8 wskazówek, by internet służył, a nie niszczył

Bezpiecznie Tu i Tam
Bezpiecznie Tu i Tam
21 marca 2016
Fot. iStock / sturti
 

Masz komputer, smartfona i może tablet. Jesteś nowoczesnym rodzicem, ale  jeśli twoje dziecko jeszcze jest małe, obiecujesz sobie, że zbyt wcześnie jego ręka nie dotknie twoich urządzeń. Tak wydaje się najbezpieczniej. Jednak z każdym dniem przekonujesz się, że prędzej czy później (i zazwyczaj jest to prędzej), twoje dziecko sięgnie po technologie. Zrobi to na pewno. I dobrze, bo żyje w innym świecie niż ty w jego wieku. Nasz świat z gumą Donald i grą w klasy znacznie różnił się od świata dzisiaj, tego z Facebookiem i Snapchatem.

Zastanawiasz się, co najlepiej ochroni dziecko w internecie? Na pewno nie jest to tylko blokada rodzicielska. Owszem zacznij od ustawienia na urządzeniu takiej kontroli, ale nigdy nie myśl, że to wystarczy i załatwi sprawę. Tylko ty jesteś najlepszą ochroną na świecie. Sprawdź, jak surfować, by internet był bezpieczny, by służył – a nie niszczył.

1. Nie „ wymiguj się”

Nie oszukuj się. Nie myśl, że skoro malec miał już nie raz telefon i tablet w dłoniach – potrafi korzystać z internetu. I nie odraczaj w nieskończoność chwili, w której nauczysz je z sieci korzystać w sposób bezpieczny. Tak naprawdę tylko ryzykujesz, że dziecko w końcu samo i bez twojej pomocy wkroczy do wirtualnego świata – u kolegi, który dostał wcześnie własny telefon lub w innym miejscu. A wtedy możesz już nie mieć wpływu na to, co i jak w sieci będzie oglądać.

O jednym warto pamiętać – eksperci zalecają, aby kontakt z pierwszymi wyświetlaczami urządzeń elektrycznych dzieci miały po 2 urodzinach. Najpierw 15 minut dziennie, a z wiekiem dziecka, można wydłużać ten czas.

2. Opowiedz i pokaż

Jeśli twoje dziecko zacznie poznawać Internet u twojego boku – zapewnisz mu cenną ochronę. Tak jak w innych sferach życia, wprowadzisz go w świat z ustalonymi przez was granicami. Pokażesz bezpieczne strony – zminimalizujesz ryzyko, że dziecko trafi w nieznane i potencjalnie niebezpieczne miejsce.

Dziecko, które korzysta z Internetu w sposób świadomy i kontrolowany, dużo rzadziej będzie odwiedzało miejsca dla niego nie przeznaczone. Naucz je, co robić, gdy coś je niepokoi, gdy przypadkowo kliknie w wyskakującą reklamę. Stosownie do jego wieku. Maluch najlepiej będzie czuł się w towarzystwie rodzica, trochę starsze dziecko – będzie chciało więcej samodzielności. Zadbaj, by w sytuacji, w której nie wie, co zrobić, po prostu zawołało opiekuna.

3. Powiedz o ryzykach i naucz dziecko jak sobie z nimi radzić

To ty nauczysz je reakcji na różne sytuacje. To od ciebie zależy, co będzie dla dziecka oczywiste. Pamiętaj, że mniejsze dzieci nie widzą odwleczonych w czasie konsekwencji i ich nie rozumieją. Postaraj się jasno ustalić zasady korzystania z Internetu u was w domu. Pamiętaj, że techniczne umiejętności dziecko przyswaja dosyć sprawnie i intuicyjnie, ale ty zadbaj o zdrowe nawyki, swoistą „higienę” korzystania z technologii, a także o kompetencje bezpiecznego  i odpowiedzialnego korzystania z sieci.

4. Żeby uczyć dziecko – najpierw naucz się sam

Coraz więcej dorosłych obawia się, że ich kompetencje w nowych technologiach zostały daleko w tyle – w porównaniu do zdolności ich dorastających dzieci. Jeżeli chcesz dotrzymać im kroku – poświęć nieco czasu, żeby się czegoś dowiedzieć – z pewnością zyskasz nowe umiejętności przydatne nie tylko w wychowaniu. Dowiesz się też, co emocjonuje twoje dziecko w jego wirtualnych aktywnościach, czym żyje, co lubi.  Jeśli jesteś rodzicem nastolatka – poproś, żeby twoja córka czy syn oprowadzili cię po nieznanym. W ten sposób możecie wspólnie spędzać czas, pogłębiać relację, dzielić swoje pasje i zainteresowania.

5. Nie zakazuj, jeśli nie wiesz czego

–Mamo, czy możesz mi założyć konto na…?
– Nie! Nie wiadomo, co się tam wyrabia. Masz już dostęp do wszystkich potrzebnych aplikacji i dużo możliwości… – automatycznie odpowiadasz, bo:
– nie masz pojęcia jak naprawdę działa dany serwis
– nigdy go nie przejrzałaś/eś
– boisz się, że stracisz kontrolę

To nie zadziała. Zawsze znajdzie się sposób na obejście zakazów i blokad. Zanim odmówisz – porozmawiaj i zobacz, o co naprawdę prosi twoje dziecko. Pokaż mu swoją dobra wolę i zainteresowanie. Jeżeli uznasz, że rzeczywiście za wcześnie na pewne kroki, będziesz mieć ku temu argumenty. Ustalacie, kiedy możecie wrócić do rozmowy.

6. Nie strasz

To bardzo krótko działająca metoda odciągania od czegokolwiek, zawsze ma termin ważności. W przypadku nastolatków, no cóż – chyba nikt nie wierzy, że może 14-latka postraszyć złymi hakerami. Zamiast siać strach – wyjaśnij, czego naprawdę można się obawiać i z jakich względów. Jak unikać zagrożeń w internecie czy cyberprzemocy.

Pokaż, że Internet mimo pozornej anonimowości, wcale nie jest bez twarzy. Jeżeli chcesz, by twoje dziecko korzystało z niego rozsądnie, spraw by wiedziało i rozumiało, dlaczego powinno tak robić.

7. Prowadź

Jeśli to ty będziesz osobą, która założy mu skrzynkę e-mail i nauczy jej obsługi – wygrywasz. Pokażesz jednocześnie, jak wybrać bezpieczne i pewne usługi, których miejsc lepiej nie odwiedzać, co robić z niepożądanymi wiadomościami. To samo tyczy się pierwszych kroków w portalach społecznościowych, serwisach video.

8. Wyloguj się i buduj zaufanie

Nie w sieci, w domu. Obojętnie czy  twoje dziecko ma sześć czy szesnaście lat. To jaka jest między wami relacja i wzajemny szacunek, to wartości nie do przecenienia. Bo jeśli nie rozmawiacie, dlaczego dziecko miałoby mówić o sieci i prosić o pomoc?

Daj dziecku dobry przykład, najbardziej wiarygodny – siebie. Mówisz, że internet nie powinien być całym i jedynym światem, w którym żyjemy? Pamiętaj by samemu odłożyć komórkę przy stole i nie zbywać domowników z nosem na swojej ścianie na portalu społecznościowym.

Kochaj, dbaj i szanuj – ty też przestrzegaj granic, choć to czasem bardzo trudne, a wtedy dasz dziecku najlepszą tarczę ochronną – wzajemne zaufanie.


Spraw, by było Bezpiecznie Tu i Tam. Pomoże ci w tym zestaw porad przygotowany dla rodziców i opiekunów przez Fundację Orange na specjalnej platformie e-learningowej.

 

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

 


Nadużywanie internetu, gdzie jest granica?

Bezpiecznie Tu i Tam
Bezpiecznie Tu i Tam
21 marca 2016
Fot. iStock / AnnaElizabethPhotography
 

Dużo mówi się o nadużywaniu Internetu i technologii we współczesnym świecie. Mówi się między sobą i na akademickich katedrach. Bada się, przygląda i walczy. Bo sieć dzisiaj, to więcej niż narzędzie i możliwość. Internet bardzo często wyznacza nam i naszym dzieciom pewien styl życia.

Czy jest się czego obawiać?

Niestety tak. Badania pokazują, że szczególnie młodzi ludzie łatwo tracą kontrolę nad czasem spędzanym w sieci. Portale społecznościowe, gry online, poczta, komunikatory skutecznie przenoszą większość realnych czynności do wirtualnego świata.

Ponad 30 proc. dzieci (10-15 lat) spędza w sieci 1-2 godziny dziennie. 13 proc. deklaruje od 2 do 4 godzin na dobę, ale w weekendy tyle czasu na wirtualne rozrywki poświęca już 27 proc. młodych – wynika z badania przeprowadzonego przez TNS we współpracy z Fundacją Orange i Fundacją Dzieci Niczyje.*

Coraz wcześniej dzieci mają swoje komputery, telefony z dostępem do internetu, a to bardzo utrudnia kontrolę nad tym ile czasu naprawdę spędzają online. Praktycznie każdy nastolatek odlicza dni do 13-tych urodzin, kiedy to wreszcie „na legalu” zaloguje się do Facebooka (choć część z nich za zgodą opiekunów ma już swoje konto wcześniej, z fałszywą datą urodzenia). Coraz mocniej świat nastolatków zawęża się do życia online. A mają ku temu coraz więcej powodów i jeszcze więcej możliwości.

Niestety „sieć” – to nie tylko możliwości i nowoczesność. To również nie tylko zagrożenia internetowe, o których myślimy. To również bardzo dużo realnych i fizycznych zagrożeń. Kiedy należy się zaniepokoić?

Przede wszystkim zadbajmy o to, by nasze dziecko widziało we własnym domu jak inaczej można spędzać czas. nie traktujmy technologi jako ulgi od zajmowania się nimi, gdy jesteśmy zajęci lub zmęczeni. To już bardzo wiele na start. A potem bądźmy uważni, na to jak żyją nasze dzieci.

Jest kilka sygnałów alarmowych, które powinny zwrócić twoja uwagę:

  1. Dziecko nie jest już zainteresowane swoim hobby czy rozrywką poza siecią, zaniedbuje lub rezygnuje z dodatkowych zajęć, które dotychczas lubiło
  2. Zaniedbuje obowiązki szkolne, „opuszcza” się w nauce (ponieważ zbyt wiele czasu poświęca na Internet)
  3. Coraz rzadziej spędza czas z domownikami, przesiaduje w swoim pokoju
  4. Zaniedbuje swoje domowe obowiązki
  5. W sytuacji, w której nie może korzystać z komputera lub telefonu jest rozdrażnione lub nawet agresywne
  6. Zaczyna kłamać na temat czasu, który spędza w Internecie
  7. Internet staje się powodem kłótni w domu

Jeżeli zauważysz podobne sygnały pora bacznie przyjrzeć się ile czasu naprawdę twoje dziecko spędza online. A co robić, gdy problem już istnieje?

Jak zawsze niestety droga do przywrócenia równowagi nie jest łatwa. Mówimy często o tzw. Uzależnieniu – i choć eksperci posługują się różnymi nazwami, warto podkreślić, że uzależnienie od Internetu jest uzależnieniem behawioralnym (nie ma podłoża fizycznego).

Zazwyczaj uzależnienie wiąże się z konkretną formą korzystania  z sieci – np. z grami online lub portalami społecznościowymi. A ponieważ może bardzo niekorzystnie wpływać na rozwój dziecka, konieczna jest reakcja.

Rozmowa

Przede wszystkim. Nic jej nie zastąpi. Powiedz dziecku o sowich obawach i obserwacjach. Opowiedz jakie zmiany zauważyłaś/eś w zachowaniu dziecka. Pamiętaj, że rozmowa nie jest monologiem – pozwól dziecku na wyrażenie swojego zdania.

Pomóż zorganizować nową, lepszą rzeczywistość

Ustal codzienny harmonogram zajęć, pomóż dziecku tak wypełnić czas by nie odczuwało dotkliwe straty wirtualnego świata. Bądź. To twoja uwaga jest potrzebna, wasz wspólny czas. Ustal czas jaki może spędzać online i zadbaj o to, żeby nie musiało się nudzić. Dziecko dotychczas doskonale zapełniało sobie czas w sieci, pora abyś pomógł/a mu zrobić to w realnym świecie. Warto poszukać aktywności, które sprawią dziecku przyjemność – jeśli będzie się dobrze bawiło i miło spędzi czas, nie będzie odliczać minut do „logowania”.

Określ jasne granice

Ustalcie czas korzystania z Internetu. Wyjaśnij dziecku dlaczego tak się dzieje, że obawiasz się o jego zdrowie i rozwój. Pokaż dziecku na przykładach jak internet wpływa na jego życie i rozwój, jakie niesie za sobą ograniczenia. Słuchaj dziecka, ale bądź konsekwentny. Sam daj przykład, że również potrafisz kontrolować swoją obecność w sieci. Może umówcie się na tzw. „elektroniczny detoks”? Pamiętaj aby również dotrzymywać słowa.

Gdy jest już niebezpiecznie możesz zastosować bardziej radykalne środki oraz poszukać pomocy.

Offline przymusowy

Jeżeli dziecko wykazuje bardzo niebezpieczne zachowania (nie chce robić przerw w internetowym surfowania na załatwienie swoich potrzeb fizjologicznych czy posiłek), możesz odłączyć sprzęt. Ale wyjaśnij mu dlaczego tak postąpiłeś.

Pomoc

Jeżeli nie możesz zapanować nad sytuacją lub żadne metody nie przynoszą poprawy spotkaj się ze specjalistą – pedagogiem lub psychologiem. Pomoc otrzymasz również w ośrodkach walki z uzależnieniami.

Bardzo łatwo przeoczyć kiedy sami przekraczamy zdroworozsądkowe granice (ile razy zdarzy się nam rozsądnym odpowiedzialnym dorosłym przepaść w Internecie na długie godziny?), tak samo nasze dzieci mogą bezwiednie zrobić o jeden krok za daleko. Aby tak się nie stało, nauczmy się mądrej rodzicielskiej kontroli – czyli codziennej uważności. Pokażmy też dzieciom na co dzień, że życie nie ogranicza się do sieci.

A ty, potrafisz żyć jeszcze offline? Odpowiedz sobie na te kilka pytań:

  1. Kiedy ostatni raz sprawdzałaś/eś coś w sieci (w telefonie, komputerze tablecie – dotyczy również czytania wiadomości czy sprawdzania komunikatora)
  2. Czy pracujesz za pomocą Internetu?
  3. Czy po zakończeniu pracy nadal jesteś on-line?
  4. Jak zaczynasz dzień – czy w ciągu pierwszej godziny od wstania z łóżka korzystasz z sieci?
  5. Czy przeglądasz wieczorem Internet na telefonie leżąc w łóżku?
  6. Czy masz jakieś hobby, które realizujesz?
  7. Jak uważasz ile godzin dziennie spędzasz korzystając w dowolnej formie z Internetu?
  8. Na co poświęcasz czas wolny?
  9. Czy świadomie kontrolujesz ile czasu spędzasz przed ekranem, czy nie przywiązujesz do tego uwagi?
  10. Czy irytuje cię brak możliwości skorzystania z sieci w dowolnym momencie (awarie, podczas podróży, na wakacjach)?
  11. Jak utrzymujesz kontakt ze znajomymi? Jak składasz im życzenia urodzinowe?

Zastanów się czy satysfakcjonują cię twoje odpowiedzi, czy jednak chciał(a)byś coś zmienić.

Kurs dla rodziców „Bezpiecznie Tu i Tam”

Został przygotowany w ramach społecznej misji Fundacji Orange. Do tej pory organizacja nauczyła 38 tys. dzieci zasad bezpiecznego internetu na zajęciach
w szkołach, a także wsparła przygotowanie narzędzi ochrony online i e-learningów dla dzieci. Jest partnerem wielu kampanii na rzecz przeciwdziałania zagrożeniom w sieci, m.in. Dnia Bezpiecznego Internetu.

Warto poświęcić chwilę, niż walczyć z narastającym problemem.

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe


*„Bezpieczeństwo dzieci w internecie. Raport z badań jakościowych i ilościowych” TNS na zlecenie Orange Polska we współpracy z Fundacją Orange i Fundacją Dzieci Niczyje, 2013. Przeprowadzone wśród dzieci w wieku 10-15 lat i ich rodziców.


Twoje dziecko bezpieczne w social media

Bezpiecznie Tu i Tam
Bezpiecznie Tu i Tam
21 marca 2016
Fot. istock / da-kuk

Dzieci od najmłodszych lat oswajane są z technologią komputerową. Smartfony, tablety, laptopy już dla trzylatka bywają codziennością. Korzystają z tego jego rodzice, a wkrótce i dziecko zaczyna oglądać pierwsze bajki online i klikać w gry. A im dziecko  jest starsze, tym więcej czynności w internecie potrafi samodzielnie wykonać. Wraz z dojrzewaniem, usamodzielnianiem się i potrzebą kontaktów z grupą, przychodzi także czas na przygody na portalach społecznościowych. To dla młodych możliwość kontaktów ze znajomymi, dostępu do bieżących informacji, wysyłania zdjęć, filmików, dzielenia się przeżyciami i emocjami. Niestety, świat wirtualny bywa niebezpieczny – tak jak i  rzeczywisty, należy więc przygotować dziecko jak najlepiej do mądrego korzystania z nowych mediów.

Ograniczenia wiekowe – chyba tylko w regulaminach

Badanie zrealizowane przez TNS na zlecenie Orange we współpracy z Fundacją Orange i Fundacją Dzieci Niczyje jasno określa, że aż 90%  młodzieży w wieku 13-15 lat i korzysta z Facebooka. Co więcej, aż 67% dzieci w wieku 10-15 lat, korzysta z serwisów społecznościowych w ogóle. To bardzo dużo!

Z troski o bezpieczeństwo oraz dojrzałość młodych użytkowników portale społecznościowe określają w regulaminach granicę wieku dla użytkowników. Jeden z najpopularniejszych serwisów, Facebook, wprowadził zasadę, że tylko osoby powyżej 13. roku życia mogą mieć w nim konto. W praktyce ma to minimalne znaczenie, ponieważ granica wieku nie zawsze jest weryfikowana, mimo że Facebook szczególną uwagą otacza najmłodszych użytkowników. W efekcie, często  też za wiedzą rodziców, na Facebooku aktywne są dzieciaki w wieku 9 czy 10 lat.

Dlaczego dzieci i młodzież tak bardzo wciągają portale społecznościowe?

Facebook to nie jedyny serwis który przyciąga młodszych i starszych użytkowników. Wielką popularnością cieszy się także komunikacja poprzez Instagram, Vine i Snapchat. Młodzież przyciągają do nich opcje darmowego i ekspresowego zamieszczania w sieci nagranych przez siebie krótkich filmików czy wrzucania fotografii z telefonów. W rozumieniu dzieci to lekka i przyjemna zabawa, (czasami służąca także zwrócenia na siebie uwagi oraz sprawdzeniu popularności własnej osoby).

 

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

To oczywiście nie jedyny wyznacznik potrzeby zaistnienia dziecka na portalach społecznościowych. Dziecko może uczyć się w ten sposób relacji między rówieśnikami, co ma szczególną wartość gdy znajomości pielęgnowane są równocześnie i w sieci i poza nią. Przynależność do tego typu portali otwiera również możliwość łatwego dostępu do ciekawych treści i  informacji. Funkcjonowanie w ramach grup tematycznych, pozwala pogłębiać wiedzę i wymieniać się wiadomościami z rówieśnikami. Dzieciaki należące do grupy skupiającej osoby z danej klasy, mogą szybko dowiedzieć się, co zostało zadane lub upewnić się odnośnie zakresu planowanego sprawdzianu.To szybka i prosta, a także niezobowiązująca forma kontaktów rówieśniczych.

Uświadom dziecku, jak ważna jest troska o bezpieczeństwo w internecie

Gdy dziecko podejmuje kontakty w świecie wirtualnym, rodzice powinni wspólnie z młodym internautą ustalić pewne zasady i porozmawiać o cyberprzygodach.  Warto pamiętać, że to co jest głównym założeniem mediów społecznościowych – możliwość komunikowania się bez ograniczeń, pewne ograniczenia powinno mieć. Naucz dziecko, czym jest bezpieczeństwo w portalach społecznościowych i uświadom konsekwencje nieprzemyślanych działań, zanim do nich dojdzie.

Możliwość publikowania treści dostępnych dla innych internautów to często automatyczny odruch, przy którym dzieci i młodzież się nie zastanawiają. W ich mniemaniu, post czy zdjęcie wrzucone do sieci, będzie w niej do momentu, gdy sami jego nie skasują. Niestety, to, co raz pojawiło się w internecie, może z niego nigdy nie zniknąć, ponieważ raz udostępnione treści mogą zostać skopiowane i zapisane na urządzeniach innych użytkowników. Co więcej, materiały ośmieszające bądź zbyt intymne, mogą trafić w niepowołane ręce i stać się w przyszłości źródłem problemów.

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

Wytłumacz dziecku, dlaczego tak istotne są ustawienia prywatności konta. Niech ma ono świadomość, że informacje czy posty o statusie publicznym będą widoczne także dla obcych osób. Tymczasem dostęp do pewnych zdjęć czy filmów powinien być ograniczony dla wybranej, zaufanej grupy użytkowników. Podobnie z hasłem – nie powinien znać go nikt poza dzieckiem, i rodzicami, jeśli zawrą między sobą taką umowę. Dzięki temu konto będzie zabezpieczone przed kradzieżą danych czy też złośliwymi działaniami np. wstawianiem bez wiedzy użytkownika obraźliwych czy wulgarnych postów, z których to dziecko będzie musiało się wytłumaczyć.

Dla własnego bezpieczeństwa, ale i ze względu na bezpieczeństwo całej rodziny, dziecko musi wiedzieć, że są dane – numer telefonu, adres, którymi nie powinno się dzielić online, a na pewno nie z nowo poznanymi w sieci osobami. W ten sposób zapobiegniecie sytuacji, w której ktoś obcy mógłby czekać na dziecko pod domem lub wydzwaniać na jego numer telefonu.

Uczul dziecko na kwestię kultury w komunikacji na portalach społecznościowych. Złudne poczucie anonimowości i bezkarności często skutkuje śmielszymi komentarzami, czy wręcz atakami na innych użytkowników, a to wyrządza ogromną krzywdę. Samo dziecko może również stać się celem ataku czy próby ośmieszenia,  rówieśnicy tak samo jak w realu tak w sieci  mogą plotkować, obmawiać czy wyśmiewać Wyjaśnij dziecku pojęcia hejtu oraz cyberprzemocy, aby umiało was powiadomić, gdy zaczyna dziać się coś niepokojącego.

Bądź świadomym rodzicem

Naucz dziecko zasady ograniczonego zaufania i zasad bezpieczeństwa. Niech świat wirtualny nie staje się zamkniętym światem, uczestniczcie w nim razem, ty, jako czujny opiekun, a dziecko jako mądry użytkownik sieci.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat zasad bezpieczeństwa na portalach społecznościowych, skorzystaj z bezpłatnego kursu internetowego dla rodziców i opiekunów Bezpiecznie Tu i Tam, który przygotowała Fundacja Orange. Kurs dostępny jest pod adresem: http://www.fundacja.orange.pl/kurs

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe