Rak jajnika jest jednym z najgroźniejszych nowotworów kobiecych – wynika to między innymi z faktu, iż choroba rozwija się w sposób skryty, przez co jest rozpoznawany w zaawansowanym stadium. Pierwsze objawy raka jajnika są niespecyficzne i zazwyczaj traktowane jako objawy chorób przewodu pokarmowego, np. SIBO, zespół jelita drażliwego, itp. Sprawdź, jakie symptomy mogą wskazywać na rozwój omawianego schorzenia i w jaki sposób przebiega diagnostyka raka jajnika.
Objawy raka jajnika
Tak, jak zostało to wspomniane powyżej – rak jajnika rozwija się zazwyczaj w sposób podstępny, nie dając żadnych objawów, a te, które występują, bywają ignorowane lub też błędnie interpretowane. Wśród symptomów omawianego nowotworu wyróżnia się:
- bóle w dolnej części brzucha, ciągłe uczucie pełności (nawet pomimo jedzenia niewielkich porcji), uporczywe wzdęcia, zaburzenia cyklu menstruacyjnego (w różnym wymiarze – w postaci nieregularnych miesiączek, skąpych lub obfitych krwawień, znacznego bólu odczuwanego w trakcie menstruacji);
- zwiększenie obwodu brzucha, bóle w dolnej części pleców, trudności w oddychaniu (zwłaszcza niemożność zaczerpnięcia naprawdę głębokiego wdechu), zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego (w tym w postaci dokuczliwych zaparć czy biegunek);
- objawy ogólnoustrojowe: gorączkowanie, utrata apetytu, a co za tym idzie – utrata masy ciała, pogorszenie wyglądu i kondycji skóry oraz włosó
Czynniki ryzyka wystąpienia raka jajnika
Rak jajnika może wystąpić u każdej kobiety – wszystkie panie muszą zachowywać czujność onkologiczną i jeśli odczuwają przez dłuższy czas wymienione wyżej objawy, a prowadzona diagostyka nie potwierdza choroby układu pokarmowego, koniecznie należy umówić się na wizytę do ginekologa.
Są jednak grupy kobiet, obciążone czynnikiami ryzyka raka jajnika – wówczas są szczególnie predysponowane do zachorowania.
Do czynników ryzyka rozwoju raka jajnika zalicza się przede wszystkim obciążenie genetyczne, identyfikowane jako mutacje w genach BRCA1 oraz BRCA2 (w przypadku wystąpienia u pacjentki pierwszej z nich, ryzyko zapadnięcia na omawiany nowotwór wynosi około 44%, natomiast drugiej – około 17%). Badanie na obecność mutacji w wymienionych genach jest wskazane u kobiet, u których w rodzinie występowały wcześniej przypadki nowotworów narządów rodnych i/lub piersi. Przy wykryciu takiej mutacji, pacjentka powinna pozostawać pod opieką poradni onkologicznej w celu zachowania wzmożonej czujności poprzez częstsze wykonywanie stosownych badań.
Inne czynniki, które wpływają na zwiększenie ryzyka wystąpienia raka jajnika to: występowanie u członków rodziny konkretnego zaburzenia genetycznego – zespołu Lyncha, a oprócz tego wczesne wystąpienie miesiączki (poniżej 12 roku życia) i/lub późne wystąpienie menopauzy (powyżej 52 roku życia). Oprócz tego zwiększone ryzyko odnotowuje się u kobiet, które nigdy nie były w ciąży.
Rak jajnika – jak wykryć raka jajnika? Diagnostyka i badania
Ponieważ początkowe objawy raka jajnika mogą przypominać dolegliwości związane z innymi problemami zdrowotnymi, diagnostyka powinna być szczegółowa (nierzadko przybiera charakter różnicowy). Bardzo często do wykrycia niepokojących zmian dochodzi w przebiegu rutynowego USG ginekologicznego lub też USG jamy brzusznej. Badanie laboratoryjne pomocne w diagnostyce raka jajnika to test ROMA (jest to skrót od angielskiej nazwy badania – Risk of Ovarian Malignancy Algorithm). Test ROMA jest algorytmem, w którym zestawia się wyniki pomiaru markerów nowotworowych z surowicy krwi (CA-125 i HE4) z danymi osobniczymi pacjentki – w tym jej wiekiem (inaczej wyniki będą kształtować się dla kobiet przed menopauzą, a inaczej – po przejściu okresu pokwitania). Wynikiem testu ROMA jest oszacowanie ryzyka wystąpienia raka jajnika u danej osoby. Więcej informacji o tym badaniu można znaleźć na stronie internetowej alab.pl. Warto tu również dodać, że omawiany test jest szczególnie przydatny dla kobiet z grupy średniego i wysokiego ryzyka, na przykład w przypadku obciążenia rodzinnego (wykonuje się go wówczas wraz z badaniem na obecność mutacji w genach BRCA-1 oraz BRCA-2, które z jeszcze większą dokładnością pozwala oszacować zarówno ryzyko zachorowania na raka jajnika, jak i na raka piersi).
Wśród innych badań, są pomocne:
- USG miednicy mniejszej (wykonywane zarówno przez powłoki brzuszne, jak i USG transwaginalnie – czyli przez pochwę, a także – w niektórych przypadkach – przez odbyt);
- zaawansowane badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa brzucha oraz rezonans magnetyczny. W przypadku podejrzenia raka jajnika, bardzo często wykorzystuje się pozytonową tomografię emisyjną (skrótowo określaną jako PET-CT).
W przypadku potwierdzenia obecności podejrzanej zmiany w obrębie jajników, najczęściej poddaje się ją zabiegowi, podczas którego pobierane są próbki do badania histopatologicznego. W trakcie tej procedury możliwe jest także jednoczesne usunięcie nowotworu (czasem wiąże się to z usunięciem całego jajnika lub innych struktur, na których widoczne są ogniska nowotworu).
Źródła:
- Kobiela-Mednis, Rak jajnika – objawy, czynniki ryzyka, diagnostyka laboratoryjna [w:] Centrum Wiedzy Alab, alab.pl, dostęp: 12.05.2025
- Dr hab. n. med. P. Blecharz, aktualizacja: lek. M. Wiercińska, Rak jajnika: objawy, rokowanie, przyczyny, leczenie [w:] Medycyna Praktyczna, 27.10.2023
- Gadomska, Rak jajnika – diagnostyka [w:] Borgis – Nowa Medycyna 8/2000
- dr hab. n. med. M. Bidziński, dr n. med. A. Dańska-Bidzińska, Diagnostyka i leczenie nowotworów jajnika [w:] Onkologia po Dyplomie 05/2019
- B. Spławski, Co to jest rak jajnika? [w:] Onkologia po Dyplomie 06/2018
- Nowak-Markwitz, M. Spaczyński, Rak jajnika – nowe spojrzenie na pochodzenie i histogenezę [w:] Ginekologia Polska 2012, 83
- Basta, M. Bidziński, T. Kluz, E. Nowak-Markwitz, A. Olejek, W. Sawicki, Zasady postępowania z chorymi z podejrzeniem i rozpoznaniem raka jajnika – rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego [w:] Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016, tom 1, nr 3
Artykuł sponsorowany
