Kawa to dla większości Polaków coś więcej niż poranny sposób na pobudzenie. Jest elementem codziennych rytuałów, chwilą odpoczynku i okazją do rozmowy. Najnowsze badanie Spotlight Research przeprowadzone na zlecenie marki Siemens pokazuje, że aż 87 proc. dorosłych Polaków pije kawę codziennie, a 83 proc. robi to każdego dnia w domu. Jednocześnie coraz większe znaczenie mają różnorodność smaków, jakość napoju i możliwość przygotowania kawy, która dorównuje tej serwowanej w dobrej kawiarni.
Kawa na co dzień, ale nie zawsze taka sama
Z badania wynika, że 97 proc. dorosłych Polaków pije kawę przynajmniej okazjonalnie, a ponad połowa (53 proc.) sięga po nią kilka razy dziennie. Przy tak powszechnym zwyczaju interesujące staje się nie tylko to, jak często pijemy kawę, ale również po jakie rodzaje sięgamy.
Okazuje się, że Polacy coraz chętniej urozmaicają swoje kawowe przyzwyczajenia. 58 proc. osób pijących kawę wybiera co najmniej dwa jej rodzaje, a 33 proc. sięga po trzy lub więcej. Nie oznacza to jednak, że wszyscy rezygnują z przywiązania do sprawdzonych smaków. 42 proc. badanych pozostaje wiernych jednemu rodzajowi kawy.
Największą popularnością cieszy się kawa czarna lub americano, którą wybiera 53 proc. respondentów. Na kolejnych miejscach znalazły się cappuccino (44 proc.), latte (41 proc.), espresso (36 proc.) i flat white (21 proc.).
Jak zauważa socjolog dr hab. Tomasz Marcysiak, profesor Uniwersytetu WSB Merito w Toruniu, różnorodność wyborów nie musi być potrzebą każdego konsumenta.
– Dla jednych liczy się przywiązanie do sprawdzonego smaku, inni chętnie korzystają z różnych możliwości. Nie trzeba jednak zakładać, że większy wybór jest potrzebą wszystkich konsumentów. Przywiązanie do jednej kawy może być równie świadomą preferencją jak eksperymentowanie z kolejnymi rodzajami. Różnorodność gustów polega również na tym, że nie każdy potrzebuje różnorodności – komentuje ekspert.
Domowa kawa jak z dobrej kawiarni
Choć kawiarnie pozostają ważnym miejscem spotkań i odpoczynku, coraz więcej oczekujemy również od kawy przygotowywanej we własnej kuchni. Aż 73 proc. osób pijących kawę chciałoby móc przyrządzić w domu napój o jakości porównywalnej z tym serwowanym w dobrej kawiarni.
Ważna jest przy tym nie tylko jakość, ale także wygoda. 72 proc. badanych ceni możliwość łatwego przygotowywania różnych rodzajów kawy, a 84 proc. deklaruje, że możliwość dopasowania napoju do własnych preferencji ma dla nich znaczenie. Co więcej, 71 proc. przyznaje, że obecnie zwraca większą uwagę na jakość kawy i sposób jej przygotowania niż kilka lat temu.
– Nie ma w tym sprzeczności. To dobry przykład charakterystycznego dla nowoczesnej konsumpcji oddzielania jakości produktu od wysiłku potrzebnego do jego uzyskania. Wysoki standard nie musi oznaczać długiej i pracochłonnej procedury. Konsument może oczekiwać dobrego rezultatu, nie chcąc samodzielnie wykonywać wszystkich czynności. Mówiąc najprościej: chcemy pić lepszą kawę, ale niekoniecznie przygotowywać ją dłużej – wyjaśnia dr hab. Tomasz Marcysiak.
Nie oznacza to jednak, że domowa kawa zastępuje wizyty w kawiarniach. Jak podkreśla socjolog, własna kuchnia może zapewniać wygodę i możliwość dopasowania napoju do indywidualnych upodobań, podczas gdy kawiarnia pozostaje przestrzenią spotkań i spędzania czasu poza domem.
Smak, aromat i moc – co liczy się najbardziej?
Co sprawia, że kawa jest idealna? Dla większości badanych najważniejszy okazuje się smak, który wskazało 65 proc. respondentów. Na kolejnych miejscach znalazły się aromat (42 proc.) i moc (35 proc.).
W spontanicznych odpowiedziach na pytanie o idealną kawę również dominowały smak (36 proc.), pobudzenie (25 proc.) i aromat (19 proc.). Jednak kawa to nie tylko jej właściwości. Znaczenie mają również okoliczności, w jakich ją pijemy: ulubiony kubek, chwila odpoczynku czy rozmowa z bliską osobą.
– Oceniając kawę, bierzemy więc pod uwagę nie tylko jej właściwości, lecz także okoliczności picia. Jeden z respondentów stwierdził nawet, że kawa dodaje mu energii, a jednocześnie uspokaja i relaksuje. Ta pozorna sprzeczność pokazuje, jak różne znaczenia może mieć dla nas ta sama codzienna czynność – zauważa ekspert.
Warto zwrócić uwagę także na zmianę przyzwyczajeń. 59 proc. badanych deklaruje, że obecnie pije więcej rodzajów kawy niż kilka lat temu, a 51 proc. dobiera napój do pory dnia i konkretnej sytuacji. Kawa coraz częściej staje się więc wyborem zależnym od nastroju i okoliczności, a nie wyłącznie stałym elementem poranka.
Młodsi wybierają latte, starsi częściej małą czarną
Badanie pokazuje również wyraźne różnice pokoleniowe. Wśród osób w wieku 18–24 lata największą popularnością cieszy się cappuccino (55 proc.), a zaraz za nim latte (50 proc.). Kawę czarną wybiera w tej grupie 26 proc. respondentów.
Inaczej wygląda sytuacja wśród osób w wieku 65–80 lat. Tutaj zdecydowanie dominuje kawa czarna, wskazywana przez 59 proc. badanych. Cappuccino wybiera 29 proc., a latte 25 proc. Różnice te mogą wynikać zarówno z przyzwyczajeń, jak i doświadczeń pokoleniowych czy dostępności różnych produktów. Jak zaznacza socjolog, na podstawie jednego badania trudno jednoznacznie stwierdzić, czy preferencje zmieniają się wraz z wiekiem, czy też są efektem odmiennych doświadczeń kolejnych pokoleń.
– Być może do małej czarnej rzeczywiście się dorasta, ale na potwierdzenie tej hipotezy trzeba będzie jeszcze poczekać – podsumowuje dr hab. Tomasz Marcysiak.
Mieszkańcy dużych miast chętniej eksperymentują
Różnice w kawowych zwyczajach widać również w zależności od miejsca zamieszkania. Mieszkańcy największych polskich miast, liczących co najmniej 500 tys. mieszkańców, nie piją kawy codziennie częściej niż pozostali Polacy. W tej grupie codzienny zwyczaj deklaruje 82 proc. badanych, podczas gdy w całej próbie jest to 87 proc.
Wyraźniejsze różnice dotyczą natomiast różnorodności wyborów. Co najmniej dwa rodzaje kawy pije 69 proc. mieszkańców największych miast, wobec 58 proc. ogółu badanych pijących kawę. Częściej zwracają oni również uwagę na smak napoju – wskazuje go 71 proc. respondentów z największych miast, w porównaniu z 65 proc. w całej grupie.
Zdaniem eksperta jednym z możliwych wyjaśnień jest większy dostęp do różnorodnych produktów i kulinarnych inspiracji. Nie oznacza to jednak, że samo miejsce zamieszkania przesądza o kawowych upodobaniach.
Jeden zwyczaj, wiele sposobów na kawę
Wyniki badania pokazują, że kawa pozostaje jednym z najbardziej powszechnych codziennych rytuałów Polaków, ale sposób jego realizowania jest bardzo indywidualny. Jedni nie wyobrażają sobie dnia bez czarnej kawy, inni chętnie wybierają cappuccino, latte czy flat white. Dla jednych najważniejsza jest powtarzalność i sprawdzony smak, dla innych możliwość eksperymentowania.
– Polacy mają jeden niemal powszechny zwyczaj, ale wiele sposobów jego realizowania. Różnimy się preferencjami związanymi z wiekiem oraz oczekiwaniami wobec jakości i wygody przygotowania napoju. Badanie nie przedstawia więc jednego, przeciętnego konsumenta, lecz ludzi o różnych przyzwyczajeniach i potrzebach. To interesująca obserwacja socjologiczna: nawet najbardziej rozpowszechnione zwyczaje nie muszą oznaczać jednakowych zachowań. Pijemy kawę niemal wszyscy, ale niekoniecznie tak samo – podsumowuje dr hab. Tomasz Marcysiak, profesor Uniwersytetu WSB Merito w Toruniu.
O badaniu: Badanie omnibusowe Spotlight Research dla marki Siemens zostało przeprowadzone metodą CAWI na reprezentatywnej próbie 1006 dorosłych Polaków (18+) w dniach 2–4 października 2026 roku.
Materiał redakcyjny
