Z okazji Światowego Dnia Kręgosłupa Columna Medica zaprosiła ekspertów z dziedziny medycyny, fizjoterapii i psychologii do rozmowy o tym, jak na co dzień dbać o zdrowie kręgosłupa. Wnioski z dyskusji są ważne dla każdego z nas: wielogodzinna praca przy biurku, korzystanie z telefonu i niedostatek ruchu mogą sprzyjać przeciążeniom, a skuteczna profilaktyka zaczyna się od prostych, regularnych nawyków. Dlaczego tak często reagujemy dopiero wtedy, gdy pojawia się ból, i co możemy zmienić, zanim ciało upomni się o uwagę?
Nie czekaj, aż ciało upomni się o uwagę
Kręgosłup towarzyszy nam w niemal każdej codziennej czynności. Umożliwia poruszanie się, pomaga utrzymać stabilną postawę i współpracuje z mięśniami oraz stawami. Mimo to łatwo zapomnieć o jego potrzebach, szczególnie gdy przez większość dnia pozostajemy w jednej pozycji, pracujemy przed ekranem lub przemieszczamy się samochodem.
Kręgosłup na co dzień jest bardzo ważny dla nas wszystkich, chociaż gdy nas nie boli, zwykle o nim nie pamiętamy. Najczęściej przypominamy sobie o nim, gdy już naprawdę ciężko jest nam wstać z łóżka albo wykonywać codzienne czynności – zwraca uwagę Julita Małuszyńska, twórczyni i prezeska Columna Medica.
Jak podkreśla, ważnym elementem dbania o zdrowie jest codzienna profilaktyka, w tym regularny rozruch i krótkie przerwy od siedzenia. Nie chodzi o jednorazowy zryw ani intensywny trening, który trudno utrzymać w napiętym harmonogramie. Znacznie większe znaczenie ma wypracowanie nawyków, które można konsekwentnie realizować.
Ruch to coś więcej niż trening
Aktywność fizyczna nie musi oznaczać kilku godzin spędzonych na siłowni. Dla osób, które większość dnia pracują przy biurku, dobrym początkiem może być wstawanie co jakiś czas, krótki spacer czy kilka minut porannej gimnastyki. Istotne jest przede wszystkim ograniczanie długotrwałego bezruchu i regularne zmienianie pozycji. Na korzyści płynące z codziennej aktywności zwraca uwagę również Mateusz Kusznierewicz, olimpijczyk i twórca Power Walk, promującego świadome chodzenie: – Ruch to nie tylko praca mięśni. Jest on niezwykle ważny dla naszych stawów i kręgosłupa – mówi.
Spacer może być okazją nie tylko do poruszenia ciała, lecz także do wyjścia na świeże powietrze, kontaktu z naturą i odpoczynku od ekranów. To szczególnie istotne w rzeczywistości, w której wiele obowiązków wykonujemy w pozycji siedzącej. Najważniejsze, by aktywność odpowiadała naszym możliwościom. Zamiast czekać na idealny moment na rozpoczęcie ćwiczeń, warto szukać sposobów na wprowadzenie ruchu do zwykłego dnia.
Każdy kręgosłup wymaga indywidualnego podejścia
Choć wiele osób doświadcza podobnych dolegliwości, nie oznacza to, że przyczyny bólu czy właściwe postępowanie będą takie same. Różnimy się sprawnością, zakresem ruchu, siłą mięśni, historią urazów i reakcją na obciążenia. Dlatego gotowe zestawy ćwiczeń znalezione w internecie nie zawsze będą odpowiednim rozwiązaniem.
Przede wszystkim musimy nauczyć się własnego kręgosłupa. Mam wrażenie, że obecnie wszystko unifikujemy, a przecież tak nie jest. Różnimy się od siebie na zewnątrz, ale wewnątrz, w tym w obrębie układu ruchu, różnimy się do potęgi. Kluczem jest samoobserwacja i uważność – podkreśla prof. dr hab. n. med. Robert Gasik, specjalista neurologii oraz ortopedii i traumatologii narządu ruchu.
Obserwacja własnego ciała może pomóc zauważyć, w jakich sytuacjach pojawia się dyskomfort, które ruchy nasilają dolegliwości i jak reagujemy na wysiłek. Nie zastępuje jednak diagnostyki. Jeśli ból utrzymuje się, nawraca lub ogranicza codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą. Ocena stanu pacjenta pozwala ustalić dalsze postępowanie i dobrać odpowiednie działania terapeutyczne.
Ważne jest również unikanie dwóch skrajności: pochopnego zakładania, że konieczna jest operacja, oraz odkładania potrzebnej konsultacji mimo nasilających się problemów. Decyzje dotyczące leczenia powinny wynikać z indywidualnej oceny, a nie z uniwersalnych recept.
Codzienne przeciążenia zaczynają się od drobnych nawyków
Długotrwałe korzystanie z telefonu z głową pochyloną do przodu, wielogodzinna jazda samochodem czy utrzymywanie jednej pozycji przez większość dnia mogą sprzyjać przeciążeniom i dyskomfortowi w okolicy karku oraz pleców.
Na ten aspekt zwróciła uwagę aktorka Barbara Kurdej-Szatan, wskazując na znaczenie napięcia mięśniowego i codziennych zachowań: – Na problemy i bóle kręgosłupa pracujemy całymi latami, zanim pojawi się ten pierwszy sygnał ostrzegawczy. Ciągłe patrzenie w dół na ekrany telefonów czy długa jazda samochodem też sprawiają, że głowa odruchowo leci do przodu i pojawia się silny ból karku – mówi.
Jej doświadczenia pokazują, jak ważna jest świadomość postawy i sposobu, w jaki korzystamy z własnego ciała. Nie chodzi o nieustanne kontrolowanie każdego ruchu, ale o zauważanie powtarzających się schematów i stopniowe wprowadzanie zmian. W praktyce może to oznaczać ustawienie ekranu na wygodniejszej wysokości, robienie przerw podczas pracy, zmianę pozycji czy uwzględnienie spaceru w codziennym planie. Takie działania nie zastępują leczenia, gdy jest ono potrzebne, ale mogą stanowić element rozsądnej profilaktyki.
Profilaktyka zaczyna się na długo przed bólem
Dbanie o kręgosłup nie powinno być zadaniem realizowanym wyłącznie przy okazji dolegliwości. Regularny ruch, ograniczanie długotrwałego bezruchu, obserwowanie reakcji organizmu i korzystanie z profesjonalnej pomocy w razie potrzeby tworzą podejście, które uwzględnia zarówno codzienne nawyki, jak i indywidualny stan zdrowia.
Te zagadnienia znalazły się w centrum rozmowy ekspertów zorganizowanej przez Columna Medica z okazji Światowego Dnia Kręgosłupa, obchodzonego 16 października. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele medycyny, fizjoterapii i psychologii, a także osoby związane ze sportem i kulturą. Wspólnym wątkiem dyskusji była potrzeba większej świadomości ciała oraz znaczenie regularnej profilaktyki.
Od lewej: Renata Borkowska – Kubiak, dyrektorka zarządzająca Columna Medica, Dr n.med. Karol Wiśniewski, Julia Małuszyńska, twórczyni i prezeska Columna Medica
Columna Medica od 15 lat specjalizuje się w opiece medycznej i rehabilitacji. Działania edukacyjne ośrodka, takie jak spotkanie z okazji Światowego Dnia Kręgosłupa, mają zwracać uwagę na znaczenie aktywności fizycznej, profilaktyki i indywidualnego podejścia do zdrowia.
Materiał redakcyjny
