Dieta Lifestyle Zdrowie

Udar mózgu – tu liczy się każda minuta. Jak rozpoznać objawy?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
23 lipca 2020
Udar mózgu - niedokrwienny i krwotoczny, objawy
Fot. iStock
 

Udar mózgu to sytuacja, w której jak najszybsze udzielenie pomocy jest niezwykle istotne. Wbrew utartej opinii, nie  zagraża jedynie osobom starszym. Udar może wystąpić także u osoby młodej, przynosząc bardzo poważne konsekwencje dla zdrowia, a często i życia. Warto wiedzieć, co to jest udar mózgu niedokrwienny i krwotoczny, jak rozpoznać objawy oraz na czym polega pomoc?

Udar mózgu – co to jest?

Udar mózgu jest sytuacją, w której część tego narządu obumiera w efekcie zatrzymania dopływu krwi do jego tkanki. Ten stan jest bardzo poważny i stanowi trzecią pod względem częstości przyczynę zgonów, po nowotworach i chorobach serca. Wielu chorych po przejściu udaru już do końca życia cierpi z powodu ciężkiej niepełnosprawności, wymagając stałej opieki innych osób.

Wyróżniamy dwa główne typy udaru: niedokrwienny i krwotoczny, mające inny przebieg.

Udar mózgu - niedokrwienny i krwotoczny, objawy

Fot. iStock/udar

Udar niedokrwienny

Udar niedokrwienny dotyczy większości, bo nawet 4/5 przypadków udaru. Zazwyczaj dotyka osoby starsze. Tworzy się on, gdy jakaś część mózgu przestaje być zaopatrywana w krew, ze względu na niedrożność tętnicy. Gdy krwi nie przepływa przez nią tyle, ile potrzeba, mózg nie dostaje jej odpowiedniej ilości. Najczęściej przyczynia się do tego miażdżyca. W tym przypadku blaszki miażdżycowe narastają i zwężają światło tętnicy do momentu jej całkowitego zamknięcia, odcinając dopływ krwi do mózgu. Inną częstą przyczyną udaru mózgu jest zator, polegający  na zablokowaniu przez szkielet skrzepliny powstającej zazwyczaj w sercu. Zator może też wystąpić, gdy fragmenty blaszki miażdżycowej w tętnicach odrywają się i dostają się do tętnicy mózgowej zatykając ją.

Sytuację, w której tętnica udrażnia się samoistnie, zanim komórki mózgu zostaną dotknięte udarem, określamy  napadem przemijającego niedokrwienia mózgu, czyli niedoszłym udarem. Nie można go ignorować, ponieważ często poprzedza on o kilka godzin lub dni faktyczny udar mózgu.

Udar mózgu - niedokrwienny i krwotoczny, objawy

Fot. iStock/udar

Udar krwotoczny

Udar krwotoczny z kolei pojawia się u osób w różnym wieku, dotyka także ludzi młodych. W tym przypadku dochodzi do niego na skutek wady budowy ściany tętnic i wylania się krwi poza nią. Krew przestaje docierać do tkanki mózgowej i wydostaje się z tętnicy, niszcząc okoliczną tkankę nerwową i powodując wzrost ciśnienia wewnątrz czaszki. Zaburza to czynność całego mózgu, a nie jedynie komórek znajdujących się w obszarze udaru. Udar krwotoczny znacznie częściej skutkuje śmiercią pacjenta lub wystąpieniem u niego znacznej niepełnosprawności.

Wyróżniamy przy tym:

Krwotok śródmózgowy – mówimy o nim, gdy uszkodzone naczynie znajduje się na powierzchni mózgu. Spowodowane może być długotrwałym nadciśnieniem tętniczym, które zmniejsza odporność tętnic przed uszkodzeniem.

Krwotok podpajęczynówkowy – naczynie uszkodzone znajduje się wewnątrz mózgu. Zazwyczaj powoduje go pęknięcie dużego tętniaka lub naczyniaka.

Udar mózgu – objawy 

Objawy, które powoduje udar mózgu, mogą się od siebie różnić w zależności od tego, jaka część mózgu została uszkodzona. Niedrożność tętnicy, która prowadzi krew do niewielkiego obszaru mózgu, zazwyczaj wywołuje niewielkie objawy. W sytuacji, gdy w tym obszarze znajdują się np. ośrodki odpowiedzialne za krążenie krwi i oddychanie, to konsekwencje udaru mogą być bardzo poważne.

Udar mózgu – objawy

  • osłabienie mięśni twarzy – może pojawić się np. opadnięcie kącika ust po jednej stronie twarzy;
  • osłabienie kończyny górnej lub dolnej, lub obu jednocześnie po tej samej stronie ciała. Osoba przechodząca udar może mieć trudności w poruszaniu kończyną, lub nie wykonuje nią żadnego ruchu. Może temu towarzyszyć uczucie drętwienia po jednej stronie ciała;
  • zaburzenia równowagi i koordynacji – ruchy stają się niezgrabne, chory potyka się, upuszcza przedmioty, ma problemy w wykonaniu prostych czynności takich jak np. ubranie się;
  • zaburzenia widzenia – na skutek udaru może pojawić się podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia, a czasem nawet utrata widzenia w jednym oku;
  • bełkotliwa mowa, problemy z przełykaniem – te objawy pojawiają się na skutek osłabienia mięśni języka i gardła. U pacjenta zauważalna jest niewyraźna i trudna do zrozumienia mowa oraz problemy z przełykaniem, co objawia się np. krztuszeniem podczas jedzenia;
  • nagły, bardzo silny ból głowy – zwłaszcza w przypadku krwotoku podpajęczynówkowego;
  • zaburzenia lub utrata przytomności – rozległy udar może powodować u pacjenta senność – trudno go rozbudzić, jest zdezorientowany, może zupełnie tracić przytomność.
Udar mózgu - niedokrwienny i krwotoczny, objawy

Fot. iStock

Ponieważ w 1/3 przypadków udar pojawia się w czasie snu, objawy często zostają zauważone późno, bo dopiero po przebudzeniu.

Jeśli pojawią się te objawy i podejrzewamy udar mózgu, jak najszybsze udzielenie pomocy jest na wagę złota. Nie wolno czekać, aż objawy ustąpią. Trzeba wezwać karetkę, rezygnując z chęci wizyty u lekarza rodzinnego lub próby samodzielnej podróży do szpitala. Nie wolno także podawać choremu żadnych leków. Jak najszybsze dotarcie do szpitala może uchronić przed ciężką niepełnosprawnością lub uratować życie. Ta sama zasada dotyczy napadu nawet krótkotrwałego przemijającego niedokrwienia mózgu.

Jak leczy się udary?

Niedotlenienie jest wyjątkowo szkodliwe dla wrażliwych komórek mózgu, które zaczynają umierać już po 4 minutach od chwili wystąpienia udaru. Szybkie wezwanie karetki oraz wdrożenie leczenia nie później niż 3 godziny od początku udaru, w przypadku wielu osób może odwrócić lub znacznie ograniczyć jego skutki.

Dla prawidłowego leczenia niezwykle ważne jest określenie rodzaju udaru – niedokrwiennego lub krwotocznego. W postawieniu diagnozy pomaga wykonanie obrazu tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego głowy.

W przypadku leczenia chorych z udarem niedokrwiennym, jeśli od momentu udaru nie upłynęło więcej, niż 3 godziny, podaje się leki rozpuszczające zakrzep zatykający tętnicę (głównie alteplazę). Jeśli do udaru doszło znacznie wcześniej, niedotlenione komórki mózgu obumierają. Pacjent, który wcześnie otrzymał lek, ma duże szanse na całkowite ustąpienie zaburzeń neurologicznych.

W przypadku udaru krwotocznego leki rozpuszczające zakrzep nie pomogą. W tej sytuacji często konieczne jest przeprowadzenie zabiegu neurochirurgicznego.

Mimo udzielenia pomocy lekarskiej, z powodu udaru umiera 1/3 pacjentów.

Jeśli uda się pacjenta ustabilizować, konieczna jest wtedy właściwa codzienne pielęgnacja i rehabilitacja, by w jak największym zakresie powrócił do sprawności.

źródło:  www.mp.pl 


Dieta Lifestyle Zdrowie

Brownie – idealnie czekoladowe, wilgotne ciasto. Jak upiec brownie na różne sposoby?

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
22 lipca 2020
Brownie - z czekolady, fasoli, buraka, z malinami - przepis
Fot. iStock

Brownie to ciasto, które podbiło podniebienia miłośników domowych wypieków. Nie bez przyczyny zyskało ono miano najbardziej czekoladowego ciasta, a jego sława z Ameryki, rozszerza się na całą Europę. Przepisów na brownie jest wiele – z fasoli, buraka, czekolady, czy z malinami lub orzechami. Warto wypróbować różne wariacje i wybrać ulubiony przepis.

Skąd się wzięło brownie?

Podstawą brownie w tradycyjnych przepisach jest czekolada. Ciemna, intensywna, oddaje ciastu kolor i głęboki smak. Brownie jest dość specyficzne, ponieważ na pierwszy rzut oka nie wygląda na coś specjalnego. Tymczasem to niskie, niepozorne ciasto, zachwyca wilgotnym, aromatycznym środkiem. Wg. opowieści, brownie był efektem gapiostwa gospodyni, która do przygotowywanego ciasta nie dodała proszku do pieczenia. Mimo wszystko postanowiła zaserwować gościom swój zakalec. To płaskie ciasto niespodziewanie wprawiło gości w zachwyt, i drogą pantoflową rozniosła się wieść o nietypowym, ale pysznym wypieku.

Fot. iStock/brownie

Do upieczenia brownie potrzeba jest kilka składników. Podstawą ciasta jest oczywiście czekolada, ale można zastąpić ją fasolą czy burakami, a efekt i tak będzie znakomity. Do tego wystarczy mąka, masło, cukier i jajka, ewentualnie jakieś dodatki (owoce, orzechy), by upiec pyszne i wyjątkowo sycące ciasto. Warto sięgnąć po przepisy na brownie z czekolady, fasoli, buraka i z malinami, by zdecydować, która wersja jest najlepsza.

Brownie czekoladowe – przepis

Klasyczna odsłona brownie, która zachwyci swą prostotą i smakiem wszystkich miłośników czekolady.

Fot. iStock/brownie

Brownie czekoladowe – składniki:

  • 200 g masła
  • 3  tabliczki gorzkiej czekolady
  • 3 jajka
  • 250 g drobnego cukru
  • 135 g mąki
  • szczypta soli
  • łyżeczka ekstraktu waniliowego

Przygotowanie:

  1. Masło przełóż do rondelka i na niewielkim ogniu poczekaj, aż się roztopi. Dodaj do niego 2 tabliczki połamanej na kawałki gorzkiej czekolady. Mieszaj do roztopienia i zdejmij z ognia.
  2. W misce wymieszaj mikserem lub trzepaczką jajka z cukrem. Dodaj do nich schłodzoną roztopioną czekoladę z masłem. Zmiksować na gładko.
  3. Dodaj mąkę, sól i ekstrakt waniliowy – zmiksuj na gładką masę.
  4. Prostokątną foremkę o wymiarach 21 cm x 28 cm posmaruj tłuszczem i wyłóż papierem do pieczenia. Wyłóż na nią ciasto, wyrównaj powierzchnię. W międzyczasie rozgrzej piekarnik do 160ºC.
  5. Trzecią tabliczkę czekolady zetrzyj na tarce na grubych oczkach i posyp ciasto z wierzchu.
  6. Wstaw do rozgrzanego piekarnika i piecz ok. 35 minut – ciasto powinno delikatnie urosnąć.
  7. Po ostudzeniu podziel na małe kawałki.

Brownie z fasoli – przepis

Brownie z fasoli jest ciekawą alternatywą dla klasycznej i kalorycznej słodyczy, jaką jest czekolada.

Brownie - z czekolady, fasoli, buraka, z malinami - przepis

Fot. iStock/brownie z fasolą

Brownie z fasoli – składniki: 

Ciasto:

  • 2 puszki czerwonej fasoli
  • 10 daktyli bez pestek
  • 5 łyżek kakao
  • 1 łyżka miodu
  • 4 łyżki syropu klonowego
  • 1 i 1/2 łyżeczki proszku do pieczenia
  • 4 jajka
  • 3 łyżki oleju kokosowego
  • 2 banany
  • 10 suszonych śliwek
Polewa:
  • tabliczka czekolady deserowej
  • 1/3 szklanki śmietanki 30 %

Przygotowanie:

  1. Fasolę wysyp na sitko, wypłucz pod wodą krótko i odsącz. Zmiksuj następnie z daktylami, kakao, miodem, syropem klonowym oraz proszkiem do pieczenia.
  2. Dodaj jajka i zmiksuj na gładką masę, pod koniec dodając olej kokosowy i banany. Dodaj posiekane suszone śliwki i wymieszaj.
  3. Ciasto przełóż do foremki (20 x 23 cm) i piec ok. 40 w 170 ºC. Po upływie tego czasu wyjmij z piekarnika i ostudź.
  4. Przygotuj polewę: w małym garnuszku zagotuj śmietankę i dodaj do niej pokruszoną czekoladę, zdejmij z ognia. Wymieszaj dokładnie, aż polewa stanie się jednolita.
  5. Na przestudzone brownie wylej polewę.

Brownie z malinami – przepis

Ten przepis to opcja dla wielbicieli smaku malin, które uszlachetnią każde ciasto.

Brownie - z czekolady, fasoli, buraka, z malinami - przepis

Fot. iStock/brownie z malinami

Brownie z malinami – składniki:

  • 200 g masła
  • 200 g czekolady gorzkiej (2 tabliczki)
  • 3 jajka (temp. pokojowa)
  • 250 g cukru
  • 140 g mąki
  • mała szczypta soli
  • ok. 200 g malin

Przygotowanie:

  • Piekarnik nagrzej do 160ºC. Małą foremkę o wymiarach 21 cm x 28 cm posmaruj masłem i wyłóż papierem do pieczenia.
  • Masło rozpuść w garnuszku na minimalnym ogniu. Wrzuć do niego 2 czekolady połamane na kawałeczki (1 rządek czekolady odłóż do starcia) i cały czas mieszając roztop i zdejmij z palnika.
  • Jajka i cukier zmiksuj w oddzielnej misce. Dodać do masy roztopioną czekoladę z masłem i zmiksuj ponownie.
  • Dodaj mąkę i sól, zmiksuj na jednolite ciasto. Wylej je do przygotowanej blaszki, na wierzch zetrzyj odłożoną czekoladę.
  • Maliny delikatnie wciśnij w ciasto.
  • Wstaw do rozgrzanego piekarnika i piecz ok. 35 minut – ciasto powinno minimalnie urosnąć.
  • Po upieczeniu i ostudzeniu, pokrój ciasto i połóż na wierzch świeże maliny.

Brownie z buraka – przepis

Brownie z buraka – składniki: 

  • 0,5 kg buraków
  • 3 jajka
  • 0,5 szklanki brązowego cukru
  • 3 łyżki masła (lub masła orzechowego)
  • 2 kopiaste łyżki gorzkiego kakao
  • 1 łyżeczka cynamonu
  • 1 szklanka mąki
  • 2 łyżeczki proszku do pieczenia
  • garść orzechów włoskich

Polewa:

  • tabliczka czekolady deserowej
  • 1/3 szklanki śmietanki 30 %

Przygotowanie:

  1. Ugotuj buraki, pokrój je i zblenduj na gadką masę. Orzechy drobno posiekaj.
  2. Do zblendowanych buraków dodaj jajka, cukier, orzechy, kakao, mąkę, cynamon, masło lub masło orzechowe, proszek do pieczenia – wszystko wymieszaj.
  3. Połowę gorzkiej czekolady rozpuść w kąpieli wodnej, wlej do ciasta i wymieszaj. Przelej jednolitą masę do wyłożonej papierem formy.
  4. Piecz w 180ºC ok. 35-40 minut.
  5. Przygotuj polewę: w rondelku zagotuj śmietankę i dodaj do niej pokruszoną czekoladę, zdejmij z ognia. Wymieszaj dokładnie, aż polewa stanie się jednolita.
  6. Na przestudzone brownie wylej polewę.

źródło:  ugotuj.to ,www.kwestiasmaku.com , www.przyslijprzepis.pl


Zobacz także

Kiedy zostajesz matką, przestajesz być kobietą! Błagam, nie dajcie sobie tego wmówić!

Kiedy zostajesz matką, przestajesz być kobietą! Błagam, nie dajcie sobie tego wmówić!

„Siostry od kuchni” polecają: Pieczony kurczak w sosie cytrynowo-tymiankowym z ziemniaczkami i szpinakiem

Chcesz mieć dobrego partnera, dowiedz się czy miał ciepły, przyjazny dom