Choroba Bechterewa, czyli zesztywniające zapalenie stawów kręgosłup (ZZSK) to przewlekły stan zapalny, który zmniejsza ich elastyczność i ogranicza ruchomość. Zmiany chorobowe zwykle pojawiają się w trzeciej dekadzie życia i częściej dotyczą mężczyzn. Zobacz, jakie są pierwsze objawy tej choroby oraz dowiedz się, jakie mogą być jej przyczyny i jak wygląda leczenie.
Jakie są pierwsze objawy ZZSK?
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa zaczyna się od bólu w dolnej części pleców, który narasta stopniowo i utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące. Często współwystępuje z procesem zapalnym stawów krzyżowo-biodrowych. Pojawiają się także napięcia mięśni przykręgosłupowych oraz spłycenie naturalnej krzywizny lędźwiowej kręgosłupa [1].
Chorobę Bechterewa na wczesnym etapie można rozpoznać głównie po bólu [2]:
- w okolicy krzyżowej, który promieniuje do pośladków (jednostronnie lub naprzemiennie po obu stronach);
- pojawiającym się przed 40. rokiem życia;
- nasilającym się stopniowo w ciągu tygodni lub miesięcy;
- nieustępującym podczas odpoczynku;
- często wybudzającym ze snu;
- łagodniejącym w ciągu dnia pod wpływem aktywności fizycznej.
Na początku choroby mogą pojawić się także objawy ogólne, np. stan podgorączkowy lub gorączka, utrata apetytu, zmęczenie oraz uczucie ogólnego osłabienia. Czasami ból i stan zapalny dotykają też innych lokalizacji, np. stawu skokowego lub kolanowego [2].
Uwaga! U niektórych pacjentów pojawienie się ograniczenia ruchomości kręgosłupa poprzedza występujące kilka lat wcześniej zapalenie naczyniówki oka lub chorób zapalnych jelit [2].
Jak zdiagnozować wczesną chorobę Bechterewa?
Diagnoza wczesnej postaci zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa wymaga całościowej oceny stanu pacjenta. Najlepiej zgłosić się do reumatologa, który przeprowadzi wywiad, przeanalizuje zgłaszane dolegliwości, w tym charakterystyczne objawy ZZSK i metody leczenia podejmowane dotąd przez chorego, a następnie sprawdzi funkcjonowanie narządu ruchu [2].
Podczas badania ocenia się zakres ruchów kręgosłupa (np. skłony, skręty, odgięcia) oraz ruchomość klatki piersiowej podczas oddychania. Ważne jest również wykrycie bólu i tkliwości w typowych miejscach, np. w stawach krzyżowo-biodrowych, kręgosłupie i okolicach przyczepów żeber do mostka i kręgosłupa [2]. Spłycenie naturalnej krzywizny lędźwiowej kręgosłupa można ocenić m.in. za pomocą testu Schöbera, czyli prostego badania sprawdzającego zakres ruchu w tym odcinku [3].
Istotne na wczesnym etapie choroby Bechterewa są również badania obrazowe, np. rezonans magnetyczny (MRI), który umożliwia wykrycie stanu zapalnego. W zależności od sytuacji wykonuje się także inne badania, np. RTG, ocenę wskaźników OB i CRP oraz oznaczenie antygenu HLA-B27, który wiąże się z większym ryzykiem zachorowania na ZZSK [2].
Jakie są główne przyczyny ZZSK?
Dokładne przyczyny ZZSK nie zostały jednoznacznie określone, jednak przyjmuje się, że choroba rozwija się na skutek współdziałania wielu czynników: genetycznych, środowiskowych oraz zaburzeń układu odpornościowego. Duże znaczenie ma obecność antygenu HLA-B27, a także innych genów związanych z regulacją odpowiedzi immunologicznej [2,4].
Na postęp choroby Bechterewa wpływają również przebyte infekcje, styl życia lub skład mikrobioty jelitowej. Podejrzewa się, że niektóre drobnoustroje, np. wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), mogą odpowiadać za rozwój procesu chorobowego [4].
Jak leczyć chorobę Bechterewa?
Od momentu rozpoznania ZZSK zaleca się stosowanie diklofenaku, substancji zaliczanej do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które zmniejszają obrzęk, ból i sztywność stawów [4]. Substancja ta jest składnikiem m.in. leku Diky 4%, którego można używać do miejscowego, objawowego leczenia bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego oraz leczenia stanu zapalnego, występującego po tępych urazach o znacznym nasileniu w obrębie małych i średnich stawów oraz struktur okołostawowych [5].
Przy zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa ważna jest też rehabilitacja, która poprawia jakość życia. Można korzystać z masażu, ultradźwięków, termoterapii, elektroterapii i innych metod, które rozluźniają układ mięśniowy i łagodzą ból [2]. We wczesnym etapie choroby zaleca się też ćwiczenia, które wzmacniają mięśnie tułowia i zwiększają ruchomość stawów, szczególnie te wykonywane w pozycji leżącej lub w klęku podpartym [3].
Obecnie nie jest możliwe całkowite wyleczenie ZZSK. Dlatego ważne jest wczesne rozpoznanie i jak najszybsze wdrożenie m.in. leków NLPZ, które ograniczają rozwój choroby [2].
Artykuł na zlecenie marki Diky
Bibliografia
1. Wiland P. i in., Rekomendacje w postępowaniu diagnostycznym i terapeutycznym u chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa: opracowane przez Zespół Konsultanta Krajowego z dziedziny Reumatologii, Reumatologia, 2008, 46/4, s. 191-197.
2. Guła Z., Korkosz M., Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2017, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/65977,zesztywniajace-zapalenie-stawow-kregoslupa-zzsk (dostęp: 09.04.2026).
3. Ridan T., Berwecki A., Postępowanie rehabilitacyjne w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa (ZZSK), Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, Nr 42, 09/2013, s. 44-53.
4. Ślęzak M., Diklofenak w leczeniu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, Praktyczna ortopedia i traumatologia, 2023, witryna internetowa: https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/diklofenak-w-leczeniu-zesztywniajacego-zapalenia-stawow-kregoslupa (dostęp: 09.04.2026).
5. Witryna internetowa: https://www.dikyspray.pl/ (dostęp: 09.04.2026).
Artykuł Partnera
