Choroby Zdrowie

Czerniak – co trzeba o nim wiedzieć? Objawy i leczenie raka skóry

Żaklina Kańczucka
Żaklina Kańczucka
11 lutego 2021
Czerniak - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania
Fot. iStock/Czerniak
 

Czerniak to złośliwy nowotwór skóry, bardzo niebezpieczny dla zdrowia. O ile wykryty w fazie początkowej daje znakomite rokowania, tak już chorobę rozwinięta leczy się trudno. Warto wiedzieć, czym jest czerniak skóry, w jaki sposób można uniknąć zachorowania, oraz jak rozpoznać objawy czerniaka?

Co to jest czerniak skóry?

Czerniak to złośliwy nowotwór skóry, powstający z komórek barwnikowych (melanocytów). Najczęściej uwidacznia się na skórze nóg, na plecach oraz karku. Może także rozwijać się owłosionych partiach chciała, na przykład na głowie. Znacznie rzadziej czerniak pojawia się także w lokalizacjach mniej typowych, takich jak gałka oczna, czy błony śluzowe (np. podniebienie), wargi sromowe lub odbyt.

Jest to nowotwór, który pojawia się coraz częściej szczególnie u mężczyzn. Rocznie zapada na niego ok. około 2400 mieszkańców Polski.

Rodzaje czerniaka

  • czerniak powierzchowny — pojawia się w ok. 60-70% przypadków czerniaka. Tworzy się on przede wszystkim ze znamion barwnikowych, najczęściej dysplastycznych (o nieregularnych kształtach i kolorach);
  • czerniak guzkowaty — pojawia się w ok. 10-30% przypadków czerniaka. To najcięższa postać choroby;
  • czerniak bezbarwnikowy — pojawia się w ok. 2% przypadków czerniaka. Ma nietypowy jak na czerniaka wygląd: jest pozbawiony barwnika, przybiera postać różowoczerwonej, powiększającej się grudki.
Czerniak - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Fot. iStock

Czerniak paznokcia

Nowotwór może rozwinąć się pod płytką paznokcia. Czerniak paznokcia z wyglądu przypomina rosnący z czasem pasek w kolorze od brązowego do czarnego o szerokości powyżej 3 mm i nieregularnym brzegach. Może być mylony z innymi chorobami paznokci lub efektami urazów.  Ten typ czerniaka wymaga amputacji części końcowej palca, na którym wystąpiła zmiana. Do tego stosuje się leczenie uzupełniające,  jak w przypadku zwykłego czerniaka skóry.

Czerniak oka

Jest to rzadki typ raka, który najczęściej rozwija się u osób w 6 dekadzie życia. Najczęściej czerniak oka nie daje objawów, lub wywołuje dolegliwości zrzucane na karb zmęczenia, czy wieku. Mogą pojawiać się sygnały takie jak: powolne pogorszenie ostrości wzroku, ubytki w polu widzenia, pojawiające się co jakiś czas kule światła. Najczęściej ten rodzaj czerniaka wykrywany jest przy okazji rutynowych kontroli wzroku.

Czerniak jamy ustnej (błon śluzowych)

Czerniak jamy ustnej (błon śluzowych) występuje rzadziej niż czerniak skóry. Zazwyczaj pojawia się u osób rasy białej, po ukończeniu 60. roku życia. Podczas rozwoju tej choroby u pacjentów mogą pojawić się płaskie lub wypukłe zmiany o różnych kolorach i kształtach. Może im towarzyszyć powiększenie węzłów chłonnych, owrzodzenia, krwawienia, rozchwianie zębów.

Czerniak skóry — czynniki ryzyka

Specjaliści określili kilka czynników ryzyka, które zdecydowanie wpływają na możliwość rozwoju nowotworu skóry. Szczególnie niebezpieczne jest promieniowanie ultrafioletowe, czyli to emitowane przez słońce oraz lampy w solariach. Do innych czynników zaliczamy:

  • duże ilości znamion wrodzonych;
  • kolor skóry – najbardziej narażone na rozwój raka skóry są osoby o włosach jasnych blond lub rudych, posiadające wiele piegów i niebieskie oczy;
  • obecność czerniaka u członków najbliższej rodziny;
  • stosowanie leków immunosupresyjnych;
  • zaawansowany wiek — dzieje się tak, ponieważ efekty promieniowania UV kumulują się w organizmie przez całe życie.
Czerniak - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Fot. iStock

Czerniak skóry — objawy

Czerniak jest nowotworem, który rośnie agresywnie oraz dość szybko daje liczne przerzuty, trudne do leczenia. Na szczęście wczesne wykrycie czerniaka może zakończyć się całkowitym wyleczeniem. Aby rozpoznać objawy, jakie daje czerniak, należy zwrócić uwagę na kryteria ABCDE:

  • A – asymetria znamienia – może wychodzić (wylewać się) bardziej na jedną ze stronę;
  • B – brzegi „pieprzyka” poszarpane, pogrubione, nierównomierne;
  • C –  czerwony lub czarny kolor, niejednolity;
  • D – duży rozmiar, wielkość zmiany powyżej 6 mm;
  • E – ewolucja, czyli zauważalne i postępujące zmiany w wyglądzie znamienia.

Czerniak skóry — leczenie i rokowania

Po zauważeniu niepokojących objawów należy skonsultować je z lekarzem dermatologiem. Dermatolog zbierze wywiad i dokładne zbada skórę za pomocą dermatoskopu, który daje dokładny obraz w powiększeniu i przy oświetleniu powierzchni skóry. Aby potwierdzić istniejące podejrzenie czerniaka skóry, należy przeprowadzić jej biopsję. Wycięcie zmiany z marginesem 1-2 mm niezmienionej chorobowo skóry i zbadanie jej pod mikroskopem pozwala na prawidłowe rozpoznanie choroby.

Na rokowanie w przypadku czerniaka wpływa typ mikroskopowy nowotworu, ewentualne nacieki komórek zapalnych wokół niego, oraz lokalizacja samego nowotworu. Niezwykle istotne jest to, czy czerniak rozrósł się w głąb skóry i dotarł do naczyń krwionośnych i limfatycznych. Tą drogą nowotwór może rozsiewać się do węzłów chłonnych, a następnie po całym organizmie, pogarszając rokowania dla pacjenta. Aby wykluczyć przerzuty, lekarze zalecają wykonanie badania RTG klatki piersiowej oraz USG jamy brzusznej.

Czerniak - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Fot. iStock/Czerniak

Czerniaka najczęściej leczy się przez chirurgiczne usunięcie zmiany, oraz ponownym wycięciem po dokonanym zabiegu obszaru, na którym czerniak się znajdował. Lekarz ocenia także okoliczne węzły chłonne, w których mogły pojawić się przerzuty z czerniaka. Ten typ nowotworu skóry jest agresywny i może także dawać przerzuty do innych narządów, takich jak mózg, wątroba, jelita, co wymaga dodatkowego leczenia i komplikuje sytuację pacjenta.

Jeśli chodzi o czerniaki, radioterapia nie przynosi oczekiwanych efektów, choć często stosuje się ją, jeśli wystąpią przerzuty.

Czerniak — profilaktyka

Można zmniejszyć ryzyko zachorowania na czerniaka przy zastosowaniu odpowiednich zasad. Przede wszystkim należy chronić skórę przed oparzeniem spowodowanym promieniowaniem słonecznym. Warto korzystać z nakryć głowy i okularów z filtrem. Należy ograniczyć ilość czasu spędzonego na bezpośrednim słońcu, a wychodząc z domu skórę należy smarować kremem z wysokim filtrem. Warto także unikać korzystania z solarium. Ważne jest kontrolowanie stanu skóry, a w przypadku nowych zmian, lub gdy już istniejące się zmieniają, należy skorzystać z konsultacji dermatologicznej.


źródło:  www.akademiaczerniaka.pl, www.mp.pl ,onkologia.org.pl

Choroby Zdrowie

Depresja to nie smutny wyraz twarzy. To strach przed szczęściem, bo ono minie

Redakcja
Redakcja
11 lutego 2021
Paintography. Double exposure. Profile portrait photograph blends with hand made black ink painting on white background – Fot. iStock
 

W depresji nie jest ten, kto zdaje ci się najsmutniejszą osobą w twoim otoczeniu. Wręcz przeciwnie, czasami depresja dotyka osób, po których nigdy byś się tego nie spodziewał. Bywa, że to właśnie ten znajomy, który próbuje cię przekonać, że jest szczęśliwy, próbuje o tym przekonać samego siebie.

Depresja nie jest tą melancholijną osobą, której obecność działa na ciebie przygnębiająco. Często jest to osoba, którą wszyscy kochają i której wielu rzeczy zazdroszczą. Depresja nie jest osobą, która woła o pomoc. To milczący znajomy, który głęboko w środku toczy wewnętrzne bitwy, ale nikt inny o nich nie wie… Depresja robi wszystko, co w jej mocy, by się ukryć. Bo się wstydzi. Nie ma przecież nic pięknego w złej, nieprzespanej nocy, w cichym krzyku, którego nikt nie słyszy. Z depresją jesteś sam i musisz być sam, dopóki przez to wszystko nie przejdziesz.

To ta pora roku, kiedy po prostu stajesz się trochę smutniejszy bez powodu. To łzy, których nie pokazujesz ludziom, bo tak naprawdę nie wiesz, dlaczego płaczesz, ale wiesz, że tak już musi być. To chęć i potrzeba przebywania w pobliżu ludzi, ale jednocześnie lęk przed ich obecnością. To plany anulowane w ostatniej chwili, ponieważ nie mogłeś zebrać sił, by wstać z łóżka.

Depresja to ta chmura, nad tobą, która wydaje się nigdy nie znikać. I nawet, gdy przychodzą lepsze dni, wiesz, że  wciąż tam jest, wciąż się nad tobą unosi. Depresja czeka. Skrada się i czai. Czeka na najlepszy dzień twojego życia i najszczęśliwszy moment, aby następny mógł być najgorszym.

To strach przed szczęściem, bo ono minie.

To walka o wyjaśnienie wszystkiego ludziom, kiedy pytają, dlaczego masz depresję? Po prostu nie wiesz i nie wiesz, jak to naprawić. To uczucie, którego nie możesz się pozbyć, ale uczysz się nad nim pracować. Depresja to toksyczne nawyki lub ludzie, z którymi nie powinieneś utrzymywać relacji.

To picie wina wieczorem, bo przynajmniej przez chwilę twój ból jest odrętwiały. Wiesz, że następnego dnia skutki prowadzą do jeszcze większej depresji. Wiesz, że alkohol działa uspokajająco, że czasami odrętwienie pomaga.

Depresja to ciągły brak równowagi w twoim życiu. To albo nadmierny wysiłek fizyczny i przebywanie na siłowni przez wiele godzin albo leżenie w łóżku przez tygodnie bez ruchu.

Śpisz za dużo lub za mało. Ale bez względu na wszystko, zawsze jesteś zmęczony. Jesz za dużo lub nigdy nie jesteś głodny. Ktoś pyta: „Kiedy jadłeś ostatni raz?” A tak naprawdę nie znasz odpowiedzi. Depresja to ludzie pytający, czy wszystko w porządku i twoje wymijające „Jestem zmęczony”. To zazdrość patrzenia na innych i chęć bycia tak szczęśliwym. Upiększasz swoje życie w ich oczach aby wyglądało w posobny sposób.

Depresja to nadmierna rekompensata w związkach i zbyt duże staranie. Wiesz, że jest ciężko, ale najbardziej kochasz tych, którzy cię akceptują, ponieważ sam wciąż próbujesz zaakceptować samego siebie.

To naprawdę przerażający moment, kiedy otwierasz się przed kimś ze swoimi problemami.. I ten nowy poziom przyjaźni, który osiągasz, kiedy ktoś przyjmuje cię takim, jaki z otwartymi ramionami i prawie doprowadza cię to do łez.

Kochanie ludzi jest niewiarygodnie trudne, ponieważ wciąż uczysz się kochać siebie, prawda? Patrzysz w przyszłość i nie możesz doczekać się pewniejszych dni w twoim życiu, kiedy to nauczysz się doceniać wszystko, co masz.

I nawet jeśli nie mówisz tego tak często, jak powinieneś, to miłość daje ci siłę.

 

 

 

 


Choroby Zdrowie

Zdjęcie rentgenowskie i prześwietlenie oznaczają dokładnie to samo?

Redakcja
Redakcja
11 lutego 2021
Fot. iStock

To MIT! Choć większość z nas traktuje te dwa określenia jako synonimy, to w rzeczywistości stanowią one dwa różnego rodzaju badania radiologiczne.

Zacznijmy od tego, że obydwa te badania wykonuje się w tym samym celu – wykrywania zmian chorobowych w organizmie człowieka. Łączy je również fakt, że obydwa są realizowane przy pomocy promieniowania rentgenowskiego (zwanego także promieniowaniem X). I właśnie dlatego wielu z nas mylnie uważa, że obydwa te terminy oznaczają dokładnie to samo.

Czym zatem się one właściwie różnią?

„Prześwietlenie to nie to samo, co wykonanie zdjęcia rentgenowskiego. Aby uzyskać zdjęcie rentgenowskie włącza się promieniowanie na ułamek sekundy i uzyskuje się obraz jak na fotografii. W czasie prześwietlenia włącza się promieniowanie na dłuższy czas i ogląda ciało pacjenta jak na filmie. Stąd w czasie prześwietlenia narażenie na działanie promieniowania rentgenowskiego jest znacznie większe i zależy od czasu jego trwania. Większość badań rentgenowskich to wykonywanie zdjęć. Prześwietlenie wykonuje się najczęściej w celu badania przewodu pokarmowego” – czytamy na stronie internetowej edukacyjnego portalu infoRadiologia.pl, stworzonego dla pacjentów i osób zainteresowanych radiologią (diagnostyką obrazową).

Eksperci szacują, że nawet do 80 proc. rozpoznań we współczesnej medycynie jest stawianych lub potwierdzanych na podstawie lub przy wsparciu badań obrazowych. Mimo to fachowcy oceniają, że świadomość społeczna na ten temat jest wciąż niewielka.

„Mimo tego, że zdjęcie rentgenowskie, mammografia, ultrasonografia, rezonans magnetyczny czy badanie tomografii komputerowej są coraz bardziej powszechne, wciąż niewiele osób wie, czym się od siebie różnią i jak w praktyce działają. Pacjenci bardzo często pytają, czy badania radiologiczne są bezpieczne, jak się do nich przygotować i kto może na nie kierować. Stąd inicjatywa stworzenia przystępnego kompendium wiedzy o radiologii” – zaznacza prof. Andrzej Urbanik, kierownik Katedry Radiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, który jest inicjatorem projektu infoRadiologia.pl.

Jeśli ktoś chce się dowiedzieć na czym polegają poszczególne badania radiologiczne i czym się one między sobą różnią, a także zdobyć praktyczną wiedzę na temat tego, jak się do konkretnych badań dobrze przygotować – to warto, aby zajrzał na wspomnianą stronę, która w kompleksowy, przystępny i nowoczesny sposób wszystko to wyjaśnia i pokazuje (m.in. w formie filmów).

Ponadto, na stronie nie brak też informacji i materiałów multimedialnych dla specjalistów i pasjonatów radiologii. Można się z niej dowiedzieć np., że pierwsze w Polsce zdjęcie rentgenowskie przedstawiało… jaszczurkę. Na tym jednak nie koniec! Na stronie można znaleźć nawet „galerię” z pracami artystycznymi wykonanymi technikami radiologicznymi. Stanowi więc ona zarazem źródło wiedzy, ale i edukacyjnej rozrywki. Warto dodać, że serwis ten ma charakter niekomercyjny.

Vik, zdrowie.pap.pl


Źródło:
Serwis edukacyjny infoRadiologia.pl https://inforadiologia.pl/
Źródło informacji: Serwis Zdrowie

Zobacz także

Nie daj się jesieni! Jak szybko polepszyć sobie samopoczucie

Otyłość zaczyna się w głowie. 10 dowodów na to, że mózg może sprzyjać tyciu

Jeden blender – wiele możliwości!