesnego porodu. Najczęściej, zaliczają się do nich:

  • niewydolność cieśniowo-szyjkowa, bezobjawowe skracanie się szyjki macicy (przyczyna wrodzona lub pourazowa);
  • tzw. samoistny poród przedwczesny – skurcze macicy w ciąży niedonoszonej (infekcja);
  • przedwczesne odpłynięcie płynu owodniowego – PPROM (najczęściej infekcja);
  • przedwczesne zakończenie ciąży przez lekarza ze wskazań medycznych (choroby matki lub płodu).

Wyjątkowa troska

Dzieci urodzone przedwcześnie zwykle nie są przygotowane do samodzielnego funkcjonowania poza łonem mamy. A do tego mają bardzo niską odporność, przez co są szczególnie narażone na infekcje. Z tego powodu potrzebują specjalistycznej opieki lekarskiej, aż do chwili, gdy osiągną odpowiedni stopień rozwoju. Chcąc zapewnić wcześniakom jak najlepsze warunki do wzrostu, kieruje się je na Oddział Intensywnej Terapii Noworodka, gdzie czeka na nie miejsce w inkubatorze. Tu non stop są monitorowane najważniejsze czynności życiowe maluszków, podaje się im dożylnie leki i odżywia przez sondę. Pobyt dziecka w inkubatorze i podłączenie go do całej aparatury utrudnia w oczywisty sposób jego kontakt z rodzicem. Ale mimo tych trudności, kontakt taki musi być zapewniony, żeby lepiej rozumieć główne problemy w leczeniu i budować z dzieckiem niezwykle ważną więź uczuciową.

Jeśli następuje poprawa stanu ogólnego wcześniaka, pozwala się wtedy na bardziej bezpośredni kontakt z dzieckiem. Na przykład poprzez:

  • poprawianie ułożenia,
  • uczestnictwo w pielęgnacji,
  • kangurowanie, czyli bliski kontakt skóra do skóry dziecka z rodzicami,
  • karmienie podczas kangurowania.

Joanna Kucharska

Mleko ma moc

Wcześniaki powinny być karmione mlekiem mamy już od pierwszych chwil po urodzeniu. Mleko kobiety jest najodpowiedniejszym pożywieniem dla noworodka niezależnie od momentu rozwiązania ciąży, a dla wcześniaków to nie tylko pokarm. Mleko mamy zawiera wiele bioaktywnych składników, które wspierają wzrost i rozwój najmniejszych wcześniaków. Szczególnie wartościowe jest mleko, które pojawi się na początku karmienia, tzw. siara.

Nauka obsługi

W czasie, gdy noworodek przebywa na Oddziale Intensywnej Terapii Noworodka, personel przygotowuje i uczy rodziców jak radzić sobie z opieką nad wcześniakiem. W miarę poprawy jego stanu zdrowia, zarówno w szpitalu jak i wtedy, gdy maleństwo zostanie wypisane do domu, rodzice rozpoczynają samodzielną opiekę nad maleństwem. Wielce pomocna jest lista zaleceń przed wyjściem ze szpitala, dotycząca karmienia, podawania witamin i innych leków oraz przestrzegania terminów koniecznych konsultacji.
Niestety, obecna sytuacja epidemiczna nie sprzyja rodzicom. Pandemia obniżyła jakość opieki nad noworodkami urodzonymi przedwcześnie, pozbawiając ich kontaktu z rodzicami i możliwości kangurowania, czyli ważnego, wspierającego zdrowienie i rozwój dzieci kontaktu skóra do skóry. Kontakt rodziców z dzieckiem, zwłaszcza matki z chorym wcześniakiem, jest bardzo ważny dla jego rozwoju i nawiązania się więzi pomiędzy dzieckiem i rodzicem.

Kiedy wcześniak jest wypisywany do domu, wciąż jest bardzo malutki, ale jego stan z pewnością jest stabilny. Dziecko, które opuszcza szpital, powinno umieć samodzielnie jeść z butelki lub z piersi mamy, radzić sobie z koordynacją ssania, połykania i oddychania, a także prawidłowo utrzymywać temperaturę swojego ciała. Nie powinny też już występować bezdechy.

Witaj w swoim pokoju

Pokój dziecka urodzonego przedwcześnie nie musi być urządzany w specjalny sposób. Ale z pewnością musi znaleźć się w nim zapas pieluch i środków pielęgnacyjnych przystosowanych do delikatnej skóry malucha. Wcześniaki mają przeważnie niższe napięcie mięśniowe i aby nie przybierały nieprawidłowych pozycji ciała, warto zaopatrzyć się w specjalną poduszkę – tzw. gniazdko, w którym można bezpiecznie ułożyć dziecko.

Czasami może nie wystarczyć im siły na wyssanie wystarczającej ilości mleka z piersi. Warto go wtedy odciągnąć z piersi i podać przy pomocy butelki, strzykawki lub pipetki. A te powinny znaleźć się gdzieś pod ręką.

Wcześniaki mogą mieć problem z utrzymaniem temperatury swojego ciała, dlatego w pokoju nie może być przeciągów i nagłych zmian temperatur. Dotykając stopy lub kark można sprawdzić, czy dziecku nie jest zbyt zimno. Najlepsza temperatura w pokoju wcześniaka to 22 stopni C. Podczas kąpieli powinna być nieco wyższa i wynosić 25-26 stopni C.

Pielęgnacja na medal

Skóra wcześniaka jest bardzo delikatna, dlatego do jej pielęgnacji należy wybrać odpowiednie produkty – delikatne, przeznaczone dla niemowląt. Do kąpieli można użyć delikatnego płynu, a po kąpieli skórę należy delikatnie osuszyć. Niezbędna jest również odpowiednia pielęgnacja skóry w okolicach pieluchy. Nieprawidłowa higiena, wilgoć, ciepło oraz tarcie pieluchy o skórę może być przyczyną pieluchowego zapalenia skóry. Podrażnioną skórę należy smarować delikatnymi kremami ochronnymi. W miesiącach letnich warto możliwie często wietrzyć pupę wcześniaka.

Pierwszy spacer i pierwsi gości

Dziecko należy stopniowo przyzwyczajać do spacerów poprzez tzw. „werandowanie”, czyli wystawianie na kilka minut na balkon lub pozostawienie go przy otwartym oknie. Dziecko do werandowania musi być odpowiednio przygotowane. Latem przyda się cieplejsza bluzeczka bądź lekki sweterek, czapeczka i rękawiczki, a w okresie jesienno-zimowym nie obejdziemy się bez kombinezonu, kurtki i obowiązkowo czapeczki.

Pierwsze spacery nie powinny trwać dłużej niż 30 minut. Potem należy je stopniowo wydłużać. Jeżeli maluch, który wychodzi ze szpitala ma już 2-3 miesiące, a pora roku jest ciepła, można pominąć werandowanie i udać się na pierwszy prawdziwy, 30-minutowy spacer.

Pierwsze odwiedziny bliskich powinny być odłożone do momentu kiedy maluszek zaaklimatyzuje się w domu. Odwiedziny bliskich i znajomych, którzy bezwzględnie powinni być zdrowi i obowiązkowo przed kontaktem z dzieckiem umyć ręce, powinny odbywać się stopniowo. Warto ograniczać tłok, hałas, niepotrzebne bodźce i za wszelką cenę chronić maleństwo przed groźnymi dla niego infekcjami.

Wyjście wcześniaka do domu to moment, w którym rodzice i dziecko uczą się siebie nawzajem, co z pewnością wymaga czasu. Odpowiednie przygotowanie domu i rodziny jest wtedy bardzo ważne, ale najważniejsza dla dziecka jest bliskość i miłość rodziców.


„Położna na medal” jest ogólnopolską kampanią społeczno-edukacyjną, której celem jest promowanie wysokich standardów i dobrych praktyk wpływających na poprawę jakości opieki okołoporodowej. Kampania od samego początku – od 2014 roku, od kiedy została zainicjowana – podkreśla rolę, jaką w dzisiejszej opiece okołoporodowej powinna sprawować położna, zwracając uwagę na jej doświadczenie, wiedzę oraz kompetencje. W ramach kampanii prowadzony jest bezpłatny konkurs, w którym co roku wybierana jest najlepsza położna w Polsce i najlepsze położne w poszczególnych województwach.

Pomysłodawcą i organizatorem kampanii jest AMA Akademia Malucha Alantan, inicjatywa promująca zdrowy tryb życia rodzin. Mecenasem tegorocznej edycji kampanii i konkursu została marka Oktaseptal.


Macierzyństwo

Co będzie się działo podczas porodu i jak się do tego przygotować? Radzi ekspertka

Połozna na medal
Połozna na medal
19 października 2021

Przygotowanie do porodu i plan porodu – jak to zrobić radzi położna Joanna Kucharska, laureatka konkursu i ambasadorka kampanii Położna na medal.

Okres ciąży jest dla większości kobiet nie tylko radosnym okresem oczekiwania na narodziny dziecka. To również czas przeżywania negatywnych emocji, takich jak lęk związany z porodem, bólem porodowym, przyjściem na świat nowego członka rodziny. Każdy poród jest inny i każda kobieta przeżywa go w bardzo indywidualny sposób. Aby zminimalizować lęk przyszła mama może dowiedzieć się co będzie się z nią działo podczas porodu i jak najlepiej się do tego przygotować. Jak prawidłowo przejść przez wszystkie etapy radzi położna Joanna Kucharska, ambasadorka kampanii Położna na medal.

Spotkania edukacyjne z położną

Kobieta ciężarna powinna wybrać położną rodzinną już we wczesnym okresie ciąży i ustalić z nią harmonogram spotkań w czasie ciąży. To właśnie edukacja przedporodowa stanowi bardzo duży wkład w przygotowanie przyszłych rodziców zarówno do porodu jak i do sprawowania opieki nad noworodkiem i niemowlęciem.

Podczas spotkań edukacyjnych z położną rodzinna kobieta ciężarna powinna:

  • poznać dostępne formy opieki medycznej nad ciężarną matką i dzieckiem
  • dowiedzieć się jakie zmiany zachodzą w jej ciele w czasie ciąży i jak jej organizm się do tego dostosowuje oraz jak fizycznie przygotować się do porodu i połogu
  • nauczyć się ćwiczeń mięśni dna miednicy, ćwiczeń oddechowych i relaksacyjnych
  • nauczyć się zapobiegać dolegliwościom związanym z ciążą, porodem i połogiem oraz jak je minimalizować otrzymać informacje dotyczące m.in. pielęgnacji noworodka, zalet naturalnego karmienia, technik karmienia a także poznać podstawowe problemy jakie mogą występować podczas opieki nad noworodkiem
  • przygotować plan porodu i omówić go ze swoją położną

Opracowany plan porodu

Plan porodu jest to dokument, obejmujący wszystkie elementy postępowania podczas porodu, oczekiwania kobiety wobec opieki i określa miejsce porodu. Każda kobieta może skorzystać z istniejących już planów porodów, dostępnych na stronach internetowych lub opracować sobie swój indywidualny plan porodu z osobą sprawującą opiekę, np. położną. Plan porodu to bardzo szczegółowy wykaz aspektów opieki okołoporodowej.

Zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej plan porodu powinien być:

  • omówiony przez ciężarną i osobę sprawującą opiekę np. lekarza lub położna
  • modyfikowany w zależności od potrzeb kobiety
  • dołączony do dokumentacji medycznej

Kobieta ciężarna powinna mieć możliwość wyboru miejsca porodu oraz jeśli jest taka możliwość wcześniejsze poznanie wybranego miejsca porodu.

Spełnienie wszystkich oczekiwań pacjentki opisanych w planie porodu nie zawsze jest możliwe. Przyczyną tego mogą być np. panujące warunki organizacyjne w wybranym szpitalu, braki w wyposażeniu sali porodowej, dynamiczna sytuacja położnicza, która może nieoczekiwanie zmodyfikować plan porodu oraz stany zagrażające życiu matki lub dziecka.

Bardzo ważną rzeczą w przygotowaniu do porodu o której powinna pamiętać ciężarna około miesiąc przed spodziewanym terminem porodu jest skompletowanie wymaganej dokumentacji medycznej niezbędnej podczas przyjęcia do szpitala, wyprawki dla noworodka oraz innych rzeczy potrzebnych podczas pobytu na sali porodowej, oddziale położniczym.


“Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej celem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.
Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, ósmej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 30 września 2021 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2021 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal.info

Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.