Czy przekąski to zło? Takie pytanie zadawałyśmy sobie podczas spotkania, które odbyło się 20.09, w restauracji LIF (ul. Aleje Niepodległości 80) w Warszawie. Spotkanie poprowadziły: pani profesor Jadwiga Charzewska z Instytutu Żywności i Żywienia oraz pani profesor Anna Gronowska-Senger z Wydziału Nauk o Żywieniu SGGW.
Na samym wstępie Małgorzata Ohme przypomniała wszystkim, skąd wziął się taki właśnie temat debaty. Przekąski zagościły na stałe w naszym codziennym menu ze względu na zmiany cywilizacyjne, jakie dokonały się w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Eksperci postanowili zatem zadać sobie pytanie, czy to dobrze, czy źle i czy w związku z taką zmianą w naszym sposobie odżywiania nie można by „wykorzystać” przekąsek w słusznym celu.
Uczestniczki naszego spotkania przedstawiając się po krótce zwróciły uwagę, że jest to temat ważny i szalenie interesujący, zwłaszcza, że „podjadaniem” interesują się mamy pragnące przygotowywać pełnowartościowe posiłki dla swoich dzieci.
Wykład pani profesor Jadwigi Charzewskiej rozpoczął się od prezentacji nowej, zaktualizowanej piramidy żywieniowej dla dorosłych. Przestrzeganie wskazówek w niej zawartych pomaga zapobiegać występowaniu chorób uwarunkowanych dietą.
Pani profesor zwróciła nam uwagę na fakt, że zgodnie z wynikami ostatnich badań, aż 1/3 populacji nie dba o to, czy ich dieta jest prawidłowo zbilansowana. Wiadomo, że choćby ze względów fizjologicznych powinniśmy zachowywać odpowiednie przerwy między posiłkami (ok. 3 godzin). Wnioski z badań dowodzą, że Polacy dobrze wiedzą ile posiłków dziennie i jak należy jeść, jednak ta wiedza nie przekłada się na nasze postępowanie. Najczęściej jemy więc trzy posiłki w ciągu dnia zastępując pozostałe przekąskami.
Tak jak dorośli, tak i uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów mają dużą wiedzę teoretyczną na temat prawidłowego żywienia, ale i w ich przypadku nie przekłada się ona na prawidłowe nawyki żywieniowe.
Aż 85 % uczniów w wieku 11-15 lat spożywa codziennie przekąski (dostarczające im aż 450-550 kcal dziennie!) i to głównie te niezdrowe. Pewnie zdziwi was fakt, że roczne spożycie słodyczy i słonych przysmaków w postaci ciastek, wafelków, chipsów, lodów, czekolady i pralinek wynosi aż 14 kg!
Badania dowiodły, że przekąski wybieramy głównie ze względu na smak, a nie ich walory żywieniowe. Zaspokajamy nimi nasze potrzeby takie jak: przyjemność/smak/energia/głód (jeśli opuszczasz jakieś posiłki jesteś przecież głodna). A to właśnie motywacja stojąca za odpowiednim wyborem przekąsek jest kluczem do prawidłowego żywienia. Co warunkuje ten wybór? Możliwości. Produktów w sklepach i sklepikach szkolnych jest mnóstwo, rówieśnicy dają naszym dzieciom „jakiś” przykład, reklama kusi, a usamodzielnianie dzieci przez rodziców również nie pozostaje bez wpływu na efekty „przekąskowych” zakupów.
Aż 99% czterolatków spożywa przekąski codziennie. Podjadanie stało się faktem. Co z nim zrobić? Wykorzystać w słusznej wierze. Bo choć z jednej strony przekąski przyczyniają się do otyłości, z drugiej mogą stanowić oręże do walki o zmianę naszych nawyków żywieniowych.
Ich popularność wynika głównie z coraz szybszego tempa w jakim żyjemy. Pracujemy dłużej, długi czas przebywamy poza domem, odczuwamy zatem naturalną potrzebę „naładowania akumulatorów”. Z tego właśnie względu powinniśmy dobierać przekąski ze szczególną starannością, dobrze wybrane mogą być dobrą częścią diety.
Następny ważny głos w tej dyskusji zabrała pani profesor Anna Gronowska-Senger, przedstawiając nam stanowisko Ekspertów dotyczące zdrowych przekąsek.. Ta właściwa powinna dostarczać nam po prostu ważnych składników odżywczych (białko, witaminy, składniki mineralne, błonnik). Zdrowe przekąski możemy usystematyzować w następujące trzy kategorie:
1. Świeże warzywa (w formie nieprzetworzonej i jako sałatki są źródłem witamin, składników mineralnych, błonnika).
2. Świeże owoce i produkty na ich bazie (sałatki, musy).
3. Mleczne produkty fermentowane (naturalne i smakowe jogurty, maślanki, serki homogenizowane jako źródło wapnia i białka).
Zdrowe przekąski rekomendowane w mniejszej ilości (ze względu na wysoką kaloryczność) to na przykład pełnoziarniste produkty zbożowe (płatki, drobne ciasteczka pełnoziarniste z ziarnami), orzechy (zawierające składniki mineralne) i suszone owoce.
Do niezdrowych przekąsek zaliczymy słodycze, słone przekąski, ciasta i ciastka. Należy jednak pamiętać o tym, że to, co jednemu służy, drugiemu może zaszkodzić. Należy zachować umiar, bilansować dietę (zawierającą przekąski) i wprowadzić do swojej codzienności wysiłek fizyczny.
W dyskusji podsumowującej nasze spotkanie, zwróciliśmy uwagę na trzy podstawowe kwestie:
- złe nawyki żywieniowe dorosłych przekładają się na złe nawyki żywieniowe dzieci
- kluczem do sukcesu jest stopniowe zmiana wyborów żywieniowych
- wprowadzenie do szkół przedmiotu: „prawidłowe żywienie człowieka” stało się koniecznością.
