Ciąża i poród Macierzyństwo

Pierwsze zabiegi tuż po narodzeniu dziecka. Co warto o nich wiedzieć

Połozna na medal
Połozna na medal
4 lutego 2020
Fot. iStock
 

Zaraz po urodzeniu należy umożliwić dziecku nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry”. Trwa on zazwyczaj około dwóch godzin i traktujemy go jako naturalne zakończenie aktywnych okresów porodu i rozpoczęcie adaptacji noworodka do nowych warunków życia pozamacicznego. Kontakt „skóra do skóry” powinien też być inicjacją do pierwszego przystawienia dziecka do piersi matki. Moment ten przez wielu nazywany jest złotym standardem przynoszącym korzyści zarówno dziecku jak i matce w sferze emocjonalnej. Położna, Anna Jedlińska, ambasadorka kampanii „Położna na medal” radzi, co trzeba wiedzieć o pierwszych zabiegach dziecka, tuż po jego urodzeniu.

Skóra do skóry

Musimy wiedzieć, że pierwszy kontakt zapobiega wyziębieniu organizmu noworodka i ma bardzo korzystny wpływ na stabilizację krążeniowo-oddechową. Szalenie ważne jest też to, że uspokaja noworodka. Badania naukowe pokazują bardzo pozytywny wpływ nieprzerwanego, spokojnego kontaktu „skóra do skóry” na wskaźniki karmienia piersią – czas karmienia wydłuża się, zmniejsza się konieczność dokarmiania we wczesnym okresie po porodzie, ułatwiony zostaje również wyrzut hormonu zwanego oksytocyną, który powoduje obkurczanie się macicy i poród łożyska. Warto podkreślić, że ani ocena noworodka w skali Apgar, ani badanie dziecka przez lekarza neonatologa nie powinny przerywać tego najważniejszego, pierwszego kontaktu „skóra do skóry”. Oczywiście, czynnikami wyłączającymi ten pierwszy kontakt jest ciężki stan dziecka po porodzie lub też matki oraz konieczność podjęcia interwencji w postaci resuscytacji krążeniowo-oddechowej czy też postępowanie w przypadku silnego krwawienia u matki.

Kiedy czas na opaskę?

Najnowszy standard kładzie nacisk na założenie opasek identyfikacyjnych jeszcze przed odpępnieniem, ale po wcześniejszym odczytaniu na głos matce dziecka informacji na temat jej dziecka i potwierdzeniu przez matkę danych zawartych na tasiemce. Opaska identyfikacyjna powinna zawierać imię i nazwisko matki, płeć dziecka oraz datę i godzinę urodzenia dziecka. Mamy które są w ciążach mnogich powinny wiedzieć, że na opaskach ich bliźniaków, trojaczków – generalnie wszystkich maluszków, które przyjdą na świat – powinny znajdować się też cyfry wskazujące na kolejność urodzenia dzieci.

Ważny jest spokój

Należy pamiętać o istotnym aspekcie zaraz po porodzie – należy dokładnie osuszyć skórę dziecka, po to, aby zapobiec jego wychłodzeniu bezpośrednio po porodzie. Należy zapewnić matce oraz noworodkowi spokój i intymną atmosferę bez nadmiernych bodźców dźwiękowych oraz świetlnych. Takie otoczenie z pewnością ułatwi silniejsze budowanie więzi między matką a nowonarodzonym maluszkiem. Odpępnienie noworodka, zgodnie ze standardem, powinno nastąpić po ustaniu tętnienia jednak nie wcześniej niż po upływie jednej minuty od urodzenia dziecka. Tuż po odpępnieniu noworodka z tętnicy pępowinowej należy pobrać krew, która w laboratorium zostanie poddana badaniu, to gazometria poporodowa. Dzięki niej sprawdza się równowagę kwasowo-zasadową w organizmie, a także ocenia się jaki jest poziom tlenu i dwutlenku w krwi maluszka.

Apgar

Ocena noworodka w skali Apgar następuje tuż po porodzie i należą do niej oceny:

– czynności serca

– czynności oddechowa

– zabarwienia skóry

– napięcia mięśni

– reakcji na odruchy

Za każdą z tych pięciu kategorii dziecko może otrzymać od 0 do 2 punktów. Co ważne, badanie powinno być powtórzone, ponieważ stan noworodka może się zmienić po kilku minutach od urodzenia. Dziecko może łącznie otrzymać maksymalnie 10 punktów, co oznacza, że jest w stanie bardzo dobrym. Jeśli suma punktów wynosi 8 lub 9 prognozy dla dziecka są również bardzo dobre. Wynik w przedziale 4-7 oznacza ,że stan noworodka jest średni i wymaga wykonania dodatkowych czynności oraz badań. Natomiast 3 punkty w skali Apgar oraz mniej alarmują nas o sytuacji poważnej i zagrażającej życiu dziecka. W takich przypadkach noworodek trafia zazwyczaj na stanowisko resuscytacyjne, a następnie do inkubatora.

Pomiary, odruchy i zabieg Credego

Noworodek po porodzie jest również ważony i mierzony oraz dokładnie badany przez lekarza neonatologa, który sprawdza serce, płuca, kręgosłup, stawy, brzuch, narządu płciowe. Następnie przeprowadzony zostaje zabieg Credego, polegający na zakropleniu oczu noworodka roztworem azotanu srebra. Zabieg wykonuje się w profilaktyce rzeżączkowego zapalenia spojówek.

U dziecka sprawdzane są również odruchy takie jak: ssanie, połykanie, odruch Moro (reakcja dziecka na głośny dźwięk, odrzucenie rąk do tyłu, a następnie ich szybkie zebranie w geście obejmowania), odruch chodzenia (uniesione maleństwo pod pachy będzie próbowało stawiać kroczki), odruch pełzania (noworodek położony na brzuch matki będzie próbował pełzać podpierając swoje stopy). Neonatolodzy powtarzają takie czynności przez pierwszy kilka dni pobytu dziecka w szpitalu i w ten sposób oceniają jego adaptację do nowych warunków życia.

Testy

Należy pamiętać o tym, że wszystkie zabiegi pielęgnacyjne i zabiegi obowiązkowe przy noworodku są wykonywane po uzyskaniu zgody w obecności matki o ile stan matki na to pozwala.

U noworodka znajdującego się już na oddziale położniczym należy wykonać:

– test pulsoksemytryczny – w ten sposób można szybko wykryć bezobjawowe zaburzenia serca;

– przesiewowe badanie słuchu – wykonuje się u każdego noworodka, jest to badanie całkowicie bezpieczne i bezbolesne;

– pobranie krwi na badanie Fenyloketonurii – krew pobierana jest z pięty dziecka na specjalną bibułę. Jeśli wynik jest w normie, to badanie zostaje zakończone. Jeśli natomiast odbiega od normy, to laboratorium wysyła informację do rodziców o powtórzenie badania, które wykonuje już położna środowiskowa;

– obowiązkowe szczepienia po uzyskaniu kwalifikacji lekarza neonatologa (szczepienie przeciw gruźlicy oraz szczepienie przeciw WZW typu B).


„Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info. Nowa, 7 edycja rozpocznie się 1 kwietnia 2020 r.

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.


Ciąża i poród Macierzyństwo

Wsparcie w trakcie porodu, pomoc w przystawieniu do piersi, umożliwienie kontaktu skóra do skóry, a może opieka prywatna?

Połozna na medal
Połozna na medal
24 lutego 2020
Fot. iStock
 

Akademia Malucha Alantan, pomysłodawca i główny organizator kampanii społeczno-edukacyjnej „Położna na medal”, zapytał internautki o to, jak oceniają opiekę położnych w czasie ciąży, porodu i połogu. Z ankiety internetowej wynika między innymi, że 69,8 proc. mam miało możliwość kontaktu skóra do skóry, a 82,4 proc. kobiet wysoko ocenia poszanowanie prywatności i zapewnienie przez położną poczucia intymności w trakcie porodu. Ankietę przeprowadzono od połowy października do połowy listopada ubiegłego roku.

Pacjentka wyjątkowej troski

Kobieta spodziewająca się dziecka jest wyjątkowym pacjentem. Trzeba o nią zadbać w szczególny sposób, zarówno w czasie ciąży, porodu jak i połogu. Kampania „Położna na medal” od 2014 roku mówi, jak powinna wyglądać opieka okołoporodowa na wysokim poziomie. Jakie są obowiązujące standardy i z jakich praw mogą korzystać przyszłe mamy. To o tyle ważne, że w świetle przepisów dotyczących standardów opieki okołoporodowej z 2017 roku, prawidłową ciążę kobiety może prowadzić nie tylko lekarz ginekolog, ale także położne. A to sprawia, że z roku na rok ich rola i kompetencje rosną.

Organizatorzy kampanii od 16 października do 17 listopada 2019 roku, na oficjalnym profilu na Facebooku, zorganizowali ankietę zaadresowaną do kobiet, które urodziły przynajmniej jedno dziecko. Odpowiedzi w ankiecie „Opieka nad kobietą ciężarną podczas porodu i połogu” udzieliło 431 matek.

Opieka przed porodem: spotkania, edukacja i plan

Ankieta pokazała, że 51 proc. kobiet spotkało się z położną przed porodem, a aż 55,9 proc. z nich spotkało się z nią więcej niż 4 razy. Warto podkreślić, że w nowych standardach opieki okołoporodowej duży nacisk stawiany jest właśnie na edukację przedporodową. Według standardów, ciężarna pomiędzy 21 a 26 tygodniem powinna wybrać położną środowiskową, której zadaniem będzie pomoc w przygotowaniu do porodu oraz połogu, a także do późniejszej opieki nad nowo narodzonym dzieckiem.

35,7 proc. ankietowanych mam wskazało, że położna pomogła im przygotować plan porodu. Jednak większość, bo 64,3 proc. nie otrzymała takie wsparcia. Standardy mówią, że przyszła mama powinna przed porodem przygotować plan, ale nie musi go przygotowywać razem z położną środowiskową. Warto dodać, że kobieta decydująca się na przygotowanie planu porodu powinna uwzględnić w nim oczekiwania związane m.in.: z ochroną krocza, preferowaną pozycją czy sposobami łagodzenia bólu.

Opieka podczas porodu: wsparcie i intymność

Jak pokazuje przeprowadzona w ramach kampanii „Położna na medal” ankieta, 33,9 proc. kobiet wybrało do porodu szpital, w którym praktykę lekarską ma lekarz prowadzący. 30,6 proc. zdecydowało się na szpital najbliższy miejsca zamieszkania, 19,7 proc. na szpital, który posiada sprzęt dla noworodków. Z kolei 15,8 proc. wybrało placówkę medyczną bazując na rekomendacjach bliskich i koleżanek. Decyzja o wyborze miejsca porodu w Polsce należy do decyzji przyszłej mamy. Wiele kobiet wybiera konkretny oddział, opierając się na jego statystykach okołoporodowych, dostępnej aparaturze, dobrych opiniach o personelu medycznym.

Aż 91,9 proc. mam, które odpowiedziały na pytania, zadeklarowało, że nie skorzystały z możliwości wykupienia prywatnej opieki położniczej. Tylko pozostały 8,1 proc. kobiet wskazał, że ich wyborem była płatna współpraca z położną. Warto podkreślić, że w każdym szpitalu położniczym są obecne położne, a ich ilość jest uzależniona od wielkości oddziału.

Zdaniem ankietowanych mam, położna była pomocna podczas porodu. Taką odpowiedź zaznaczyło 76,3 proc. kobiet. Ogromna większość stwierdziła także, że położna szanowała jej prywatność i poczucie intymności – 82,4 proc. Duża liczba ankietowanych, bo aż 331 wskazało (76,3 proc), że położna na bieżąco informowała je o postępach porodu. Wyniki uzyskane w ramach ankiety dotyczącej opieki nad ciężarną podczas porodu wskazują, że położne są dla kobiety wsparciem i towarzyszą im na drodze do tych ogromnych zmian, jakie wiążą się z narodzinami dziecka i wejściem w nową, rodzicielską rolę.

W pytaniu „Jak wyglądało wsparcie położnej podczas porodu?” ankietowane mogły zaznaczyć dwie odpowiedzi. Wyniki pokazały, że dla rodzącej, zdecydowanie największym wsparciem podczas porodu było wsparcie emocjonalne położnej (53,6 proc.), a także pomoc w kontrolowaniu oddechu (53,1 proc.). Ważne było też pokazywanie technik łagodzenia bólu (44,5 proc.).

Akademia Malucha Alantan zapytała mamy także o to, czy położna umożliwiła im kontakt z noworodkiem skóra do skóry. Większość – 69,8 proc. – wskazała odpowiedź pozytywną. Jak wskazują położne, laureatki konkursu, ten niepowtarzalny moment pierwszego spotkania z dzieckiem po porodzie jest zwieńczeniem długiego czasu oczekiwania i przygotowywania się na jego przyjście na świat. Najważniejszą potrzebą nowo narodzonego dziecka jest bliski, nieprzerwany kontakt z matką. Maleństwo, aby odpocząć po trudach porodu i łagodnie zadomowić się w świecie, w którym wszystko jest dla niego nowe, potrzebuje ciepła ciała matki, jej głosu, łagodnego kołysania i bicia serca. Przebieg pierwszych minut i godzin po porodzie to kluczowy i niepowtarzalny moment. Rodzi się szczególna więź między mamą i jej dzieckiem, oraz wzmacnia się instynkt macierzyński.

Przeprowadzona na Facebooku ankieta pokazała też, że 68 proc. kobiet dostało pomoc w przystawieniu dziecka do piersi. Mamy otrzymały też wsparcie w problemach laktacyjnych, a 59,2 proc. otrzymało również informacje na temat korzyści i metod karmienia piersią. Odpowiedzi pokazują, jak dużą rolę w promowaniu karmienia piersią odgrywają położne. One same podkreślają, że właściwe przygotowanie i edukacja kobiety w tematach związanych z laktacją i korzyściami wynikającymi z karmienia piersią, wpływają na wydłużenie czasu karmienia dziecka.

Opieka po porodzie: pielęgnacja i karta stanu emocjonalnego

Nowe standardy opieki okołoporodowej przewidują minimum cztery wizyty pilotażowe położnej środowiskowej. Z ankiety wynika, że aż 121 (28,1 proc.) z 431 mam skorzystało z wizyt aż sześć razy, 13 proc. pięć razy, 22,7 proc. cztery razy i 13,5 proc. wizytowanych było trzykrotnie. Warto podkreślić, że położne środowiskowe poza wsparciem, edukacją i pomocą mamie w pielęgnacji, laktacji i opieki nad dzieckiem, powinny również przeprowadzić kartę stanu emocjonalnego kobiety w okresie połogu. Podczas sprawowania opieki nad kobietą, powinny zwracać uwagę na każdy szczegół i z uwagą wsłuchiwać się w potrzeby pacjentki. Jak wynika z odpowiedzi, położna sprawuje odpowiednią opiekę nad dzieckiem, jednak nie skupia się na stanie emocjonalnym mamy. 65,4 proc. kobiet wskazało, że nie została u nich przeprowadzona karta stanu emocjonalnego.

Fot. Materiały prasowe

“Położna na medal” to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, szóstej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można było oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywało się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.


Ciąża i poród Macierzyństwo

Pielęgnacyjne vademecum noworodka – poradnik położnej

Połozna na medal
Połozna na medal
30 stycznia 2020
Pielęgnacyjne vademecum noworodka – poradnik położnej
Fot. iStock – Pielęgnacyjne vademecum noworodka – poradnik położnej

Codzienna opieka nad dzieckiem dostarcza rodzicom wielu okazji do obserwacji oraz stymulacji wielozmysłowej. Skóra noworodka choć wrażliwa i delikatna z chwilą narodzin jest już w zupełności gotowa do tego, żeby funkcjonować poza organizmem matki. O pielęgnacji, nie tylko w dbaniu o higienę, ale także wspaniałej okazji do bliskości i budowaniu więzi pomiędzy rodzicami i dziećmi mówi położna Jolanta Marat Ignaczak, ambasadorka kampanii „Położna na medal”.

Rytuały i pielęgnacja

Bliski kontakt pomiędzy rodzicami i dziećmi w trakcie zabiegów pielęgnacyjnych często przeradza się w rytuał. Czasem jest on wyciszający i uspokajający, a czasem pobudzający. Jest wtedy pretekstem i sygnałem do zabawy z maluszkiem. Warto podkreślić, że rodzice powinni być świadomi tego, że skóra noworodka nie zawsze jest idealna. Często towarzyszą jej stany przejściowe takie jak: rumień noworodkowy, pokrzywka, trądzik czy nadmierne wysuszenie. Zmiany te mogą pojawić się niezależnie od rodzaju stosowanych kosmetyków. Kluczem w pielęgnacji jest zastosowanie odpowiednich produktów przy jednoczesnym zachowaniu rozsądku w kwestii ilości ich stosowania. Ważne, żeby były odpowiednio dopasowane do potrzeb skóry dziecka.

Kąpiel i wiele emocji

Zwykle noworodki po urodzeniu w szpitalu nie są kąpane, a zatem to rodzice w domu mają wykonać to po raz pierwszy. Aby pierwsza kąpiel przebiegła sprawniej warto skorzystać z pomocy kogoś doświadczonego. Dobrą porą będzie wieczór, lecz tak naprawdę to rodzice ustalają dogodny czas kąpieli. Według wytycznych może ona odbywać się co dwa-trzy dni w początkowych dniach okresu noworodkowego. To, czego nie da się pominąć w pielęgnacji maluszka – co szczególnie istotne w dniach bez kąpieli – to codzienna toaletka, zwłaszcza okolic pieluszkowych.

 Niezbędnik do pielęgnacji, kąpieli noworodka i małego dziecka:

  • Przewijak lub inne wygodne miejsce do rozebrania i ubrania dziecka. Przewijak powinien być ustawiony w bezpiecznym miejscu, na stabilnym podłożu. Warto też poszukać miejsca, w którym nie ma przeciągów;
  • Małe płatki kosmetyczne;
  • Sól fizjologiczna w ampułkach 0,9%
  • Aspirator do nosa
  • Jałowe gaziki
  • Miseczka z ciepłą wodą
  • Pieluszki jedno lub wielorazowe
  • Mokre chusteczki wodne (stosowane podczas wyjścia z domu)
  • Pieluszki tetrowe
  • Szczoteczka do czesania włosów
  • Nożyczki do paznokci
  • Rożek kąpielowy lub dwa ręczniki

 Kosmetyki:

  • Balsam lub oliwka do ciała, krem pielęgnacyjny okolicy pod pieluszkowej np. Alantan Plus
  • Środek dezynfekcyjny do kikuta pępowinowego np. Oktaseptal

 Ponadto:

  • Wanienka na stojaku z ciepłą wodą (przyjemnie ciepła 37-39 stopni Celsjusza)
  • Termometr do wody

Kosmetyki do kąpieli:

  • Płyn do kąpieli ciała i włosów
  • Myjka kąpielowa lub duże płatki kosmetyczne
  • Dwie pieluszki tetrowe (na dno wanienki i do otulenia malca podczas kąpieli)
  • Przewijak lub inne wygodne miejsce do rozebrania i ubrania dziecka

Położna na medal to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej istotnym aspektem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, piątej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 31 lipca 2019 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal.info

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal.